Theo Tổng Cục Du lịch Việt Nam, tính đến hết tháng 6-2015, lượng khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 3.804.636 lượt, giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2014 và là tháng thứ 13 liên tiếp sụt giảm. Để cải thiện tình trạng, ngành du lịch đã đề ra nhiều giải pháp, trong đó việc miễn thị thực (visa) được xem là giải pháp tối ưu để tháo gỡ khó khăn này. Trong phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 5 vừa qua, Chính phủ đã đồng ý với đề xuất của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về các giải pháp đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh, trong đó có tính đến việc triển khai visa điện tử (e-visa) và miễn visa cho một số thị trường trọng điểm.

Theo Tổ chức Du lịch thế giới, visa là một trong những giải pháp hàng đầu mà các quốc gia thường ưu tiên để thu hút du khách đến với mình. Tuy nhiên, Việt Nam đang chưa tận dụng được lợi thế này. Ngay trong khối ASEAN, chính sách visa của Việt Nam còn chưa thật sự hấp dẫn. Hiện nay, Việt Nam mới miễn visa đơn phương cho công dân 13 quốc gia (Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch, Anh, Pháp, Đức, Italia, Tây Ban Nha, Belarus,) và 9 nước Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) theo thỏa thuận "có đi có lại". Trong khi đó, hiện Lào đã miễn visa cho 40 quốc gia, Campuchia 19 nước, Singapore 158 nước, Philippines 157 nước, Malaysia 155 nước, Thái Lan 55 nước… Tương ứng với đó, lượng khách du lịch quốc tế đến những nước này phát triển mạnh. Chẳng hạn, tại 2 quốc gia mà ngành du lịch được xem là "yếu" hơn Việt Nam là Lào và Campuchia nhờ chính sách nới lỏng thị thực đã "hút" mạnh được khách quốc tế. Chẳng hạn, ngành du lịch Lào năm 2000 chỉ đón 737.208 lượt khách quốc tế, nhưng đến năm 2014 đã đạt 4.158.719 lượt khách; Campuchia năm 2000 có 466.365 lượt khách đến năm 2014 đạt 4.502.775 lượt khách quốc tế. Trong khi đó, Việt Nam năm 2000 đã đón 2.141.000 lượt khách quốc tế, nhưng đến năm 2014 chỉ đạt 7.874.312 lượt khách.

Tại nhiều quốc gia trên thế giới, chính sách miễn visa được xem là giải pháp hàng đầu để "hút" khách quốc tế. Chẳng hạn, tại các quốc gia như: Anh, Mỹ, Pháp, Đức có trên 170 nước miễn thị thực cho họ bởi đây là những thị trường có nguồn khách du lịch lớn. Trong khi đó, chính sách "khắt khe" về thị thực trong thời gian qua đã khiến cho ngành du lịch Việt Nam gặp hạn chế để thu hút khách quốc tế. Bên cạnh đó, nguyên nhân sụt giảm khách trong thời gian qua còn do nguyên nhân khách quan. Đó là sự ảnh hưởng từ bất ổn tình hình chính trị và kinh tế của các nước trên thế giới đã làm giảm nhu cầu đi du lịch.

Có thể nhận thấy rằng, việc miễn visa mang lại hiệu quả rõ rệt cho ngành du lịch Việt Nam. Chẳng hạn, việc Việt Nam miễn visa đơn phương cho 3 nước là Hàn Quốc, Nhật Bản và Nga lượng khách quốc tế từ 3 thị trường tăng lên rất mạnh, nếu như năm 2004, nhóm khách này vào Việt Nam chỉ đạt 529.000 lượt khách, nhưng năm 2014 khi Việt Nam ban hành chính sách miễn visa đơn phương lượng khách đã tăng lên 1.861.000 lượt khách, tăng 352%. Trong khai thác du lịch, loại hình du lịch MICE (hội nghị, hội thảo, sự kiện, khen thưởng kết hợp tham quan, nghỉ dưỡng) đang được xem là xu hướng khai thác trọng điểm của các doanh nghiệp lữ hành, bởi ở mỗi chương trình MICE đều có số lượng khách tham gia lớn, có khi lên đến cả ngàn người. Việt Nam có rất nhiều những danh lam thắng cảnh, di sản, ẩm thực phong phú, đa dạng và hấp dẫn; cùng đó là sự thân thiện và mến khách, những điều đó rất thuận lợi để phát triển loại hình du lịch MICE nhưng mảng khai thác này còn yếu hơn nhiều so với một số nước trong khu vực. Theo nhận định từ các đơn vị lữ hành, cùng với những rào cản về hạn chế về nhân sự, cơ sở vật chất thì visa được xem là rào cản cần phải gỡ bỏ để tạo lợi thế cạnh tranh cho ngành du lịch Việt Nam với các quốc gia lân cận và trên thế giới.

Nhiều chuyên gia cho rằng, chính sách miễn giảm visa còn là động lực phát triển cho ngành thương mại, du lịch chẳng hạn với 13 nước (Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch…) được miễn visa đơn phương không chỉ là thị trường xuất khẩu hàng đầu mà còn là thị trường lớn cho ngành du lịch của Việt Nam. Cùng đó, việc dễ dàng qua lại đã lôi kéo đối tượng khách là doanh nhân không chỉ đến tham quan thắng cảnh mà còn có thể tìm hiểu cơ hội và quyết định kinh doanh tại Việt Nam. Qua chia sẻ của nhiều đơn vị lữ hành, với nhiều đối tượng du khách, phí visa không phải là việc họ quan tâm mà những vấn đề như: điểm đến đẹp, phục vụ chu đáo, thân thiện thì chính sách thị thực thông thoáng sẽ được ưu tiên hơn.

Theo nhiều ý kiến, visa cũng chưa hẳn là nguyên nhân cản trở phát triển khách quốc tế đến Việt Nam trong thời gian qua, nhưng cũng không thể phủ nhận rằng, từ chính sách nới lỏng thị thực đơn phương cho công dân 13 nước đến Việt Nam đã ghi nhận hiệu quả rõ rệt. Đó là lượng khách đến từ các quốc gia này tăng lên rõ rệt. Từ kết quả đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề xuất Chính phủ sẽ mở rộng diện miễn visa đơn phương cho các nước là thị trường trọng điểm có nguồn khách lớn, nhu cầu lưu trú dài hơn, chi tiêu cao, như: Úc, New Zealand, Canada, Ấn Độ… Hy vọng giải pháp này sẽ là "liều thuốc" hữu hiệu cho ngành du lịch Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn khi tỷ lệ du khách quốc tế đến Việt Nam sụt giảm trong 13 tháng liên tiếp.

Bài, ảnh: KHÁNH NAM