Việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Oleksii Reznikov sau một loạt cáo buộc về hối lộ và quản lý tài chính yếu kém cho thấy một thách thức đối với sự lãnh đạo thời chiến của ông Zelensky, đó là dập tắt nạn tham nhũng, đặc biệt là tham nhũng trong quân đội, vốn đã lan rộng ở quốc gia Đông Âu này trong nhiều năm.

Kể từ khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine, tham nhũng được xem là điều cấm kỵ tại quốc gia này trong bối cảnh người dân chung tay với chính phủ đấu tranh vì sự sống còn của đất nước. Song, tuyên bố mới đây của ông Zelensky về việc sa thải Bộ trưởng Reznikov khiến cho tham nhũng trở thành vấn đề cần nhanh chóng được giải quyết. Sự kiện này diễn ra vào thời điểm then chốt của cuộc chiến khi Ukraine tiến hành cuộc phản công ở phía Nam và phía Đông đất nước vốn nhận được sự hỗ trợ quân sự mạnh mẽ từ các đồng minh phương Tây. Kể từ khi xung đột nổ ra, những đồng minh này đã gây áp lực lên chính quyền của ông Zelensky để đảm bảo rằng giới chức Ukraine không “bòn rút” đồng nào trong số hàng tỉ USD tiền viện trợ chảy vào Kiev.

Bộ trưởng Quốc phòng bị sa thải Oleksii Reznikov. Ảnh: AP

Theo tờ Thời báo New York (NYT), Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan mới đây đã có cuộc gặp với 3 quan chức cấp cao Ukraine để luận bàn nỗ lực dập tắt tham nhũng thời chiến sau khi một số nhà lập pháp xứ cờ hoa dùng vấn đề tham nhũng để làm cái cớ hạn chế viện trợ quân sự cho Ukraine.

Trước áp lực từ các đồng minh và những lời chỉ trích trong nước, Tổng thống Zelensky đã đưa ra một loạt sáng kiến chống tham nhũng. Song, điều gây tranh cãi nhất là việc ông đề xuất sử dụng quyền thiết quân luật để xem tham nhũng như là tội phản quốc, gây ra làn sóng chỉ trích rằng hành động này có thể dẫn đến việc lạm quyền. 

Hiện chi tiêu cho quân sự chiếm gần một nửa ngân sách quốc gia của Ukraine. Ông Reznikov tiết lộ, Chính phủ Ukraine mỗi ngày chi khoảng 100 triệu USD cho cuộc xung đột. Tuy nhiên, nhiều người dân Ukraine cho rằng một phần của số tiền này đã rơi vào túi của các quan chức cấp cao. Rõ ràng, những vụ tham nhũng trong quân đội và bộ máy chính quyền trong thời gian gần đây đã làm xói mòn niềm tin của người dân Ukraine.

Trước khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine, nạn tham nhũng ở Ukraine chủ yếu liên quan đến các công ty nhà nước. Tuy nhiên, khi Ukraine đổ lượng tiền khổng lồ vào cuộc chiến thì những kẻ tham nhũng lại chuyển hướng sang “rút ruột” chi tiêu quân sự. Theo tờ Dzerkalo Tyzhnia (Ukraine), một số quan chức quân đội đã mua trứng với giá 17 hryvnia (tương đương 0,47 USD)/quả, cao hơn nhiều lần so với mức giá hiện hành. Không những vậy, đậu đóng hộp từ Thổ Nhĩ Kỳ dù có giá cao hơn loại đậu tương tự được bày bán ở các siêu thị Ukraine nhưng vẫn được giới chức quân đội nước này mua về. Ngoài ra, 233.000 chiếc áo khoác mùa đông cũng được đặt mua từ Thổ Nhĩ Kỳ với giá đắt đỏ nhưng lại không đủ ấm để chống lại cái lạnh khắc nghiệt ở Ukraine. Vụ việc khiến 2 quan chức của Bộ Quốc phòng Ukraine bị bắt. Tổng thống Zelensky hồi tháng rồi còn sa thải người đứng đầu văn phòng tuyển dụng quân sự sau khi xuất hiện các cáo buộc cho rằng một số người đã nhận hối lộ từ những người tìm cách trốn quân dịch. Ngoài ra, một thứ trưởng kinh tế cũng đang bị xét xử với cáo buộc biển thủ quỹ viện trợ nhân đạo.

Sau khi Tổng thống Zelensky mở cuộc điều tra về tham nhũng, Viện Xã hội học Quốc tế Kiev đã thực hiện một cuộc khảo sát về nạn tham nhũng. Kết quả cho thấy, 89% công dân Ukraine coi tham nhũng là vấn đề nghiêm trọng nhất ở quốc gia này, chỉ sau chiến sự Nga - Ukraine.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)