NGUYỄN KHUÊ (Tổng hợp và lược ghi)

Ngay trong những ngày đầu năm mới 2022, vấn đề thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ đã được đặt lên bàn nghị sự tại kỳ họp bất thường đầu tiên của Quốc hội khóa XV. Và với 92,79% đại biểu tán thành, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ. Ðây không phải là lần đầu tiên Trung ương ban hành những quyết sách mang tính quyết định thúc đẩy sự phát triển của thành phố trung tâm vùng châu thổ Cửu Long. Tuy nhiên, đây được kỳ vọng là sự đột phá lớn về thể chế, chính sách, cùng với sự hỗ trợ thêm của Trung ương để Cần Thơ phát triển nhanh hơn, mạnh hơn và nâng cao vai trò đầu tàu, “kéo” sự phát triển của cả vùng.

Những cơ chế, chính sách đặc thù vừa được Quốc hội thông qua sẽ tạo điều kiện để Cần Thơ có thêm nguồn lực, phát triển mạnh mẽ hơn. Trong ảnh: Đại lộ Hòa Bình, khu vực trung tâm của thành phố. Ảnh: Anh Khoa

Phát biểu tại nghị trường, các đại biểu Quốc hội đều nhấn mạnh đến vai trò, vị thế của TP Cần Thơ đối với khu vực ÐBSCL. Các đại biểu cho rằng, Cần Thơ từ xưa đã được coi là vùng đất Tây đô, có nhiều lợi thế và là khu đô thị sầm uất từ thời Pháp thuộc. Ðến nay Cần Thơ vẫn tiếp tục là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, thương mại của vùng ÐBSCL. Bộ Chính trị đã có Nghị quyết số 45 năm 2005 về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ. Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết 45, Cần Thơ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song vai trò đầu tàu (động lực) thì chưa rõ vì nguồn lực của thành phố có hạn, sự hỗ trợ của Trung ương cũng hạn chế. Vì vậy, cần có sự đột phá lớn về thể chế, chính sách cùng với sự hỗ trợ thêm của Trung ương để thành phố phát triển nhanh hơn, mạnh hơn, đồng thời góp phần phát triển cho cả vùng nói chung. Và ngày 5-8-2020, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 59 năm 2020 về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ chính là sự cụ thể hóa về mặt thể chế để thực hiện Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Các đại biểu Quốc hội nhấn nút biểu quyết thông qua Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Cần Thơ. Ảnh: quochoi.vn

Theo đó, Nghị quyết có 6 nội dung trọng tâm, trong đó có 4 nội dung về tài chính, ngân sách, quản lý đất đai, quản lý quy hoạch và thu nhập của cán bộ công chức, viên chức tương đồng với các nghị quyết đặc thù dành cho một số địa phương đã được Quốc hội thông qua trước đây. Hai nội dung mang tính đặc thù của vùng chứ không chỉ cho thành phố Cần Thơ là: nạo vét luồng Ðịnh An và Trung tâm liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Ðầu tư Nguyễn Chí Dũng khẳng định, cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ cũng có ý nghĩa với các địa phương trong khu vực ÐBSCL. Từ những cơ chế, chính sách ưu đãi này có thể tạo nên các cực tăng trưởng, kích hoạt các vùng phát triển - là tinh thần được nêu tại Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị. Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cũng khẳng định, các chính sách được xây dựng phù hợp với Quy hoạch của vùng ÐBSCL giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang được Chính phủ chuẩn bị xem xét thông qua, bảo đảm sẽ thuận thiên và khai thác có hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh của vùng ÐBSCL; đồng thời, khuyến khích các hình thức xã hội hóa.

Ông Nguyễn Thanh Phương, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Ðại học Cần Thơ, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, hy vọng 4 nhóm cơ chế về tài chính, ngân sách, quản lý đất đai, quản lý quy hoạch và thu nhập của cán bộ công chức, viên chức sẽ tăng được nguồn lực tài chính cho TP Cần Thơ để đầu tư vào những lĩnh vực, dự án quan trọng; thu hút nguồn lực lao động chất lượng đến làm việc cho các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn. Ông Nguyễn Thanh Phương cho rằng, những nội dung này có thể làm ngay, tùy vào năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ. Nếu lãnh đạo thành phố quan tâm chỉ đạo thực hiện sớm thì trong 1 năm tới có thể nhìn thấy ngay hiệu quả và tác động của Nghị quyết.

