Không phải mặt hàng chủ lực, nhưng tuần qua, ruốc biển đã đem đến nguồn thu đáng kể cho nhiều cư dân ven biển tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu. Từ mờ sáng, cửa biển Gành Hào- địa phận giáp ranh giữa hai tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu đã đông đúc phương tiện đóng đáy phao bắt ruốc để đưa những mẻ ruốc đầu tiên vào đất liền cho kịp ngày mới…

Nghề ruốc vất vả, dãi nắng dầm sương nhưng sản xuất thủ công, giá cả còn bấp bênh.

Chị Lâm Kim Tuyến, có chồng đang neo lưới bắt ruốc ven biển Gành Hào, cho biết mấy ngày qua chị cùng chồng tranh thủ chuyển ruốc tươi vào bờ sớm, vì nếu lên trễ sẽ không có sân phơi. Trên kè chắn sóng thị trấn Gành Hào, mặt đường rộng được ngư dân tận dụng phơi ruốc ngay khi những cần xé ruốc biển trắng phao được đưa vào bờ. Đây là mùa ruốc thứ 2 từ đầu năm 2013 đến nay, lần trước cách nay hơn 2 tháng, xuất hiện từ ngày 3-7 và chưa biết kéo dài bao lâu. Nhiều hộ dân có đáy bắt ruốc mỗi ngày thu ít nhất cũng 100kg ruốc tươi, sau phơi khô, trừ chi phí còn lời từ 500.000 đồng trở lên. Theo những người làm ruốc, mùa này phải phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nếu mưa là không có sân để phơi. Do vậy, ai cũng tranh thủ đưa ruốc vào bờ, chỉ cần phơi một buổi là ruốc khô, ngon, dễ bán. Dọc tuyến đê biển từ Gành Hào về Vĩnh Thịnh, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hậu A (huyện Hòa Bình) và Nhà Mát (TP Bạc Liêu), đâu đâu cũng gặp cảnh dân phơi ruốc. Anh Năm Bào đang phơi ruốc thuê cho một chủ ghe tại khu du lịch Nhà Mát, nói: "Mỗi năm ruốc xuất hiện chừng 3-4 lần, mỗi đợt kéo dài gần 1 tuần lễ, có khi lâu hơn nhưng không phải lần nào sản lượng cũng nhiều. Vậy nên, ngư dân tranh thủ tận thu, kiếm thêm thu nhập, cánh làm thuê như tôi cũng có thêm công ăn việc làm. Cứ 1 triệu tiền lời, tôi được chia 10%, tính cả công đi theo ghe và công phơi ruốc".

Tại Cà Mau, các xóm biển Tân Thuận (huyện Đầm Dơi), Tam Giang Đông (huyện Năm Căn), Tam Giang Tây (huyện Ngọc Hiển), Hòn Đá Bạc (huyện Trần Văn Thời)… cũng tất bật cảnh ngư dân phơi ruốc. Lưới mành được căng trên những khu đất trống theo mé biển đầy ắp ruốc. Ông Trần Văn Đa ở làng chài Lưu Hoa Thanh (xã Tân Thuận), cho biết: "Tuy ruốc mới xuất hiện, nhưng mang lại nguồn thu đáng kể cho bà con trong xóm. Vào chính vụ, một phương tiện có thể kiếm lời trên 1 triệu đồng/ngày". Hơn 30 năm gắn bó vùng ven biển Đá Bạc, xã Khánh Bình Tây Bắc, huyện Trần Văn Thời, ông Huỳnh Văn Phận, khẳng định: "Theo kinh nghiệm của tôi, mùa ruốc này ngư dân sẽ trúng đậm vì hướng "gió Rộc" là chủ yếu- gió từ Sông Đốc thổi lên. Nếu gió Nam (gió từ Phú Quốc-Kiên Giang đưa về) thì năng suất ruốc sẽ thấp". Mùa ruốc chính vụ thường từ tháng 5 và kết thúc vào khoảng giữa tháng 7 âm lịch. Đây được xem là "lộc" biển thiên nhiên ban tặng cho ngư dân ven biển Cà Mau, Bạc Liêu. Cứ 4kg ruốc tươi phơi được 1kg ruốc khô, lượng ruốc này được vận chuyển lên TP HCM tiêu thụ. Song, do ngư dân làm thủ công, nên giá cả rất bấp bênh. Mấy mẻ ruốc đầu vụ bán được 40.000-45.000 đồng/kg, giờ giảm khoảng 10.000 đồng/kg".

Theo ông Võ Văn Sự, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thuận, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, để có được mẻ ruốc khô, ngư dân phải đội nắng, đội gió biển từ sáng sớm. Do thiếu cơ sở chế biến, nên giá cả mặt hàng ruốc khô khá bấp bênh. Xã có hàng chục ghe chuyên khai thác ruốc lâu năm, sản lượng vào chính vụ tương đối lớn. Vậy nhưng, sản phẩm này vẫn chưa có đầu ra khả quan, chủ yếu bán khô qua tay thương lái vì trên địa bàn xã chỉ có một cơ sở sơ chế mặt hàng ruốc. Nghề ruốc tại Bạc Liêu cũng có tình cảnh tương tự bởi thực tế nhiều năm qua, năm nào bà con trúng ruốc thì giá bán giảm từ 5.000-10.000 đồng/kg. Mỗi năm Cà Mau và Bạc Liêu cung ứng ra thị trường khoảng trên 100 tấn ruốc khô. Chỉ riêng tại huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu sản lượng ruốc khô mỗi năm trên 20 tấn. Song, do chỉ sơ chế, xuất thô là chính nên thời gian qua, ngư dân hành nghề này thu nhập không ổn định.

Ông Lưu Văn Tỷ, Phó Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đông Hải, cho biết ở tỉnh Bạc Liêu hiện chỉ vài ba doanh nghiệp thu mua ruốc tươi để chế biến (làm mắm ruốc), còn lại đều bán cho thương lái tiêu thụ ở các vùng trên hoặc xuất qua Trung Quốc nên giá trị khai thác không cao. Ông Tỷ cho rằng, chỉ cần đóng gói hay cho vào hộp là giá trị con ruốc tăng lên gấp nhiều lần so với ruốc làm khô thông thường. Làm như vậy mới tạo được cuộc sống bền vững và nâng cao giá trị sản phẩm từ ruốc.

Bài, ảnh: HỮU TÙNG