Những sinh viên Khoa Công nghệ Thông tin của Trường Cao đẳng Cần Thơ đang nỗ lực học tập để mai này được trở thành thầy cô giáo.

Bài 1: Bất cập chuyện thiếu- thừa

So với những năm 1980, công tác đào tạo giáo viên ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã có sự chuyển biến tích cực, về cơ bản tình trạng thiếu giáo viên không còn. Tuy nhiên, ngành giáo dục ở ĐBSCL đang có nguy cơ rơi vào một “cuộc khủng hoảng” mới: thừa giáo viên nhưng thiếu thầy, cô giáo giỏi, thiếu giáo viên ở một số bộ môn, bậc học...

* Giáo viên trẻ thất nghiệp...

Chị Hà Ngọc T., ở huyện Phong Điền, TP Cần Thơ, tốt nghiệp Khoa Sư phạm Trường Đại học Cần Thơ ngành Anh văn, niên khóa 1999-2003. Sau hơn hai năm tìm việc ở các trường THPT của TP Cần Thơ không được, chị đành lên TP Hồ Chí Minh làm việc cho một công ty nước ngoài. Chị nói: “Tôi thích làm giáo viên từ nhỏ nên đã cố gắng theo học sư phạm và tôi không đắn đo ký cam kết sẽ đi dạy sau khi tốt nghiệp. Nhưng khi có tấm bằng sư phạm, đến trường phổ thông nào người ta cũng nói dư giáo viên Anh văn. Mấy người bạn nộp hồ sơ vào Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TP Cần Thơ, chờ phân công cũng không thấy ai gọi. Sợ vi phạm cam kết, chúng tôi không dám tìm việc khác, nhưng mòn mỏi chờ suốt hai năm nên đành bỏ nghề...”.

Công bằng mà nói, thời điểm chị T. tốt nghiệp sư phạm Anh văn là lúc mà giáo viên Anh văn ở TP Cần Thơ đang trong tình trạng thừa. Thiếu qui hoạch cụ thể nên sau thời gian đào tạo ồ ạt, môn Anh văn lại trở thành môn có số lượng giáo viên đông nhất. Tương tự như chị T., chị Nguyễn Thị H., ở quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm ngành Giáo dục công dân đã ba năm nay, nhưng vẫn chưa được đi dạy học. Nộp hồ sơ nhiều nơi, ở nhiều trường nhưng vẫn không ai gọi. Chuyên ngành của chị H. cũng khó tìm được việc để làm thêm. Chị cay đắng: “Lúc đầu, tôi nghĩ học sư phạm không tốn học phí sẽ đỡ cho gia đình. Giờ phải thất nghiệp, ăn bám gia đình”.

Học ngành Công nghệ thông tin của Trường Đại học Cửu Long và tốt nghiệp vào thời điểm mà ngành giáo dục đưa môn Tin học vào chính khóa, nên Nguyễn Văn T., quê ở tỉnh Cà Mau, quyết định học thêm lớp bồi dưỡng chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm của Khoa Sư phạm, Trường Đại học Cần Thơ, với hy vọng được đi dạy học. Thế nhưng, khi T. cầm tấm bằng đại học và chứng chỉ sư phạm xin vào dạy tại một trường phổ thông ở gần nhà thì không được tiếp nhận, dù trường không có giáo viên Tin học. T. vẫn hy vọng chờ đợi gần 2 năm nhưng không thấy thông tin, T. quyết định đi làm nơi khác. Những trường hợp vừa nêu hiện nay không ít. Hầu hết những sinh viên học sư phạm tốt nghiệp ra trường muốn làm thầy, cô giáo đều chờ 2-3 năm không được tiếp nhận mới chọn việc khác. Học sư phạm Địa lý, Giáo dục công dân, Lịch sử... nhưng họ đành phải chấp nhận làm việc tại các văn phòng xã, thị trấn; nhân viên thông tin... Đơn cử trường hợp Nguyễn Thị L., ở huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ, đã học Cao đẳng Sư phạm ngành Giáo dục công dân, sau thời gian 2 năm ở nhà, chịu không nổi, phải xin hợp đồng làm nhân viên văn phòng UBND xã.

Trường Đại học An Giang là trường đại học trực thuộc địa phương nên chỉ tiêu tuyển sinh ngành sư phạm các cấp được ngành giáo dục thông qua. Có thể nói, Trường Đại học An Giang đào tạo giáo viên dựa trên sự “đặt hàng” của ngành giáo dục. Kế hoạch chặt chẽ, vậy mà năm học 2009-2010, ngành giáo dục tỉnh An Giang vẫn lúng túng với số lượng giáo viên tốt nghiệp ra trường nhiều so với nhu cầu thực tế. Sở GD&ĐT tỉnh An Giang đã phải sắp xếp lại đội ngũ giáo viên các trường mới có thể phân công hết. Tiến sĩ Võ Văn Thắng, Phó hiệu trưởng Trường Đại học An Giang, nói: “Ngành giáo dục và Trường Đại học An Giang chỉ nắm được số lượng giáo viên đang học tại trường mà không thể quản lý số lượng giáo sinh tốt nghiệp từ Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Cửu Long...”.