Đường Trần Hoàng Na thuộc dự án phát triển thành phố Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị, giúp giảm tải lưu lượng giao thông cho tuyến đường Nguyễn Văn Linh (quốc lộ 91B). Ảnh: Anh Khoa

Riêng 2 nội dung mang tính đặc thù của vùng giúp cho cả vùng giải quyết bài toán sản xuất, tiêu thụ nông sản bao gồm cả việc liên kết trong sản xuất, hình thành trung tâm sản xuất, liên kết trong nghiên cứu, sản xuất, tiêu thụ nông sản, thu hút doanh nghiệp đầu tư với cơ chế ưu đãi đặc thù. Nhìn xa hơn, điều này sẽ tạo sự phân tán trong xuất khẩu nông sản của vùng, làm giảm rủi ro khi phải tập trung vào một trong ít thị trường xuất khẩu như hiện nay. Minh chứng cho điều này là việc tập trung xuất khẩu qua thị trường Trung Quốc ở các cửa khẩu phía Bắc đang gặp quá nhiều rủi ro, phức tạp, giá cả rất bấp bênh và thấp... Theo ông Nguyễn Thanh Phương, nhóm 2 nội dung này cần nhiều thời gian hơn vì còn tùy thuộc vào ưu đãi có đủ hấp dẫn doanh nghiệp hay không.

Nhìn nhận về tác động của cơ chế, chính sách đặc thù đối với sự phát triển của Cần Thơ cũng như của ÐBSCL, ông Ðào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Ðoàn đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, cho rằng việc nạo vét luồng Ðịnh An giúp giải quyết các điểm nghẽn, nút thắt trong giao thông vận tải thủy và hàng hải, gia tăng các phương án vận chuyển logictics, giảm chi phí cho nông sản của vùng khi tiếp cận thị trường. Cụ thể, việc áp dụng đặc biệt ưu đãi đầu tư cho các dự án xã hội hóa hoạt động nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Ðịnh An - Cần Thơ, Cảng hàng hải Cái Cui sẽ khai thông dòng phương tiện vận tải thủy cho tàu 10.000 tấn trở lên có thể ra vào Cần Thơ thông qua luồng Ðịnh An. Việc này sẽ giải quyết điểm nghẽn về tàu có tải trọng lớn không ra vào được các cảng để vận chuyển hàng hóa trong nước và cho xuất khẩu.

Việc xây dựng Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp Vùng ÐBSCL tại Cần Thơ là vấn đề rất được quan tâm bởi sản xuất nông sản khu vực ÐBSCL đang bị kìm hãm bởi nhiều yếu tố, trong đó có công nghệ sau thu hoạch; kết cấu hạ tầng giao thông; hệ thống logistics chưa đồng bộ; giảm sức cạnh tranh so với nông sản các nước láng giềng… và đang dần mất đi những lợi thế phát triển về nông nghiệp. Phần lớn các hộ nông dân chỉ tập trung vào khâu sản xuất, không có kho dự trữ lớn, vốn đầu tư ít, dễ bị các thương lái ép giá và thường chịu nhiều rủi ro, luôn trong tình trạng “được mùa, rớt giá”.

Công trình cầu Trần Hoàng Na đang thi công, khi hoàn thành sẽ kết nối khu vực Ninh Kiều với khu đô thị Nam Cần Thơ, Bến xe khách Trung tâm thành phố phía quận Cái Răng. Qua đó, góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông cho thành phố, phát triển kinh tế - xã hội, chỉnh trang đô thị khu vực trung tâm quận Ninh Kiều. Ảnh: Anh Khoa

Ông Ðào Chí Nghĩa kỳ vọng, chính sách thành lập Trung tâm liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ÐBSCL tại TP Cần Thơ sẽ tháo gỡ điểm nghẽn về thị trường, về khâu chế biến nông, thủy sản của cả vùng. Chính sách sẽ thu hút các doanh nghiệp nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ, áp dụng các tiến bộ trong công nghệ chế biến sau thu hoạch, thúc đẩy hoạt động giao thông trong cả vùng; giảm chi phí giá thành và gia tăng giá trị xuất khẩu của hàng hóa nông sản của vùng ÐBSCL. Các chính sách ưu đãi khi xuất khẩu qua Trung tâm sẽ tạo điều kiện thu hút đầu tư, sản xuất; gia tăng giá trị hàng hóa nông thủy hải sản cho cả vùng.

Phát biểu tại thảo luận tổ trong kỳ họp bất thường thứ nhất của Quốc hội khóa XV, ông Lê Quang Mạnh, Ủy viên Trung ương Ðảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Ðoàn đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ nhấn mạnh rằng, với Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ, Cần Thơ có thêm nguồn lực về tài chính; có thêm quyền hạn trong quản lý đất đai, quản lý quy hoạch để tạo môi trường đầu tư thuận lợi, hấp dẫn, thu hút các nhà đầu tư… Vấn đề quan trọng còn lại là triển khai thực hiện như thế nào để phát huy được những cơ chế, chính sách đặc thù mà Trung ương đã dành cho Cần Thơ. Và đó cũng là trách nhiệm của thành phố!

*

* *

Có thể nói, Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ với những chính sách về đầu tư, tài chính, ngân sách, phân cấp quản lý… đủ mạnh để tạo ra động lực mới giúp TP Cần Thơ chuyển mình phát triển đột phá. Ðứng trước những vận hội mới, với sự năng động, sáng tạo, quyết tâm, quyết liệt trong cách nghĩ, cách làm, Cần Thơ sẽ phát huy tốt các tiềm năng, lợi thế cho phát triển, từng bước khẳng định vai trò trung tâm hạt nhân của vùng ÐBSCL.