Bài, ảnh: ĐẶNG NGỌC  

Năm học mới 2023-2024 gần kề, bên cạnh chuẩn bị cơ sở vật chất, trường lớp, trang thiết bị, chăm lo học sinh khó khăn đến trường; một số trường học, quận, huyện ở TP Cần Thơ đang đối mặt nỗi lo thiếu giáo viên (GV).

Điệp khúc thiếu thầy cô

Một buổi làm việc của các GV Trường Mầm non Đông Thuận.

Cô Nguyễn Thị Hồng Tím, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đông Thuận (huyện Thới Lai), cho biết năm học 2022-2023, trường có 275 trẻ/9 lớp, với 11 GV trong biên chế (thiếu 7 GV). Nhà trường có đăng ký tuyển dụng nhưng không có nguồn dự tuyển, nên tình trạng thiếu GV luôn diễn ra. Trong thời gian chờ Phòng Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT), Phòng Nội vụ huyện phân bổ tuyển dụng, nhà trường tìm nguồn GV hợp đồng tạm thời để đảm bảo cho công tác chuyên môn. Theo cô Hồng Tím, trong 4 năm nay, năm nào trường cũng thiếu GV. Một số lớp học chỉ có 1 GV nên gặp nhiều khó khăn. GV hợp đồng lại không ổn định, vì hợp đồng 1 năm rồi năm sau phải hợp đồng lại, chưa kể tình huống GV không hợp đồng lại, trường lại phải tìm nguồn khác. Thiếu GV nên các phong trào mũi nhọn của trường, công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia sẽ bị ảnh hưởng. 

Tình trạng thiếu GV xảy ra những năm gần đây ở các trường học trên địa bàn huyện Thới Lai. Ông Nguyễn Văn Chi, Trưởng Phòng GD&ĐT huyện Thới Lai, cho biết tình trạng trên ảnh hưởng đến các trường và có rất nhiều nguyên nhân, ví như một số GV nghỉ hưu, chuyển công tác. Ngành Giáo dục huyện được giao và vẫn còn biên chế tuyển dụng GV, nhưng không có nguồn tuyển dụng; một phần do Luật Giáo dục năm 2019 (có hiệu lực từ ngày 1-7-2020) là nâng trình độ GV mầm non lên cao đẳng; GV tiểu học, THCS lên trình độ đại học. Thế nhưng khi tuyển dụng thì không có nguồn này. “Ví dụ, năm học 2022-2023, huyện thiếu khoảng 90 GV, nhưng chỉ tuyển được 29 GV. Các trường thiếu sẽ hợp đồng. Ngành Nội vụ yêu cầu tuyển GV trình độ đúng quy định nên chúng tôi tiếp tục gặp khó khăn vì không tìm được nguồn để hợp đồng”, ông Chi nói.

Huyện Thới Lai có 43 trường từ bậc học mầm non đến THCS; khoảng 18.500 học sinh. Năm 2022, huyện thiếu khoảng 90 giáo viên; năm 2023 thiếu hơn 80 GV. Để đáp ứng nhiệm vụ giáo dục năm học 2023-2024, ngành Giáo dục huyện Thới Lai phối hợp ngành Nội vụ xây dựng kế hoạch tuyển dụng GV cho năm học mới, trình UBND huyện cũng như xin chủ trương của Sở Nội vụ thành phố để tiến hành tuyển dụng GV mới.

Tại quận Bình Thủy, năm học 2023-2024 có 42 trường từ mầm non đến THCS. Đến ngày 31-7-2023, toàn quận có 1.090 giáo viên. Theo lãnh đạo ngành GD&ĐT quận Bình Thủy, năm học mới này quận thiếu 56 GV. Vì thiếu nên các trường phải hợp đồng, nguồn kinh phí chi trả gặp khó khăn, chất lượng giáo dục không ổn định do nhân lực thay đổi. Một số trường học việc thiếu cán bộ quản lý trong thời gian dài, đã gây rất nhiều khó khăn cho các trường trong công tác quản lý, điều hành tại đơn vị...

Ghi nhận các quận, huyện khác cũng có tình trạng thiếu GV mỗi đầu năm học mới. Theo Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, toàn thành phố hiện có 12.208 GV, hiện còn thiếu 688 biên chế GV mới; trong đó thiếu nhiều nhất là cấp tiểu học: 313 GV. Một số môn học mới thì thiếu GV như cấp THCS thiếu thầy cô dạy môn học tích hợp khoa học xã hội, khoa học tự nhiên; cấp THPT thiếu GV môn Âm nhạc, Mỹ thuật.

