Thật tình cờ, gần đây tôi được hai chị bạn nhờ nói chuyện với hai đứa con trai của các chị về vấn đề khởi nghiệp. Hai câu chuyện khác nhau nhưng đều là những vấn đề chung mà các bạn trẻ đang đầy nhiệt huyết bước vào đời đang gặp phải.

Câu chuyện thứ nhất là của một chàng trai 21 tuổi, tốt nghiệp cao đẳng chuyên ngành kỹ thuật, rất giỏi chuyên môn và quyết chí khởi sự kinh doanh. Khi nghe mẹ em kể về nội dung cuộc trò chuyện của mẹ em và tôi, em đã chủ động đề nghị mẹ em giúp em sắp xếp một buổi trò chuyện với tôi. Mở đầu câu chuyện em đặt câu hỏi vì sao một người học về kinh tế, đi làm lâu năm có kinh nghiệm như tôi không lập doanh nghiệp để kinh doanh. Từ câu trả lời của tôi em mới bắt đầu chia sẻ câu chuyện của mình. Thì ra được truyền cảm hứng từ phong trào người trẻ khởi sự doanh nghiệp, năng động dám nghĩ, dám làm, em và ba người bạn về xin tiền của gia đình hùn vốn khởi sự kinh doanh. Kết quả là sản phẩm bán không được, mất vốn, máy móc trang thiết bị "đắp chiếu" chỉ sau sáu tháng khởi sự kinh doanh. Quan trọng là em không hiểu nguyên nhân thất bại của nhóm, nhưng cũng không bị thuyết phục bởi những ý kiến phân tích góp ý của ba mẹ em.

Nhóm của em làm ra sản phẩm có chất lượng tốt, định giá được sản phẩm, nhưng hoàn toàn không chuẩn bị cho sự cạnh tranh từ các sản phẩm khác trên thị trường, không có chiến lược giá cả thích hợp, không có kỹ năng đàm phán, thương lượng và kết cuộc có bán sản phẩm nhưng không thu được tiền và không tìm thêm được khách hàng khác, vì giá cao hơn các sản phẩm cùng loại. Cuối buổi trò chuyện, em nói: "Em cứ nghĩ em giỏi chuyên môn kỹ thuật, sản phẩm làm ra tốt, có bạn bè và gia đình ủng hộ thì khởi sự doanh nghiệp rất dễ, nhưng không ngờ còn cần phải biết nhiều thứ như vậy. Thôi, em quyết định tạm ngưng kinh doanh, đi tìm việc làm để tích lũy kinh nghiệm trước". Khi tôi giới thiệu với em chương trình đào tạo định hướng nghề nghiệp cho thanh niên tuổi từ 18-25 của một trung tâm đào tạo, em cũng quyết tâm chọn đăng ký những khóa học ngắn hạn về những kỹ năng mềm mà em còn thiếu trên con đường khởi nghiệp.

Câu chuyện thứ hai là của một chàng trai đã tốt nghiệp đại học hơn 2 năm, chưa đi làm và đang lên kế hoạch đi du học. Câu hỏi của em dành cho tôi là em nên đăng ký học lại chương trình cử nhân hay chương trình thạc sĩ ở nước ngoài. Nguyên nhân của em là khi xin việc sau tốt nghiệp em không cạnh tranh được với các bạn trẻ khác và nhận ra em chỉ có kiến thức học ở trường, không biết làm gì nên em muốn học lại chương trình cử nhân. Khi tôi hỏi vì sao em không tham vấn các công ty tư vấn du học mà chọn đi một quãng đường xa như vậy đến gặp tôi, câu trả lời của em là: "Mẹ em nói hỏi chị sẽ an tâm hơn!". Khác với mẹ em đặt vấn đề nhờ tôi gửi gắm với người quen bên Úc, em hỏi rất tỉ mỉ về những điều cần chuẩn bị khi đi du học, sự chuẩn bị về kỹ năng, tâm lý, tìm việc làm thêm, phòng ngừa rủi ro… Và em quyết định nhờ dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp để đi du học và sống tự lập. Nhìn cách mẹ em chăm sóc con trai suốt bữa ăn, tôi hiểu vì sao em nói quyết tâm đi du học để học cách sống tự lập và học cách làm thật giỏi một việc gì đó để bắt đầu lập nghiệp.

Khởi nghiệp không phải như nhiều bạn trẻ nghĩ là khởi sự doanh nghiệp, mà khởi nghiệp là khi bạn trẻ lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân và toàn tâm theo đuổi nghề nghiệp đã lựa chọn, bao gồm cả quá trình học tập, tích lũy kiến thức, rèn luyện năng lực nghề nghiệp, tìm việc làm, tạo thu nhập và tích luỹ… Điều đó không chỉ liên quan đến việc lập doanh nghiệp và làm chủ, mà khởi nghiệp còn là bắt đầu của quá trình làm chủ bản thân.

Linh Chi