* Nhiều trường thiếu giáo viên...

Nếu như lực lượng giáo viên ở nhiều môn bị thừa thì giáo viên mầm non lại thiếu trầm trọng. Hầu hết các tỉnh, thành ở ĐBSCL đều thiếu giáo viên mầm non, nơi thiếu ít từ 300- 400 giáo viên, nơi thiếu nhiều lên tới 600-700 giáo viên. Là thành phố trực thuộc Trung ương, nhưng TP Cần Thơ còn thiếu gần 400 giáo viên mầm non; tỉnh Kiên Giang thiếu hơn 600 giáo viên mầm non... Nguyên nhân là do trong một thời gian dài, không quan tâm đúng mức công tác đào tạo giáo viên ở bậc học này để đáp ứng nhu cầu trẻ mầm non, mẫu giáo ra lớp ngày càng nhiều. Mặt khác, làm giáo viên mầm non cực hơn so với các bậc học khác nhưng thu nhập lại thấp nên khó thu hút. Theo dự báo của nhiều cán bộ quản lý giáo dục, trong những năm tới, tình trạng thiếu giáo viên mầm non lại càng trầm trọng hơn khi các tỉnh, thành ở ĐBSCL thực hiện phổ cập mẫu giáo 5 tuổi.

Tình trạng thiếu giáo viên một số môn học ở các trường phổ thông vùng ven cũng đang ở mức báo động. Năm học 2009-2010, Trường THPT Thới Lai, huyện Thới Lai, TP Cần Thơ, thiếu 22 giáo viên thuộc các môn: Toán, Anh văn, Sinh học, Hóa học... nhưng chỉ tuyển được 2 giáo viên (đợt 1). Điều bất hợp lý là một số giáo sinh xin việc, được trường đồng ý nhưng khi hồ sơ nộp về Sở GD&ĐT lại không được phân công. Một nguyên nhân khác do tâm lý không ít người ngại khó, cực khổ khi về các trường vùng ven, vùng sâu. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Hiệu trưởng Trường THPT Thới Lai, nói: “Có một giáo viên đến tận trường nộp quyết định, hỏi thăm lương bổng, các đãi ngộ đối với vùng ven, tình hình làm thêm..., sau đó không trở lại trường nữa. Thì ra, người này cho rằng điều kiện như thế không đủ sống nên bám lại thành phố làm thêm, chờ xin vào một trường trung tâm để có điều kiện dạy thêm”. Có thể nói, mức lương giáo viên mới ra trường không đủ sức thu hút người về vùng ven, vùng sâu, nhất là đối với những giáo viên có chuyên môn tốt. Cũng có không ít người chấp nhận về các trường vùng ven, nhưng sau một thời gian “đủ lông đủ cánh” thì “bay” về các trường trung tâm. Cái vòng lẩn quẩn ấy vẫn cứ tiếp diễn chưa có hồi kết.

Tình trạng thiếu giáo viên còn ở các môn không có nguồn đào tạo như: Kỹ thuật công nghiệp, Kỹ thuật nông nghiệp, Tin học... hoặc do đào tạo không kịp so với nhu cầu như: Giáo dục quốc phòng, Thể dục... Tiến sĩ Võ Văn Thắng, Phó hiệu trưởng Trường Đại học An Giang, cho biết: “Năm 2009, trường phải bỏ hai ngành Sư phạm Kỹ thuật công nghiệp và nông nghiệp vì không tuyển đủ sinh viên để mở lớp. Trong khi đó, đây là 2 ngành mà Sở GD&ĐT tỉnh An Giang đặt hàng do các trường phổ thông đang thiếu giáo viên. Năm 2010, trường lại tiếp tục chiêu sinh nhưng không biết có tuyển đủ không”. Tình trạng thiếu giáo viên còn do Bộ GD&ĐT triển khai các môn học mới khi chưa có nguồn đào tạo giáo viên. Một thí dụ, môn Tin học được đưa vào giảng dạy chính khóa ở trường phổ thông, trong khi ở các trường sư phạm chưa hề đào tạo giáo viên dạy tin học.

***

Không còn tình trạng thiếu giáo viên một cách trầm trọng như trước đây. Thế nhưng ngành giáo dục ở ĐBSCL lại không thể thở phào vì sự bất cập trong thiếu- thừa cứ đeo bám...

HÀ THANH

Kỳ sau: Đào tạo giáo viên: “Gập ghềnh” chất lượng