Doanh nghiệp (DN) đang hoạt động trên địa bàn thành phố đa phần là DN nhỏ và vừa, do tiềm lực tài chính hạn chế, quản trị rủi ro kém, dự án sản xuất kinh doanh kém khả thi… là những rào cản lớn khiến DN khó tiếp cận vốn vay từ ngân hàng. Làm gì để kết nối ngân hàng và DN, giải cơn “khát” vốn cho DN, nhiều ý kiến cho rằng, cả hai phía cần hiểu, chia sẻ để cùng nhau vượt khó. Mối gắn kết này có bền chặt hay không còn phụ thuộc vào mức quan tâm của chính quyền địa phương trong vai trò cầu nối.

Hỗ trợ thiết thực

Mới đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Võ Thành Thống chủ trì cuộc họp với các sở, ngành thành phố; Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh TP Cần Thơ cùng một số ngân hàng thương mại (NHTM), các DN về chương trình kết nối ngân hàng và DN; xúc tiến thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng để hỗ trợ DN vừa và nhỏ. Phó Chủ tịch cho biết DN vừa và nhỏ có đóng góp rất lớn cho sự phát triển của thành phố, tuy nhiên đây cũng là đối tượng chịu tổn thương nhiều nhất trong suy thoái kinh tế. Tiềm lực tài chính hạn chế, khó tiếp cận vốn vay từ ngân hàng do tài sản thế chấp không đảm bảo, quản trị DN kém. Lẽ đó, thành phố muốn kêu gọi các NHTM tham gia góp vốn vào Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DN vừa và nhỏ để cùng thành phố tháo gỡ khó khăn mà DN đang vướng, hỗ trợ DN phát triển, đảm bảo tăng trưởng kinh tế ổn định cho thành phố. Quy mô Quỹ Bảo lãnh tín dụng dự kiến khoảng 100 tỉ đồng; trong đó, thành phố sẽ góp 60 tỉ đồng từ nguồn vốn ngân sách thành phố, phần còn lại kêu gọi NHTM đóng góp để trở thành cổ đông của Quỹ và ngân hàng sẽ được chia lợi tức trên cổ phần góp vốn. “Thời gian đi vào hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng sẽ tùy vào quyết tâm, chia sẻ từ các NHTM”- Phó Chủ tịch Võ Thành Thống nói.

Nhiều NHTM đang nỗ lực chia sẻ khó khăn cùng cộng đồng DN. (giao dịch tại Eximbank chi nhánh Cần Thơ). Ảnh: ĐỖ CHÍ THIỆN

Đề án thành lập Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DN vừa và nhỏ được lãnh đạo thành phố giao Quỹ Đầu tư phát triển thành phố phối hợp cùng Sở Tài chính xây dựng theo hình thức hoạt động độc lập, có quy chế quản lý, hoạt động riêng. Nhiều ý kiến cho rằng, Quỹ Bảo lãnh tín dụng sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho DN vừa và nhỏ, đặc biệt là DN có phương án kinh doanh rất khả thi, nhưng không tiếp cận được vốn ngân hàng vì không có tài sản thế chấp. Bà Phan Thị Thanh Hòa, Phó Giám đốc phụ trách NHNN chi nhánh TP Cần Thơ, cho biết: “Để cùng chia sẻ khó khăn với thành phố, chi nhánh đã chọn 10 NHTM có dư nợ cho vay DN vừa và nhỏ tương đối cao sẽ tham gia góp vốn. Tuy nhiên, các NHTM đều hoạt động với vai trò chi nhánh, các NHTM sẽ góp vốn từ nguồn vốn điều lệ của từng ngân hàng. Do đó, Đề án của thành phố phải mang tính thuyết phục cao”. Một số NHTM tham gia cuộc họp khẳng định sẽ ủng hộ chủ trương của thành phố, nhưng thành phố cần tổ chức hội nghị xúc tiến thành lập Quỹ Bảo lãnh tín dụng và mời lãnh đạo Hội sở tham gia để có thể quyết ngay tỷ lệ góp vốn của từng ngân hàng. Muốn thuyết phục được ngân hàng tham gia góp vốn, Đề án của thành phố cần cụ thể các vấn đề về quy chế hoạch động, đơn vị nào sẽ phát hành chứng thư bảo lãnh tín dụng cho DN, tiêu chí đánh giá DN…

Về chương trình kết nối ngân hàng và DN do NHNN Chi nhánh TP Cần Thơ xây dựng, chi nhánh đề nghị lãnh đạo thành phố chỉ đạo Sở Công thương làm đầu mối, phối hợp cùng chi nhánh rà soát tình hình hoạt động, tài chính của các DN để làm cơ sở phân loại và giới thiệu DN đến các NHTM ký kết các hợp đồng hỗ trợ tín dụng. Bà Phan Thị Thanh Hòa, Phó Giám đốc phụ trách NHNN chi nhánh TP Cần Thơ, cho biết: “Chương trình này nhằm thực hiện Nghị quyết số 02 của Chính phủ ngày 7-1-2013 và kế hoạch của NHNN Việt Nam về tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ DN. Thông qua chương trình kết nối sẽ hỗ trợ DN duy trì sản xuất, góp phần phát triển kinh tế của thành phố. Các ngân hàng đưa vốn vào sản xuất, giúp tăng trưởng tín dụng hiệu quả và cũng là hoạt động chia sẻ khó khăn cùng cộng đồng DN. Khách hàng tham gia chương trình là DN có tài chính lành mạnh, phương án kinh doanh khả thi, nếu DN tạm thời khó khăn thì phải có giải pháp vượt qua khó khăn”. Theo bà Hòa, chi nhánh sẽ phối hợp cùng thành phố tổ chức các cuộc đối thoại giữa ngân hàng và DN để thông tin về chủ trương, chính sách tiền tệ; đồng thời đóng vai trò cầu nối gỡ nút thắt tín dụng giữa ngân hàng và DN. Chương trình sẽ mở rộng đối tượng cho vay, có thể hỗ trợ khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã…

