Gần đây, giá cá tra nguyên liệu ở ĐBSCL giữ ở mức khá cao, là cơ hội để doanh nghiệp và người dân nuôi cá tra phát triển ổn định. Tuy nhiên, người nuôi cần tuân thủ các giải pháp kỹ thuật và công nghệ được các nhà khoa học khuyến cáo để phát triển bền vững ngành cá tra.

Nâng cao hiệu quả nuôi trồng

Dọc theo sông Hậu, TP Cần Thơ có nguồn nước ngọt quanh năm, thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản, trong đó có con cá tra. Nhiều năm qua, cùng với các đối tượng nuôi chủ lực khác, con cá tra (diện tích nuôi hằng năm gần 880ha) được duy trì phát triển góp phần cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho các nhà máy chế biến và xuất khẩu trên địa bàn thành phố.

Mô hình nuôi cá tra theo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm phát triển tại TP Cần Thơ.

Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, nhận định: “Ngành Nông nghiệp thành phố đã hỗ trợ, hướng dẫn, phổ biến kiến thức về an toàn vệ sinh thực phẩm trong lĩnh vực thủy sản cho các hộ nuôi cá tra và cả các hộ nuôi thủy sản trên địa bàn. Đặc biệt, ngành tăng cường công tác quản lý vùng nuôi, giúp truy suất nguồn gốc sản phẩm rõ ràng, thông tin dữ liệu hộ nuôi được số hóa và quản lý đồng bộ. Hoạt động này hướng đến mục tiêu cấp mã số cho 100% số hộ nuôi thủy sản, nhất là các đối tượng nuôi chủ lực của thành phố thời gian tới”.

Theo Trường Thủy sản - Đại học Cần Thơ, 2 thập kỷ qua, cá tra khẳng định vị thế là ngành hàng kinh tế quan trọng ở TP Cần Thơ và cả ĐBSCL. Năm 2025 sản lượng nuôi cá tra tại ĐBSCL đạt 1,7 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu gần 2,2 tỉ USD. Hiện diện tích nuôi hơn 6.000ha và có nhiều khả năng tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới. Bên cạnh đó, cá tra Việt Nam chiếm lĩnh thị trường toàn cầu, có mặt tại hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ; đồng thời đang có xu hướng mở rộng thị trường xuất khẩu thời gian tới…

Tại TP Cần Thơ và các tỉnh ĐBSCL, giá cá tra nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu (0,8-1kg/con) đang dao động từ 33.000-35.000 đồng/kg (đầu tháng 6-2026). Đây là mức giá khá tốt cho người nuôi nhờ giá thành sản xuất duy trì khoảng 24.000-26.000 đồng/kg, mang lại lợi nhuận từ 7.000-9.000 đồng/kg.

An toàn vùng nuôi

Theo các chuyên gia, bên cạnh những thuận lợi, người dân nuôi cá tra cũng đang đối diện với nhiều thách thức và rủi ro, như mức độ thâm canh hóa cao, thiếu giải pháp kiểm soát và giảm thiểu chất thải làm môi trường nuôi ngày càng bị suy thoái nghiêm trọng; biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan làm cá nuôi mất khả năng hấp thu và cân bằng dinh dưỡng; dịch bệnh diễn biến ngày càng phức tạp, không còn xuất hiện theo mùa vụ và khi xuất hiện rất khó kiểm soát; việc lạm dụng kháng sinh và hóa chất, thiếu các giải pháp sinh học đồng bộ làm mức độ kháng thuốc ngày càng tăng cao…

Thực trạng và thách thức trên gây tổn thất và làm giảm hiệu quả nuôi cá tra: tốc độ tăng trưởng cá nuôi chậm hơn, thời gian nuôi kéo dài làm gia tăng chi phí và mất đi nhiều chi phí cơ hội; nhiều ao ương giống có tỷ lệ rủi ro tới 100% và ao nuôi thương phẩm tỷ lệ cá chết rất cao từ 30-60%; năng suất nuôi bị suy giảm, khiến chi phí sản xuất tăng cao; chất lượng thịt cá thương phẩm bị ảnh hưởng làm giảm giá trị thương mại, khó đáp ứng được thị trường xuất khẩu đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe…

Để kiểm soát các rủi ro do dịch bệnh, Công ty Cổ phần UV-Việt Nam đã đầu tư nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp công nghệ mới vào quy trình kỹ thuật, vào thực tiễn sản xuất, như kháng thể, bacteriophage, peptide kháng khuẩn và các ứng dụng chế phẩm sinh học (probiotic, prebiotic) để góp phần nâng cao hiệu quả và tối ưu chi phí của mô hình nuôi cá tra tại ĐBSCL.

PGS.TS Nguyễn Như Trí - Khoa Thủy sản, Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: “Hiện nay, cá tra được nuôi theo mô hình thâm canh với mật độ và năng suất cao. Trong mô hình này, nếu quản lý chất lượng nước, thức ăn và sức khỏe kém sẽ gây stress cho động vật thủy sản nuôi. Và như vậy, cá tra nuôi dễ bị ảnh hưởng và chức năng miễn dịch, nhất là ở gan sẽ bị suy yếu. Điều này khiến tốc độ tăng trưởng chậm, chất độc không được loại thải hoàn toàn ra khỏi cơ thể nên sức khỏe giảm sút và dễ mẫn cảm với mầm bệnh. Vì vậy, việc sử dụng các chế phẩm sinh học giúp vật nuôi phát triển an toàn là cần thiết. Các chế phẩm này nên được sử dụng một cách định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Bên cạnh đó, việc bảo quản thức ăn một cách phù hợp, quản lý tốt thức ăn trong ao nuôi, nuôi với mật độ phù hợp và duy trì chất lượng nước tốt trong suốt quá trình nuôi cũng là những yếu tố rất quan trọng, không những giúp giảm chi phí thuốc và hóa chất sử dụng trong vụ nuôi, mà còn giúp động vật thủy sản khỏe mạnh, ít bệnh, tăng trưởng nhanh, đạt năng suất và lợi nhuận cao…”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN