Sự phát triển thần tốc của trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang mở ra những cách thức mới trong tuyên truyền, cải cách thủ tục hành chính và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Tuy nhiên, công nghệ này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị lợi dụng để tạo thông tin giả, giả mạo hình ảnh, giọng nói, lừa đảo và đánh cắp dữ liệu. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Công an TP Cần Thơ vừa vững vàng về bản lĩnh chính trị, vừa có năng lực số và trách nhiệm trong sử dụng, làm chủ công nghệ.

AI mở ra cách thức mới trong bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, Đảng và Nhà nước xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cốt lõi để phát triển đất nước. Tinh thần đó được thể hiện trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và Kế hoạch số 02/KH-BCĐTW ngày 19-6-2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với lực lượng Công an Nhân dân, nhất là Công an cấp xã (phường) trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại địa bàn cơ sở, việc nghiên cứu và ứng dụng AI mở ra khả năng đổi mới cách thức quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, tăng cường kết nối với người dân và chuyển từ cách làm truyền thống thiên về xử lý vụ việc sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở cả trên không gian mạng. Tuy vậy, hiệu quả ứng dụng phụ thuộc vào điều kiện thực tế, tính chính xác của công nghệ, quy trình quản lý và năng lực của cán bộ sử dụng.

Ứng dụng AI trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật

Các công cụ AI có thể hỗ trợ chuyển hóa nội dung pháp luật, quy định mới thành video ngắn, đồ họa thông tin, tình huống minh họa và nội dung có phụ đề, giọng đọc phù hợp với từng nhóm công dân tiếp nhận. Qua đó, những nội dung như hướng dẫn sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến hay nhận diện phương thức, thủ đoạn của tội phạm có thể được truyền tải trực quan, sinh động, dễ tiếp cận hơn trên môi trường số, các nền tảng mạng xã hội.

Việc sử dụng công cụ mới cũng đặt ra yêu cầu kiểm tra kỹ nội dung trước khi phổ biến. AI chỉ là phương tiện hỗ trợ; cán bộ, chiến sĩ vẫn phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, tính phù hợp của thông tin và bảo đảm an toàn trong quá trình cung cấp thông tin cho người dân.

Khai thác camera thông minh và công cụ tương tác tự động

Hệ thống camera tích hợp AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu hình ảnh theo thời gian thực, nhận diện biển số, phân loại phương tiện, theo dõi chuyển động và phát hiện một số dấu hiệu bất thường để đưa ra cảnh báo phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự. So với camera chỉ ghi và lưu trữ hình ảnh, các chức năng phân tích có thể giúp lực lượng chức năng sớm nhận biết tình huống cần kiểm tra, xử lý. Việc triển khai phải đi đôi với quản lý, khai thác dữ liệu đúng quy trình, đúng mục đích và bảo đảm an toàn thông tin.

Bên cạnh đó, Chatbot AI trên các nền tảng số có thể hỗ trợ người dân tìm hiểu thủ tục hành chính như đăng ký thường trú, tạm trú, nộp hồ sơ trực tuyến hoặc tra cứu tiến độ giải quyết hồ sơ. Công cụ này góp phần tăng khả năng tiếp cận thông tin và giảm thời gian tìm kiếm hướng dẫn. Các câu trả lời tự động cần được xây dựng từ nguồn thông tin chính thức, cập nhật thường xuyên và có phương án chuyển đến cán bộ phụ trách khi câu hỏi vượt quá khả năng xử lý của hệ thống.

Hỗ trợ phân tích dữ liệu, phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm

AI có thể hỗ trợ khai thác, phân tích dữ liệu số từ thiết bị điện tử; tổng hợp thông tin từ các vụ việc đã xảy ra để nhận diện phương thức, thủ đoạn; hoặc phát hiện dấu hiệu bất thường trong môi trường mạng. Khi được sử dụng đúng quy định và kết hợp với nghiệp vụ chuyên môn, các công cụ này có thể hỗ trợ quá trình xác minh, đánh giá thông tin, truy tìm đối tượng phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm sử dung công nghệ cao. Kết quả do AI đưa ra cần được kiểm chứng, đối chiếu với tài liệu và chứng cứ hợp pháp; không thể thay thế việc đánh giá, kết luận của cán bộ có thẩm quyền.

Nhận diện những nguy cơ từ việc lợi dụng AI

Bên cạnh lợi ích, AI cũng có thể bị lợi dụng để tạo nội dung giả mạo, phát tán thông tin sai sự thật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và xâm phạm dữ liệu cá nhân. Những thủ đoạn này làm tăng khó khăn cho công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời tác động đến niềm tin của người dân nếu thông tin không được kiểm chứng kịp thời.

Giả mạo hình ảnh, giọng nói và phát tán thông tin xuyên tạc

Công nghệ Deepfake có thể tạo dựng hình ảnh, video hoặc âm thanh giống người thật; công nghệ nhân bản giọng nói có thể mô phỏng giọng nói từ các mẫu ghi âm. Các đối tượng xấu có thể lợi dụng những công cụ này để giả mạo phát ngôn của lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ hoặc dựng nội dung sai lệch nhằm bôi nhọ uy tín, gây hoang mang, kích động mâu thuẫn và làm suy giảm niềm tin của nhân dân.

AI cũng cho phép tạo nhanh nhiều bài viết, hình ảnh và giao diện trang thông tin giả mạo. Nội dung sai lệch có thể được phát tán hàng loạt trên mạng xã hội, đặc biệt vào thời điểm diễn ra các sự kiện chính trị quan trọng hoặc các ngày lễ lớn. Vì vậy, việc tiếp nhận thông tin cần gắn với kiểm tra nguồn phát, đối chiếu với thông báo từ cơ quan có thẩm quyền và tránh chia sẻ nội dung chỉ vì tính giật gân hoặc gây xúc động.

Lừa đảo trực tuyến và đánh cắp dữ liệu cá nhân

Các đối tượng có thể kết hợp video giả mạo với giọng nói được tạo bằng AI để giả danh người thân, bạn bè hoặc cán bộ của cơ quan chức năng, dựng lên tình huống khẩn cấp rồi thúc ép nạn nhân chuyển tiền. Một thủ đoạn khác là gửi đường liên kết (link) hoặc thư điện tử (e-mail) giả mạo dịch vụ phổ biến, dẫn người dùng đến trang đăng nhập (login) có giao diện gần giống trang chính thức để đánh cắp mật khẩu, tài khoản mạng xã hội và thông tin liên quan đến ngân hàng.

Người dân cần cảnh giác trước yêu cầu chuyển tiền bất thường; chủ động gọi lại bằng số điện thoại đã biết hoặc xác minh qua kênh độc lập; không cung cấp mật khẩu (password), mã xác thực dùng một lần (OTP), thông tin căn cước hay dữ liệu ngân hàng cho người khác. Không truy cập liên kết không rõ nguồn gốc, không cài đặt ứng dụng (app) theo hướng dẫn từ đối tượng chưa xác minh và hạn chế công khai dữ liệu cá nhân có thể bị sử dụng để giả mạo.

Xây dựng lực lượng Công an làm chủ công nghệ, giữ vững bản lĩnh và kỷ luật

Trước những tác động đa chiều của AI, yêu cầu đặt ra không chỉ là trang bị công nghệ mà còn là xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị, am hiểu chuyên môn, thành thạo kỹ năng số và ý thức trách nhiệm. Cán bộ cần chuyển từ biết sử dụng công cụ sang làm chủ công nghệ, kiểm chứng kết quả và vận dụng chúng đúng mục đích, đúng thẩm quyền.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tế, lực lượng Công an cần chủ động nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện cơ chế, quy định liên quan đến nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; tiếp tục đầu tư hạ tầng, trang thiết bị phù hợp; đồng thời tổ chức đào tạo, bồi dưỡng để cán bộ, chiến sĩ có khả năng khai thác công nghệ an toàn, hiệu quả. Việc ứng dụng phải gắn với bảo vệ dữ liệu, bí mật công tác, bí mật nhà nước và các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng, đoàn thể, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp để tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kỹ năng số cho người dân, chú trọng trẻ em, học sinh, sinh viên, người cao tuổi và người dân ở khu vực còn hạn chế về điều kiện tiếp cận thông tin. Nội dung tuyên truyền cần thiết thực, giúp người dân nhận diện dấu hiệu giả mạo, kiểm chứng nguồn tin và biết cách xử lý khi phát hiện nguy cơ lừa đảo.

