Cán bộ trạm Y tế phường Thới Long, quận Ô Môn tuyên truyền cho chị em phụ nữ tầm soát và phát hiện sớm ung thư cổ tử cung.

* Phụ nữ trên 25 tuổi nên tầm soát ung thư cổ tử cung

Theo các bác sĩ, nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung (UTCTC) được xác định là virus HPV và những tổn thương tiền ung thư (UT) do HPV gây ra ở cổ tử cung (CTC). UTCTC không xảy ra đột ngột, mà có giai đoạn tiền UT, nghịch sản. Đây là điều thuận lợi cho phép tầm soát, chẩn đoán và điều trị sớm các tổn thương trước khi chúng phát triển thành UTCTC. Tuy nhiên, giai đoạn tiền UT thường không có triệu chứng. Tất cả các nước trên thế giới đều công nhận phết tế bào cổ tử cung (Pap smear test) là phương pháp tốt nhất để phòng ngừa UTCTC. PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng cho biết: “Để hoạch định một chiến lược và kế hoạch hành động trong phòng ngừa UTCTC thì việc xác định thực trạng bệnh lý CTC trong cộng đồng là đòi hỏi bức thiết. Xuất phát từ thực tế đó, nhóm tác giả là các bác sĩ đang công tác tại khoa Giải phẫu bệnh của bệnh viện đã thực hiện đề tài tầm soát UTCTC bằng phương pháp Pap smear”.

Nhóm nghiên cứu đã thực hiện phết tế bào CTC miễn phí cho 5.942 trường hợp, độ tuổi từ 29 đến dưới 55. Nhóm thực hiện đề tài cũng đào tạo cho 10 bác sĩ, 5 giám sát viên và 46 hộ sinh về kỹ thuật lấy mẫu, cố định mẫu, giám sát và theo dõi tiến độ trong thời gian lấy mẫu; xác lập lại hệ thống tầm soát UT cho các địa phương như Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Phong Điền và Thốt Nốt. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện 5.288 trường hợp viêm thông thường. Trong đó, có 17 trường hợp tổn thương biểu mô gai. Sau khi sinh thiết, kết quả có 5 trường hợp bị UTCTC, đã được tiếp tục điều trị ở Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ và TP Hồ Chí Minh. Trong thực tế điều trị tại Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ, đa số bệnh nhân bị UTCTC đến bệnh viện trong tình trạng muộn, khi UT đã xâm lấn. Nhiều trường hợp UT đã di căn đến nhiều bộ phận trong cơ thể. Các bác sĩ khuyên phụ nữ trên 25 tuổi nên đi phết tế bào CTC mỗi năm 1 lần. Trong 3 năm liên tục nếu kết quả không có thì 3 năm tiếp theo mới lặp lại việc phết tế bào CTC 1 lần/năm. Tuy nhiên, không phết tế bào CTC khi chưa có quan hệ tình dục, đang có thai, vừa giao hợp trong vòng 48 giờ trước khi lấy mẫu, đang hành kinh, đang đặt thuốc âm đạo, âm đạo và CTC đang viêm cấp.

Hiện nay, kỹ thuật phết tế bào CTC ở tuyến xã có thể thực hiện được. Một bác sĩ tham gia nhóm nghiên cứu cho biết: “Khi chúng tôi xuống các trạm y tế phết tế bào CTC để tầm soát UTCTC cho chị em, họ rất mừng. Tôi nghĩ rằng nên thiết lập mạng lưới tầm soát UTCTC trong cộng đồng từ tuyến xã đến tuyến thành phố, xem đây là một xét nghiệm thường quy để hạn chế số phụ nữ chết vì UTCTC”.

* Để phát hiện sớm bệnh ung thư vú

Sau UTCTC thì UT vú là nỗi ám ảnh của nhiều phụ nữ. TS.BS Nguyễn Văn Qui, Phó Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ, cho biết: “UT vú là loại UT thường gặp ở phụ nữ. Qua thực tế điều trị, rất nhiều phụ nữ đến bệnh viện điều trị ở giai đoạn muộn. Vì thế, chúng tôi đã nghiên cứu đề tài “Sàng lọc phát hiện sớm bệnh UT vú trong cộng đồng tại TP Cần Thơ giai đoạn 2008-2010”; đã bốc thăm ngẫu nhiên chọn 3 quận, huyện: Ninh Kiều, Cái Răng và Cờ Đỏ. Tại các địa phương này, nhóm nghiên cứu đã gởi tờ rơi hướng dẫn phụ nữ tự khám vú; tuyên truyền trong cộng đồng thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, cán bộ Hội Phụ nữ, y tế cơ sở, cộng tác viên dân số và sinh viên hướng dẫn chị em cách tự khám. Nếu phát hiện bất thường, chị em đến trạm y tế để khám lại. Tại trạm y tế, chị em sẽ được các bác sĩ của nhóm nghiên cứu ở Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ khám xác định. Với những chị em ở gần bệnh viện, trạm y tế viết phiếu hướng dẫn chị em trực tiếp đến Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ khám”.

Qua khám sàng lọc trên lâm sàng cho 8.413 phụ nữ từ tuổi 30 trở lên, nhóm nghiên cứu đã phát hiện 2 trường hợp bị UT vú, chiếm tỷ lệ 0,02% và xuất độ 23/100.000. Hai trường hợp bị UT, một trường hợp ở giai đoạn I và một trường hợp UT giai đoạn II. Ngoài ra, các bác sĩ còn phát hiện 129 trường hợp bệnh lý tuyến vú. Cả hai trường hợp UT vú đều được điều trị tích cực và đã hết bệnh. TS.BS Nguyễn Văn Qui cho biết: “Qua đề tài, chúng tôi cũng đề xuất cần tầm soát cho phụ nữ ở độ tuổi 45 – 59 bằng nhũ ảnh. Ngoài ra, chị em cũng nên thường xuyên tự khám vú. Đây là phương pháp không tốn tiền, phát hiện sớm UT. Khi UT vú được phát hiện sớm, điều trị đúng cách, tỷ lệ khỏi bệnh trên 90%, bảo tồn được vú và ít tốn kém”.

TS.BS Nguyễn Văn Qui cho biết thêm: “Ở các nước tiên tiến trên thế giới có đến 90% UT vú do phụ nữ tự khám phát hiện và đến thầy thuốc. Phụ nữ có thể tự khám vú sau khi hết hành kinh từ 5-7 ngày; còn nếu mãn kinh thì khám ngày nào cũng được: cởi áo phần trên thắt lưng, đứng trước gương nhìn hai vú, đưa hai tay lên khỏi đầu nhìn da có bị co kéo hay có lõm, núm vú có bị co kéo không? Nằm trên giường, kê gối mỏng ở dưới vai của vùng vú định khám, dùng 5 ngón tay bên đối diện khép vào nhau lòng bàn tay phẳng rồi ép lên tuyến vú sao cho tuyến vú nằm giữa hai mặt phẳng là thành ngực với 5 ngón tay. Bình thường tuyến vú rất mềm, không có u, đồng thời cũng dùng tay bên này khám sờ hạch nách bên kia, nên khám tỉ mỉ định kỳ mỗi tháng. Khi phát hiện bất thường, phải đến thầy thuốc khám xác định và điều trị. Bác sĩ khám lâm sàng kết hợp chụp nhũ ảnh, siêu âm có thể phát hiện sớm UT vú khi kích thước khối u còn nhỏ hơn 1cm”.

Bài, ảnh: HUỆ HOA