Mới đây, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã có chuyến thăm tới Bhutan, nơi ông công bố gói viện trợ trị giá 100 tỉ rupee (tương đương 1,2 tỉ USD) cho quốc gia Nam Á này trong 5 năm tới, gấp đôi so với số tiền mà New Delhi cam kết viện trợ cho Thimpu cách đây 5 năm. Chuyến thăm từ ngày 22 đến 23-3 vừa qua được coi là động thái nhằm chống lại ảnh hưởng đang tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (trái) và Thủ tướng Bhutan Tshering Tobgay gặp nhau tại Thimphu.

Một tuyên bố của Chính phủ Ấn Độ cho biết, trong cuộc gặp giữa Thủ tướng Modi với người đồng cấp Bhutan Tshering Tobgay, hai bên đồng ý tăng cường hơn nữa sự hợp tác trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp, giao lưu nhân dân, môi trường và du lịch.  Đáng chú ý, ông Modi đã được Quốc vương Bhutan Jigme Khesar Namgyel Wangchuck trao tặng huân chương “Druk Gyalpo”, phần thưởng cao nhất của đất nước thuộc dãy Himalaya. Thủ tướng Modi là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên nhận được vinh dự này của Bhutan. Huân chương là để ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với sự phát triển của mối quan hệ song phương 2 nước, cũng như những thành tựu của ông đối với đất nước và người dân Bhutan.

Theo báo Bưu điện Hoa nam Buổi sáng (SCMP) của Hong Kong, chuyến công du Bhutan của nhà lãnh đạo quốc gia đông dân nhất thế giới diễn ra chỉ một tuần sau khi Thủ tướng Tobgay có cuộc hội đàm tại thủ đô New Delhi với các nhà lãnh đạo hàng đầu Ấn Độ. Giới phân tích cho rằng chuyến thăm nhấn mạnh sự háo hức của Ấn Độ trong việc tăng cường quan hệ với Bhutan, đặc biệt trong bối ảnh sức mạnh ngoại giao và tài chính ngày càng tăng của Bắc Kinh thách thức sự thống trị trong khu vực của New Delhi. Aditya Gowdara Shivamurthy, thành viên Quỹ Nghiên cứu Quan sát viên cho rằng cộng đồng người Bhutan sẽ được hưởng lợi từ nguồn viện trợ của Ấn Độ thông qua các dự án, gồm dự án kinh tế xanh ở thị trấn Gelephu giáp với bang Assam của Ấn Độ, bởi dự án dự kiến sẽ tạo ra nhiều việc làm cho thanh niên Bhutan.

Nằm ở phía Đông dãy Himalaya, Bhutan có tầm quan trọng chiến lược đáng kể đối với Ấn Độ kể từ khi 2 nước thiết lập quan hệ ngoại giao hồi năm 1968. Bhutan hiện được cho là quốc gia duy nhất trong khu vực vẫn nằm trong quỹ đạo ảnh hưởng của New Delhi trong bối cảnh quan hệ giữa Ấn Độ với Nepal, Maldives và Sri Lanka ngày càng nguội lạnh. “Bhutan giữ một vị trí cực kỳ quan trọng trong Chính sách láng giềng trước tiên của Ấn Độ” - Smruti Pattanaik, chuyên gia nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu và Phân tích Quốc phòng Manohar Parrikar, nhận định.

Dữ liệu từ Đại sứ quán Ấn Độ tại Thimphu cho thấy, kim ngạch thương mại giữa Ấn Độ và Bhutan đạt 1,4 tỉ USD trong giai đoạn 2021-2022, tương đương 80% tổng kim ngạch thương mại của Bhutan.

Song, vấn đề Ấn Độ lo ngại hiện nay là việc Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng khu vực sang Bhutan, quốc gia Nam Á duy nhất không thiết lập quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh. Một quan chức cấp cao giấu tên của Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết sự hiện diện kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc ở Bhutan là vấn đề khiến New Delhi “đau đầu”. Một báo cáo của Thời báo Hoàn cầu hồi tháng 12 năm ngoái cho thấy, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và Bhutan chiếm hơn ¼ tổng kim ngạch thương mại của quốc gia Nam Á này. Đặc biệt, Trung Quốc hiện diện mạnh mẽ trong các lĩnh vực như viễn thông, đường cao tốc và thủy điện của Bhutan. Trung Quốc có đủ khả năng chi một lượng tiền mặt khổng lồ vào bất kỳ quốc gia nào. 

Dẫu vậy, việc Trung Quốc đưa ra yêu sách đối với lãnh thổ của Bhutan ở Thung lũng Beyul và Menchuma trong những thập niên gần đây có thể khiến Bắc Kinh khó thúc đẩy quan hệ kinh tế chặt chẽ hơn với Thimphu. Tiến trình đàm phán biên giới giữa Trung Quốc và Bhutan bắt đầu từ năm 1984, nhưng phần lớn đã lâm vào bế tắc từ vụ xung đột quân sự kéo dài 73 ngày giữa Trung Quốc và Ấn Độ năm 2017 tại Cao nguyên Doklam, nơi có vùng biên giới chồng lấn với Bhutan.

Đến năm 2021, Trung Quốc và Bhutan  đã thống nhất đẩy nhanh đàm phán và nếu 2 bên đạt được thỏa thuận biên giới thì điều này có thể gây ra tác động chiến lược với Ấn Độ. “Trung Quốc và Bhutan đang tăng tốc đàm phán biên giới và Ấn Độ không thể ngăn cản 2 nước này thiết lập quan hệ ngoại giao, nhưng Bhutan rất nhạy cảm với lợi ích của Ấn Độ”, nhà nghiên cứu Prerna Gandhi thuộc Quỹ quốc tế Vivekananda  nhận định.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)