Phát huy trách nhiệm của mỗi người dân trong môi trường số

Mỗi người dân cần sử dụng AI đúng mục đích, tuân thủ pháp luật và chuẩn mực đạo đức; chủ động nâng cao kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn. Trước thông tin liên quan đến hoạt động của cơ quan Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang, cần bình tĩnh kiểm chứng, không chia sẻ hoặc bình luận tiếp tay cho thông tin chưa được xác thực.

Khi phát hiện nội dung có dấu hiệu giả mạo, lừa đảo hoặc xuyên tạc, người dân nên lưu giữ thông tin cần thiết, phản ánh qua kênh chính thức và thực hiện hướng dẫn của cơ quan chức năng. Không lan truyền lại nội dung sai sự thật dưới danh nghĩa cảnh báo nếu việc đó có thể khiến thông tin tiếp tục phát tán.

Xây dựng môi trường số an toàn là trách nhiệm chung của cơ quan nhà nước, lực lượng Công an, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội. Trong đó, lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh, trật tự; người dân là chủ thể quan trọng trong phòng ngừa, phát hiện và không tiếp tay cho hành vi vi phạm.

Làm chủ AI để phục vụ nhân dân

AI vừa tạo thêm công cụ phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự, vừa đặt ra những nguy cơ mới đối với an ninh, an toàn thông tin và đời sống xã hội. Do đó, ứng dụng công nghệ cần đi cùng bản lĩnh chính trị, kỷ luật, năng lực chuyên môn, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu và sự kiểm chứng của con người.

Đối với Công an TP Cần Thơ, làm chủ AI cần được đặt trong yêu cầu xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đổi mới phương thức công tác ở cơ sở; nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi lợi dụng công nghệ vi phạm pháp luật. Khi công nghệ được sử dụng đúng hướng và người dân có đủ kỹ năng tự bảo vệ, AI sẽ phát huy vai trò hỗ trợ tích cực, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội và phục vụ phát triển thành phố trong kỷ nguyên số.

NGỌC QUÍ

Tài liệu tham khảo:

1. An Nhiên (2025), Cần Thơ triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Trang thông tin điện tử Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Cần Thơ ngày 30/10/2025. Truy cập tại: https://mattrancantho.vn/can-tho-trien-khai-nghi-quyet-so-57-cua-bo-chinh-tri-ve-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-doi-so

2. Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

3. Minh Thư - Thanh Xuân (2026), Công an TP Cần Thơ tổ chức họp Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Trang thông tin điện tử Công an thành phố Cần Thơ, ngày 03/6/2026. Truy cập tại: https://congan.cantho.gov.vn/hoat-dong-cua-cong-an-thanh-pho/cong-an-tp-can-tho-to-chuc-hop-ban-chi-dao-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-chuyen-doi-so-va-de-an-06-7870.html

4. Trung Nghĩa - Nguyễn Anh (2026), Tăng cường ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lực lượng Công an thành phố Cần Thơ, Trang thông tin điện tử Bộ Công an, ngày 19/3/2026. Truy cập tại: https://bocongan.gov.vn/bai-viet/cong-an-thanh-pho-can-tho-thuc-day-chuyen-doi-so-thong-qua-hop-tac-voi-doanh-nghiep-vien-thong-1773925735

5. Kim Anh - Tất Đạ (2023), Thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 12 về xây dựng lực lượng CAND của Bộ Chính trị, Trang thông tin điện tử Trường Đại học Cảnh sát nhân dân, ngày 21/3/2023. Truy cập tại: https://dhcsnd.edu.vn/article/thuc-hien-thang-loi-nghi-quyet-so-12-ve-xay-dung-luc-luong-cand-cua-bo-chinh-tri