Tính đến cuối năm 2015, Việt Nam đã tham gia và hoàn tất đàm phán 12 Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương; trong đó, có 8 FTA đã có hiệu lực và đang thực thi. Nhưng để nắm bắt cơ hội từ các FTA, vẫn còn nhiều chuyện để bàn và để làm...

Về khả năng hội nhập của lĩnh vực chăn nuôi, ông Châu Minh Đức, Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Sóc Trăng, cho rằng: Dù thuế suất sản phẩm chăn nuôi ngoại nhập có về 0%, sản phẩm trong nước vẫn có khả năng cạnh tranh, đặc biệt là với thịt heo. Bởi, như ông Châu Minh Đức lý giải: "Chỉ tính chi phí đông lạnh, vận chuyển thì giá thịt heo ngoại nhập khi về đến tay người tiêu dùng Việt Nam đã đội lên khoảng 20%. Do đó, chỉ cần chúng ta quản lý tốt dịch bệnh, chủ động được con giống chất lượng và quản lý chặt chẽ các nguồn cung đầu vào sẽ giữ được "sân nhà". Đó là chưa kể đến tâm lý tiêu dùng của Việt Nam luôn thích sử dụng thịt tươi trong bữa ăn hàng ngày chứ không phải thịt đông lạnh".

Ông Hồ Quốc Lực, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta, cho rằng: Con tôm Sóc Trăng nói riêng và ĐBSCL hay cả nước nói chung sẽ có thêm nhiều cơ hội khi các FTA được thực thi. Bởi, khi các FTA có hiệu lực, thị trường sẽ được mở một cách công bằng và minh bạch cho doanh nghiệp các bên tham gia. Khi đó, các nước sẽ thực thi nghiêm túc việc không trợ cấp cho doanh nghiệp, nên con tôm Việt Nam sẽ không còn bị kiện chống trợ cấp như đã từng xảy ra ở Mỹ cách nay 2 năm".

Lâu nay, một số mặt hàng nông sản Việt Nam, như lúa gạo, trái cây, hoa màu… khi vào một số thị trường EU, Hàn Quốc… vẫn phải chịu một mức thuế và hạn ngạch nhất định. Nhưng, khi các FTA được thực thi, các vấn đề trên sẽ được nới lỏng hoặc chấm dứt hoàn toàn. Ông Trần Khắc Tâm, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Sóc Trăng, nhận định: "Các FTA sẽ giúp Việt Nam cơ cấu, cân bằng lại thị trường xuất nhập khẩu, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường nào đó. Các hiệp định này cũng giúp doanh nghiệp có lợi thế trung hạn so với các đối thủ trong khu vực khi xâm nhập vào một số thị trường quan trọng, như: Mỹ, Nhật, EU…".

Các doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng tâm thế để hội nhập thành công. Trong ảnh: Hoạt động sản xuất tại Công ty cổ phần Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt, tỉnh Sóc Trăng.

Trong khối ASEAN, từ cuối năm 2015, có tới 93% dòng thuế xuất, nhập khẩu được đưa về 0%; 7% dòng thuế còn lại đến năm 2018 đưa về 0%. Với các thị trường Mỹ và châu Âu, đến năm 2020, các mặt hàng nhập khẩu, xuất khẩu cũng đưa về mức thuế 0%. Do đó, các mặt hàng của Việt Nam nói chung và hàng nông sản nói riêng sẽ có nhiều cơ hội thâm nhập vào các thị trường lớn, giúp nâng cao giá trị hàng hóa của Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn đó không ít khó khăn, thách thức.

Theo ông Hồ Quốc Lực, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta, sản phẩm tôm tinh chế của Việt Nam có ưu thế lớn trên thị trường, nhất là thị trường Nhật Bản. Chính vì vậy, giá bán tôm của Việt Nam thường cao hơn so với một số nước trong khu vực. Tuy nhiên, cái khó của con tôm Việt Nam chính là ở khâu an toàn vệ sinh thực phẩm và giá thành. Ông Lực chia sẻ: "Nếu Việt Nam nuôi tôm tốt - chất lượng và giá thành hạ như Indonesia và Ấn Độ, chắc chắn kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng đột biến. Do đó, vấn đề hiện nay là làm sao phát triển nghề nuôi tốt để có con tôm đạt chất lượng cao nhất và đặc biệt là không tồn dư chất cấm".

Ở ĐBSCL, sản phẩm cây ăn trái đa dạng về chủng loại và có chất lượng ngon không thua kém bất kỳ nơi nào. Nhưng, có rất ít sản phẩm tham gia xuất khẩu. Nguyên nhân là do chưa tổ chức sản xuất tập trung theo cùng một quy trình canh tác an toàn, như: VietGAP hay GlobalGAP. Vì vậy, sản phẩm làm ra không đồng đều cả về mẫu mã lẫn chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm.

Ông Châu Minh Đức, Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Sóc Trăng, cho biết, hiện nay, hầu hết các trang trại chăn nuôi lớn trong tỉnh đều chuẩn bị tâm thế sẵn sàng hội nhập, vì nếu không sẽ bị gạt ra khỏi cuộc chơi lớn này. Ông Đức cho biết thêm: "Mỗi trang trại có một cách riêng, tùy theo điều kiện của mình, nhưng tất cả đều có điểm chung là cố gắng duy trì và phát triển đàn giống tốt, có chất lượng cao; tự chế biến một phần thức ăn bằng nguồn nguyên liệu tại chỗ để hạ giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh". Còn theo ông Huỳnh Ngọc Vân – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, để nông sản hội nhập thành công, ngành tập trung mạnh cho công tác tổ chức lại sản xuất, chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ để đảm bảo nông sản được đồng nhất về chất lượng, đủ lớn về số lượng, có giá thành hạ và thực hiện tốt mối liên kết "4 nhà".

Theo ông Trần Khắc Tâm, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Sóc Trăng, phần lớn doanh nghiệp hiện nay là nhỏ và vừa, luôn trong tình trạng đối phó để duy trì sản xuất, kinh doanh, nên chưa có thói quen cũng như điều kiện đầu tư cho sản xuất, kinh doanh tới nơi, tới chốn. Vì vậy, ngay từ bây giờ, doanh nghiệp cần thay đổi phương pháp quản lý, sản xuất; đầu tư hơn nữa vào chất lượng, mẫu mã cho sản phẩm để nâng sức cạnh tranh, doanh nghiệp có thể đứng vững và phát triển trong môi trường hội nhập. Ông Trần Khắc Tâm chia sẻ: "Dù muốn hay không, doanh nghiệp cũng phải bước vào sân chơi lớn này. Vì vậy, nếu không muốn bị thua thiệt mỗi doanh nghiệp cần phải thay đổi để thích ứng với môi trường kinh doanh mới này".

Bài, ảnh: HOÀNG NHÃ