Phó Chủ tịch thành phố Võ Thành Thống đề nghị NHNN chi nhánh TP Cần Thơ chủ trì, phối hợp cùng Sở Công thương thành phố xây dựng hoàn chỉnh kế hoạch kết nối (chậm nhất là ngày 10-6-2014), có lộ trình thực hiện cụ thể trình UBND thành phố ban hành. Các sở, ngành, các quận, huyện, các DN, hiệp hội DN có liên quan phải phối hơp chặt chẽ cùng chi nhánh để chương trình kết nối tín dụng có chuyển biến mới, có nhiều hợp đồng tín dụng mới thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng tín dụng dương, đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng; đồng thời phải xử lý có hiệu quả những gút mắc tồn tại giữa ngân hàng và DN thời gian qua.

Cần chia sẻ thông tin

Thời gian qua, DN than khó tiếp cận vốn ngân hàng, lãi suất cho vay còn cao so với lợi nhuận mà DN đạt được. Ngân hàng thì thắt chặt tín dụng để hạn chế nguy cơ nợ xấu gia tăng trong điều kiện kinh tế trì trệ, thị trường đầu ra chưa khởi sắc. Thêm vào đó, ngân hàng và DN chưa có tiếng nói chung vì thiếu niềm tin vào nhau; các cơ quan chức năng cũng khó tiếp cận ngân hàng, DN để làm cầu nối gỡ nút thắt. Ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương, cho biết: “Thực tế thời gian qua, Sở không nắm được danh sách DN nào chết, sắp chết, đang bị nợ xấu vì đi vào NHTM tìm hiểu thông tin rất khó khăn, ngân hàng và DN đều giấu thông tin này. Lẽ đó, vai trò tham mưu của sở cho thành phố cũng bị hạn chế, vì chúng tôi không biết khó ở đâu để gỡ”. Ông Toại cho rằng, những DN bị ngân hàng đưa vào diện nợ xấu, mất khả năng thanh toán và phải chịu phạt lãi suất rất cao nên DN cũng không có thiện chí trả nợ; có DN chịu trả thì đề nghị ngân hàng giảm lãi suất, khoanh nợ, trả dần… nhưng ngân hàng vẫn giữ khăng khăng quyền lợi của mình, đòi DN phải trả nợ đúng theo tính toán của ngân hàng. Điều đó sẽ phát sinh tình trạng nợ khó đòi do DN và ngân hàng chưa hiểu nhau. Vấn đề này nếu có cơ quan chức năng vào cuộc, trong vai trò trọng tài để phân xử, hài hòa quyền lợi của các bên. Khi thông tin được chia sẻ, vai trò tham mưu của các sở ngành chức năng sẽ đạt hiệu quả cao hơn và các giải pháp gỡ khó cũng được thực thi toàn diện hơn.

Theo bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực CBA, Chương trình kết nối ngân hàng và DN do NHNN chi nhánh đưa ra có nhiều điểm mới so với các chương trình trước đây. Song điểm mà DN lo ngại là nếu NHNN đứng ra sàng lọc DN để có danh sách “sạch” gửi các NHTM thẩm định cho vay vốn thì rất nhiều DN Cần Thơ bị loại”. Trong tình hình hiện nay, có một số DN đồng thời được rất nhiều ngân hàng tiếp cận cho vay nhưng DN không vay vì không có nhu cầu. Còn rất nhiều DN muốn vay vốn nhưng ngân hàng từ chối vì không có tài sản đảm bảo, phương án kinh doanh thiếu khả thi, minh bạch tài chính chưa cao. Thêm vào đó, nhiều DN vừa và nhỏ trình độ quản trị rất yếu kém khiến việc sử dụng vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Và trong tình hình khó khăn hiện nay, DN chỉ tập trung lo giải quyết cái khó, không có thời gian để học các lớp quản trị DN, quản trị nguồn vốn. Thành phố có thể đưa tiêu chí về đào tạo (đào tạo quản lý, quản trị DN…) để xem xét trong chương trình kết nối ngân hàng và DN, khi đó, vốn sẽ được quản lý, sử dụng hiệu quả hơn. “Một vấn đề sống còn trong hội nhập chính là giao thương buôn bán là chuyện lâu dài, DN không thể không tiếp cận kiến thức mới. Thế giới vận động hằng ngày, các hiệp định thương mại tự do, song phương… sẽ được thực thi thời gian tới, DN nội địa muốn tồn tại phải đủ lực để cạnh tranh với DN ngoại cùng ngành hàng”- bà Thuận nói.

Thành phố đang rốt ráo hoàn thiện Đề án thành lập Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DN vừa và nhỏ; đồng thời yêu cầu NHNN chi nhánh phối hợp cùng sở ngành chức năng tìm hiểu hoạt động của DN, sớm đưa ra danh sách DN “sạch” để thụ hưởng chương trình hỗ trợ này. Theo kế hoạch, khả năng tháng 7-2014 sẽ ra mắt Quỹ Bảo lãnh tín dụng và triển khai ký kết một số hợp đồng tín dụng qua chương trình kết nối.

Gia Bảo