Ông Trần Thanh Bình, Giám đốc Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, cho biết: Thiếu thầy cô là do GV nghỉ hưu, nghỉ việc do nguyện vọng, do sức khỏe, điều kiện gia đình. Công tác tuyển dụng theo tịnh biên, số lượng tuyển dụng chưa đảm bảo do Luật Giáo dục 2019 quy định chuẩn GV có nâng lên, nên việc tuyển dụng bị ảnh hưởng.

Tìm giải pháp khắc phục

Theo ông Nguyễn Văn Chi, ngành Giáo dục huyện Thới Lai tiếp tục chỉ đạo các trường chủ động tìm nguồn GV đạt trình độ chuẩn theo quy định để hợp đồng. Đồng thời phối hợp ngành Nội vụ để xác định biên chế hiện nay của các trường; trên cơ sở đó, đối với GV còn thiếu thì hợp đồng, lập danh sách trình phê duyệt để có hỗ trợ kinh phí hợp đồng GV. Để đảm bảo chất lượng giáo dục năm học mới, ông Chi đề xuất các cấp lãnh đạo cần nghiên cứu để tìm ra giải pháp hỗ trợ cho ngành Giáo dục giải bài toán thiếu GV cục bộ. Các ngành liên quan cho phép tuyển dụng GV cam kết thực hiện lộ trình nâng chuẩn theo quy định Bộ GD&ĐT, nếu không đạt thì chấm dứt hợp đồng. “Các trường sư phạm tăng cường thu hút thí sinh, đào tạo nguồn cán bộ, giáo viên. Các ngành, các cấp nghiên cứu, có chế độ đặc thù cho ngành Giáo dục như thực hiện chế độ cử tuyển”, ông Chi đề xuất. Đồng tình quan điểm trên, bà Lê Thị Hường, Phó trưởng Phòng GD&ĐT quận Bình Thủy, đề xuất các cấp lãnh đạo xem xét theo lộ trình cho các địa phương tuyển GV có cam kết trong 2-3 năm nâng chuẩn trình độ đúng quy định. Bên cạnh đó, ngành tham mưu UBND quận họp, rà soát, đánh giá lại thực trạng GV quận; chỉ đạo các trường tìm nguồn GV để giảng dạy.

Ngành Giáo dục thành phố cho biết sẽ chủ động phối hợp với UBND các quận, huyện phát huy vai trò tham mưu của các Phòng GD&ĐT trong thực hiện kế hoạch tuyển dụng, đảm bảo đủ số lượng GV phục vụ năm học mới. Theo ông Trần Thanh Bình, với các trường THPT trực thuộc Sở, ngành phê duyệt và trên cơ sở đó, các trường triển khai kế hoạch tuyển dụng. Đồng thời, linh hoạt triển khai thực hiện hợp đồng theo tinh thần Nghị quyết số 102/NQ-CP năm 2020 của Chính phủ về giải pháp đối với biên chế sự nghiệp giáo dục và y tế… Ngành tiếp tục tăng cường đầu tư kinh phí, trang bị các phương tiện, điều kiện làm việc cho đội ngũ nhà giáo theo hướng hiện đại hóa, đáp ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục. Tập trung thực hiện tốt công tác chăm lo đội ngũ GV từ đào tạo, bồi dưỡng, liên kết với cơ sở đào tạo GV. Ví dụ như phối hợp với Trường Cao đẳng Cần Thơ để tham mưu với UBND thành phố giao chỉ tiêu đào tạo GV để phục vụ cho việc tuyển dụng GV…

Bên cạnh đó, ngành Giáo dục thành phố đề nghị Bộ GD&ĐT tổ chức tập huấn chuyên sâu và hướng dẫn chi tiết về tổ chức thực hiện Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp; đồng thời chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học đào tạo mã ngành đối với các môn tích hợp theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ cho phép địa phương thực hiện hợp đồng GV trình độ cao đẳng sư phạm đối với cấp tiểu học, THCS trong thời gian chưa tuyển dụng được GV có trình độ theo quy định… góp phần xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo, đảm bảo thực hiện nhiệm vụ được giao trong năm học.