ĐBSCL là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm quốc gia, với nhiều đóng góp quan trọng. Thời gian qua, sự phát triển kinh tế- xã hội của vùng có đóng góp rất lớn từ các tổ chức tín dụng (TCTD), song theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), hoạt động tín dụng ngân hàng tại khu vực ĐBSCL chỉ mới đáp ứng khoảng 77% nhu cầu vốn của khu vực này và hoạt động tín dụng tại vùng vẫn tồn tại những khó khăn, bất cập, hiệu quả đầu tư tín dụng chưa cao, sản phẩm dịch vụ thiếu đa dạng…

Theo Tiến sĩ Vũ Nhữ Thăng, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính (Bộ Tài chính), hoạt động tín dụng đầu tư nhà nước chủ yếu do Ngân hàng Phát triển Việt Nam đảm nhận, thời gian qua, vốn tín dụng đầu tư trên địa bàn các tỉnh, thành vùng ĐBSCL tập trung đầu tư hỗ trợ các chương trình phát triển kinh tế của địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Hoạt động tín dụng phát triển nhà nước tại vùng ĐBSCL chưa thực sự phát huy hiệu quả, mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu đầu tư của vùng. Chủ yếu do đối tượng vay vốn tín dụng đã được thu hẹp khá nhiều qua các giai đoạn (Nghị định 75/2011/NĐ-CP của Chính phủ về tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu của nhà nước) đã được giới hạn lại, gắn với quy mô của dự án (tập trung vào các dự án nhóm A, B), tuy nhiên các dự án tại vùng chủ yếu quy mô nhỏ và vừa nằm ở nhóm B, C nên không đáp ứng được yêu cầu của Nghị định. Một số quy định của các thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 75/2011/NĐ-CP về lãi suất cho vay, hạn mức vay (tối đa 70% tổng vốn đầu tư của dự án), thời hạn vay (quy định là 12 năm, được gia hạn lên 15 năm, nhưng chỉ áp dụng đối với một số dự án kết cấu hạ tầng kinh tế gặp khó khăn về tài chính trong các năm 2011-2012)… cũng chưa phù hợp và chưa sát thực tế nên ảnh hưởng đến hiệu quả chính sách tín dụng phát triển. Do vậy, để nâng cao chất lượng tín dụng đầu tư nhà nước tại vùng ĐBSCL cần xây dựng cơ chế lãi suất mở, linh hoạt, phù hợp với tình hình tài chính của doanh nghiệp, đối tượng dự án đầu tư và thực trạng quản lý rủi ro đối với từng dự án. Có thể nâng mức cho vay lên 80% tổng vốn đầu tư của dự án.

Ngoài đột phá về chính sách tín dụng nhà nước cho vùng, nhiều ý kiến cho rằng, cần các biện pháp tài chính bổ trợ cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp của ĐBSCL. Đặc biệt là triển khai hoạt động bảo hiểm nông nghiệp. Tiến sĩ Vũ Nhữ Thăng đề xuất sản phẩm nông sản của vùng thường xuyên đối mặt với nhiều rủi ro về thiên tai, dịch bệnh, biến động thị trường… Do đó, bên cạnh các giải pháp tín dụng, cần triển khai và mở rộng các hoạt động bảo hiểm nông nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro cho nông dân cũng như cho các TCTD. Theo Tiến sĩ Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT LienVietPostBank, năm 2014, LienVietPostBank sẽ mở đủ chi nhánh tại 13 tỉnh, thành vùng ĐBSCL để đáp ứng rộng rãi hơn nhu cầu vay vốn của các địa phương. Theo đó, đơn vị sẽ thực hiện chương trình "cho vay ưu đãi phát triển nông nghiệp nông thôn khu vực ĐBSCL giai đoạn 2013-2015" với sự tham gia bảo hiểm của Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm Bưu điện. Song, sự chung sức của ngân hàng, của công ty bảo hiểm vẫn chưa đủ để vực dậy vùng nông thôn thoát khỏi cái nghèo, lạc hậu. Điều này cần chính sách đột phá vĩ mô từ quy hoạch vùng sản xuất, có chính sách cổ phần hóa doanh nghiệp nông nghiệp, nông thôn, đưa người nông dân trở thành cổ đông của doanh nghiệp nông nghiệp; có chính sách thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư công nghệ hiện đại cho sản xuất nông nghiệp; ưu đãi cho doanh nghiệp tham gia xây dựng cánh đồng mẫu lớn và các doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị sản xuất từ ngành nông nghiệp; khuyến khích ngân hàng tăng đầu tư cho nông thôn… Từ những đột phá này mới có thể đưa ĐBSCL phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững hơn.

Gia Bảo