Cuối tháng 6-2014, tại TP Cần Thơ, Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp (Bộ NN&PTNT) tổ chức hội thảo "Tái cơ cấu ngành lúa gạo ĐBSCL", với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước cùng các nhà quản lý.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong chuỗi giá trị ngành gạo hiện nay đang mất cân bằng nghiêm trọng giữa lợi ích nông dân- người trực tiếp làm ra sản phẩm và doanh nghiệp (DN). Mặt khác, chính sách phát triển, hỗ trợ cho ngành nông nghiệp thời gian qua chưa đủ mạnh để tạo sự đột phá. DN loay hoay trong chính sách phát triển thị trường, vẫn chủ yếu dựa vào các hợp đồng tập trung cấp nhà nước, các hợp đồng thương mại rất ít; đồng thời xuất khẩu quá phụ thuộc vào một số thị trường khiến DN lúng túng khi nhà nhập khẩu thay đổi chính sách. Các chuyên gia cho rằng, trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đặc biệt là ngành lúa gạo cần lực đẩy từ chính sách vĩ mô và DN cần "bấm" đúng phân khúc thị trường. Muốn làm được điều này cần sự chung sức của "4 nhà" để phát huy liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nhà nước hỗ trợ về chính sách phát triển, đầu tư cơ sở hạ tầng vùng sản xuất, DN kết nối đặt hàng với nông dân và tiêu thụ sản phẩm, nhà khoa học nghiên cứu giống mới ưu việt...

Lâu nay, trên lĩnh vực nông nghiệp, dù có nhiều chính sách ưu đãi từ Trung ương nhưng nhiều DN vẫn kêu ca thiếu vốn đầu tư cho các mô hình liên kết, tiếp cận vốn từ ngân hàng khó đã tác động ít nhiều đến hiệu quả của các mô hình liên kết sản xuất. Để tiếp tục gỡ khó cho ngành nông nghiệp và đẩy mạnh tái cơ cấu ngành, Nghị quyết số 14/NQ-CP của Chính phủ về phiên họp thường kỳ tháng 2-2014,Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phối hợp với Bộ NN&PTNT, Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai xây dựng chương trình thí điểm cho vay đối với các mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao và phục vụ xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp với nhiều chính sách đặc thù. NHNN đã ban hành Quyết định số 1050/QĐ-NHNN về chương trình cho vay thí điểm phục vụ phát triển nông nghiệp để thực hiện Nghị quyết số 14 của Chính phủ. Chương trình thí điểm này được đánh giá là rất thực chất cho nền nông nghiệp. Sản phẩm nông nghiệp ra thị trường thế giới phải trải qua rất nhiều tầng nấc trung gian, khiến chuỗi giá trị sản phẩm bị chặt khúc. Chương trình thí điểm này sẽ góp phần mở ra hướng đi mới có hiệu quả kinh tế cao trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; thúc đẩy tăng trưởng sản xuất, nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển bền vững nền nông nghiệp thời gian tới.

Ngày 2-7, lãnh đạo NHNN chứng kiến lễ ký kết hợp đồng tín dụng giữa các ngân hàng thương mại và DN thuộc địa bàn 5 tỉnh, thành phố (Cần Thơ, Đồng Tháp, Lâm Đồng, Nam Định, Nghệ An) tham gia đợt 2 Chương trình cho vay thí điểm theo Nghị quyết số 14/NQ-CP của Chính phủ. Đợt 2 có 6 DN của các địa phương trên ký kết hợp đồng tín dụng với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Nhà ĐBSCL, Ngân hàng TMCP Bắc Á. Tổng nhu cầu vốn vay của 6 dự án khoảng trên 2.370,4 tỉ đồng; trong đó Cần Thơ 284 tỉ đồng, Đồng Tháp 1.047 tỉ đồng, Lâm Đồng 80 tỉ đồng, Nam Định 75 tỉ, Nghệ An trên 524,4 tỉ đồng. Trước đó, ngày 29-5-2014, tỉnh An Giang có 4 DN tham gia ký kết hợp đồng tín dụng với Agribank, Vietcombank. Theo khẳng định của lãnh đạo NHNN, Chương trình thí điểm này sẽ được sơ kết, rút kinh nghiệm và làm cơ sở nhân rộng ra cả nước. Với phương thức tiếp cận này, hy vọng rằng sản xuất sẽ phát triển thực chất hơn thời gian tới.

Song Nguyên