Ngày 5-4, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nội các an ninh của ông đã phê duyệt một loạt bước đi nhằm tăng viện trợ nhân đạo vào Dải Gaza. Động thái này diễn ra sau khi ông Netanyahu nhận cảnh báo từ Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Tổng thống Biden (trái) gặp Thủ tướng Netanyahu tại Tel Aviv, Israel hồi năm ngoái. Ảnh: Shutterstock

Theo tuyên bố từ Văn phòng Thủ tướng Israel, nước này sẽ cho phép tạm thời chuyển hàng viện trợ nhân đạo qua cửa khẩu Erez và cảng Ashdod, cách Gaza khoảng 40km về phía Bắc, để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng nhân đạo. Ngoài ra, chính quyền cũng sẽ cho phép tăng viện trợ của Jordan thông qua Kerem Shalom, một cửa khẩu biên giới ở miền Nam Israel. Tuyên bố này đánh dấu lần đầu tiên Israel mở lại cửa khẩu Erez ở phía Bắc Gaza kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 10-2023.

Thông báo trên được đưa ra vài giờ sau khi Tổng thống Biden cảnh báo trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Netanyahu rằng chính sách của Washington trong vấn đề Gaza sẽ được xác định dựa trên những bước đi “cụ thể và có thể đo lường được” nhằm tránh gây tổn thất cho người dân cũng như các nhân viên cứu trợ. Đây là phát biểu cứng rắn nhất mà nhà lãnh đạo Mỹ gửi đến Israel kể từ khi xung đột bùng phát. Theo cơ quan y tế ở Gaza do phong trào Hamas kiểm soát, hơn 33.000 người Palestine đã thiệt mạng trong cuộc xung đột và tình hình nhân đạo tại đây đang ngày càng bi đát.

Nhà Trắng còn cho biết ông Biden nói rằng “lệnh ngừng bắn ngay lập tức là điều cần thiết” và kêu gọi Israel đạt thỏa thuận với Hamas sớm nhất có thể.

Cuộc điện đàm giữa hai nhà lãnh đạo diễn ra vài ngày sau khi Israel nhận trách nhiệm về vụ không kích nhầm, khiến 7 nhân viên cứu trợ thiệt mạng ở Gaza và gây phẫn nộ trong cộng đồng quốc tế. 

Thông điệp ngầm từ Mỹ

Nhà Trắng không nêu chính xác những bước đi mà họ muốn ông Netanyahu thực hiện cũng như Mỹ sẽ hành động như thế nào nếu Thủ tướng Israel không đáp ứng yêu cầu.

Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định lời đe dọa ngầm là Mỹ sẽ trì hoãn quá trình chuyển giao vũ khí cho Israel hoặc giảm sự hỗ trợ của Washington tại Liên Hiệp Quốc (LHQ). “Trên thực tế, Tổng thống Biden đang nói rằng hãy đáp ứng những nhu cầu nhân đạo nếu không tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đặt ra điều kiện hỗ trợ (quân sự)”, Dennis Ross, nhà ngoại giao kỳ cựu của Mỹ hiện đang công tác tại Viện Chính sách Cận Đông Washington, nói.

Mike Singh, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ phụ trách vấn đề Trung Đông, cho rằng nếu Israel không đáp ứng các yêu cầu của ông Biden, Washington nhiều khả năng sẽ đề xuất một nghị quyết lên Hội đồng Bảo an LHQ tương tự nghị quyết đã chấm dứt xung đột Israel - Hezbollah vào năm 2006. Theo ông Singh, việc đặt ra điều kiện chuyển giao vũ khí mang tính chính trị cao hơn, có thể sẽ vấp phải phản đối gay gắt ở Đồi Capitol và khiến Israel dễ tổn thương trước phong trào Hezbollah ở Lebanon hoặc các lực lượng ủy nhiệm khác của Iran.

Kể từ khi xung đột nổ ra, Mỹ đã 2 lần phê duyệt thương vụ bán đạn xe tăng và đạn pháo cho đồng minh thân cận nhất ở Trung Đông theo quy tắc khẩn cấp để bỏ qua quá trình xem xét thông thường của Quốc hội. Ở lần đầu tiên, Washington phê duyệt thỏa thuận bán gần 14.000 viên đạn xe tăng 120mm và các thiết bị liên quan trị giá 106,5 triệu USD cho Tel Aviv, trong khi ở lần thứ hai, Mỹ đồng ý bán đạn pháo 155mm cùng các thiết bị trị giá 147,5 triệu USD.

Kể từ tháng 10 năm ngoái, chính quyền ông Biden cũng đã phê duyệt hơn 100 giao dịch bán khí tài có giá trị nhỏ hơn cho Israel mà không cần thông báo công khai. Mỹ cung cấp 3,8 tỉ USD hàng năm cho Israel, tương đương 20% ngân sách quốc phòng của quốc gia Do Thái.

HẠNH NGUYÊN (Theo AFP, Reuters)