Các chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy ở châu Âu vốn sử dụng chiến thuật bôi nhọ và chia rẽ để tích lũy quyền lực mới đây đã hứng chịu cú sốc trong cuộc bầu cử ở Hungary.

Thủ tướng đắc cử Hungary Peter Magyar (phải) giương cờ chiến thắng. Ảnh: AP

Thông điệp tình yêu

Trong cuộc tổng tuyển cử Hungary ngày 12-4, cử tri đã “phế truất” Thủ tướng Viktor Orban, chấm dứt 16 năm cầm quyền liên tục của chính trị gia 62 tuổi, và chọn lãnh đạo đảng Tisza đối lập, Peter Magyar. Ông Magyar đã đánh bại chiến dịch bôi nhọ nhắm vào mình bằng cách đưa ra “thông điệp tình yêu” dành cho tất cả người dân Hungary.

Do Tisza giành được quá 2/3 số ghế tại Quốc hội, ông Magyar gần như chắc chắn sẽ được bầu làm Thủ tướng tiếp theo của Hungary, thay thế ông Orban, lãnh đạo đảng Fidesz.

Phát biểu sau khi Tisza thắng lớn, ông Magyar cho rằng chia rẽ dân tộc là một tội lỗi. Ông kêu gọi những người ủng hộ hãy hòa giải với các đảng viên Fidesz.

Khi điện đàm với ông Orban, ông Magyar nhấn mạnh việc tái thống nhất Hungary - một quốc gia Trung Âu với 9,6 triệu dân - giờ đây là trách nhiệm chung của họ.

Đảng của ông Magyar có quan điểm rất đa dạng về chính sách. Tuy nhiên, tất cả người dân Hungary lâu nay đều muốn “rời xa trạng thái hỗn loạn liên tục và hướng tới một chính phủ tập trung vào các vấn đề đời sống hằng ngày,” theo nhà phân tích chính trị Gabor Gyori tại Viện nghiên cứu Policy Solutions (Hungary). Thực tế, chiến thắng của Tisza phần nào được thúc đẩy bởi lời kêu gọi quản trị minh bạch, chăm sóc y tế tốt hơn và cải thiện quan hệ với Liên minh châu Âu (EU).

Trong chiến dịch tranh cử, ông Orban đã nhận ra rằng những lời dối trá nhằm vào đối thủ không còn hiệu quả với cử tri.

Về phần mình, ông Magyar tránh công kích đối thủ mà thay vào đó là đưa ra thông điệp hòa giải. Khẩu hiệu đơn giản “Đừng sợ hãi” của chính khách 45 tuổi đủ để làm vỡ “bong bóng” của ông Orban, người lâu nay đại diện cho các chính trị gia dân túy ở châu Âu và phong trào Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) của Tổng thống Donald Trump.

Đòn giáng vào phe cực hữu

Thất bại của ông Orban cũng đồng nghĩa với thất bại của các đồng minh quốc tế, bao gồm ông Trump, người đã cử Phó Tổng thống J.D Vance tới Hungary vài ngày trước bầu cử với lời hứa về các khoản đầu tư lớn từ Mỹ.

Ông Trump từ lâu đã ủng hộ ông Orban, mô tả ông này là một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, đồng thời ca ngợi lập trường cứng rắn của Thủ tướng Hungary về vấn đề nhập cư.

Ở chiều ngược lại, ông Orban tán thành ông Trump trong các cuộc bầu cử Mỹ và gắn bó chặt chẽ với các quan điểm của vị này về những vấn đề di cư và chủ nghĩa dân tộc, cũng như hoài nghi sâu sắc đối với các thể chế quốc tế theo xu hướng tự do.

Theo Pawel Zerka, chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (có trụ sở tại Đức), cuộc bầu cử ở Hungary có thể đánh dấu “bước ngoặt thực sự cho cuộc chiến văn hóa của ông Trump tại châu Âu”. Trong 2 năm qua, chủ nhân Nhà Trắng đã tìm cách mở rộng ảnh hưởng chính trị trên khắp cựu lục địa bằng cách ủng hộ các đồng minh cùng hệ tư tưởng, công kích đối thủ và làm suy giảm niềm tin vào EU.

Chiến thắng của ông Magyar củng cố niềm tin của các lực lượng ủng hộ châu Âu trên toàn lục địa, rằng “họ không bất lực trước thương hiệu chính trị của Trump.” Điều này cũng có thể buộc các đảng cực hữu thân với phong trào MAGA, như Sự lựa chọn vì nước Đức và Tập hợp Quốc gia ở Pháp, phải cân nhắc lại mức độ ủng hộ ông Trump.

MINH DŨNG (Theo USA Today, CS Monitor)