“Trong giai đoạn phát triển mới, Cần Thơ cần trở thành thủ phủ của đổi mới sáng tạo xanh, năng lượng sạch và kinh tế phát thải thấp của vùng. Kỳ vọng thành phố sẽ xây dựng được những mô hình tiên phong để lan tỏa ra toàn ĐBSCL và cả nước” - Đó là thông điệp mà Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam mong muốn phối hợp đồng hành cùng TP Cần Thơ thực hiện mục tiêu phát triển thủy sản xanh, phát thải thấp thời gian tới.

Nuôi trồng thủy sản hiệu quả

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, hiện thành phố có 72km bờ biển, hệ thống sông ngòi chằng chịt góp phần hình thành không gian kinh tế hoàn chỉnh từ vùng nước ngọt nội đồng đến vùng ven biển và biển gần bờ. Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy, hải sản, thì nuôi tôm nước lợ, mặn với 2 đối tượng nuôi chủ lực là tôm sú, tôm thẻ chân trắng đã đóng góp lớn cho kim ngạch xuất khẩu và sự phát triển của thành phố cũng như cả vùng ĐBSCL.

Mô hình nuôi tôm nước lợ ứng dụng công nghệ cao phát triển tại TP Cần Thơ.

Năm 2025, thành phố có tổng diện tích nuôi thủy, hải sản 97.078ha, đạt 100,6% kế hoạch, tăng 488ha so với năm 2024; tổng sản lượng thu hoạch 782.958 tấn. Năm qua, ngành Thủy sản TP Cần Thơ đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 2,1 tỉ USD, là 1 trong 5 địa phương đạt kim ngạch xuất khẩu cao nhất cả nước. Riêng, 5 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố có tổng diện tích nuôi thủy, hải sản 43.576ha (trong đó tôm sú 4.130,4ha, tôm thẻ chân trắng 22.947,4ha, cá tra 876,6ha), đạt 45,2% kế hoạch, cao hơn 3,74% so với cùng kỳ năm 2025; tổng sản lượng thủy, hải sản thu hoạch 289.046 tấn, cao hơn 17,59% so với cùng kỳ năm trước, đạt 35,68% kế hoạch.

Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, cho biết: “Kết quả trên cho thấy dù diện tích nuôi tương đối ổn định, nhưng sản lượng thu hoạch tiếp tục tăng. Đó là nhờ ứng dụng công nghệ cao, kỹ thuật nuôi tiên tiến, cải thiện quản lý môi trường và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Đây cũng là yếu tố then chốt giúp nâng cao năng suất, giảm rủi ro và hướng đến phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững”.

Phát triển xanh

Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế, dư địa phát triển lĩnh vực thủy sản cùng với các cơ chế, chính sách và chương trình, kế hoạch định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 của TP Cần Thơ được ban hành, để phát triển vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là nuôi tôm siêu thâm canh, nuôi tôm nước lợ và sản xuất giống thủy sản chất lượng cao, TP Cần Thơ định hướng kêu gọi đầu tư, thúc đẩy hợp tác thời gian tới. Trong đó, tập trung đầu tư hạ tầng vùng nuôi tôm siêu thâm canh, ưu tiên các khu vực nuôi ven biển tại các vùng Vĩnh Châu, Trần Đề và Cù Lao Dung, Mỹ Xuyên theo quy mô, địa điểm phù hợp với định hướng quy hoạch. Nâng cao năng lực sản xuất, nghiên cứu và cung ứng con giống thủy sản chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của địa phương và ĐBSCL.

Bên cạnh đó, kêu gọi đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống kiểm định, kiểm dịch, quan trắc môi trường và tăng cường năng lực phòng ngừa, kiểm soát dịch bệnh trong nuôi tôm nước lợ. Xây dựng, hình thành trung tâm giao dịch, logistics cho sản phẩm thủy sản nhằm kết nối sản xuất, thu mua, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm thủy sản. Triển khai nhiều giải pháp nhằm nhân rộng các mô hình nuôi thủy sản xanh, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu; nghiên cứu, áp dụng nhiều mô hình nuôi tôm công nghệ cao, mô hình giúp bảo vệ môi trường; áp dụng các công nghệ tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nhằm giúp người nuôi giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, năng suất ổn định…

Tại buổi làm việc gần đây, Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam mong muốn hợp tác cùng TP Cần Thơ phát triển thủy sản xanh, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu. Trọng tâm là xây dựng chuỗi giá trị thủy sản hiện đại dựa trên nền tảng kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính, tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế. Triển khai thực hiện các giải pháp công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh ngành thủy sản, bao gồm chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, UAV, công nghệ vi sinh, công nghệ môi trường, hệ thống quản trị ESG, MRV, kiểm kê phát thải và các giải pháp phát triển tín chỉ carbon… Đồng thời, phối hợp cùng thành phố và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng các mô hình thí điểm như vùng nuôi thủy sản thông minh; mô hình thủy sản phát thải thấp; mô hình kinh tế tuần hoàn trong chế biến thủy sản; mô hình kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính; mô hình truy xuất nguồn gốc số; mô hình tín chỉ carbon trong nuôi trồng thủy sản. Đây là các mô hình thực tiễn phục vụ quá trình hoàn thiện cơ chế chính sách và nhân rộng trên toàn vùng ĐBSCL.

PGS.TS Nguyễn Thị Xuân Thu, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, cho biết: “Đây không chỉ là một mục tiêu phát triển ngành mà còn là chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh sang nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp. Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam cam kết đồng hành cùng thành phố trong quá trình hiện thực hóa tầm nhìn này thông qua các hoạt động tư vấn chính sách, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng mô hình thí điểm và kết nối các nguồn lực trong nước, quốc tế để thực hiện mục tiêu phát triển thủy sản xanh và phát thải thấp…”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN