Theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong hội nghị bàn giải pháp gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ lúa gạo, thủy sản vùng ĐBSCL ngày 5-7 tại TP Cần Thơ thì nhu cầu vốn cho các địa phương khá lớn, trong khi đó huy động tại chỗ chỉ đáp ứng được 77,4% nhu cầu vốn đầu tư cho vay. Tính đến 31-5-2013, dư nợ cho vay nông nghiệp nông thôn tại ĐBSCL đạt 117.489 tỉ đồng, tăng 6% so cuối năm 2012 và chiếm gần 41% tổng dư nợ tại các tổ chức tín dụng (TCTD) trong vùng. Theo ông Nguyễn Viết Mạnh, Vụ trưởng Vụ tín dụng NHNN, từ năm 2008 đến nay đầu tư tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn liên tục tăng, với tốc độ bình quân đạt khoảng 18%. Hệ thống ngân hàng trong khu vực ĐBSCL được mở rộng, nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh cho vùng và đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong sản xuất nông nghiệp- thủy sản. Song, vẫn còn một số khó khăn, hạn chế nhất định, do sản xuất nông nghiệp, thủy sản gặp nhiều rủi ro, công tác dự báo cung- cầu thị trường chưa tốt khiến tình trạng mất mùa- rớt giá thường xuyên xảy ra làm ảnh hưởng đến thu nhập người dân và chất lượng tín dụng của ngân hàng cho vay. Nhất là lĩnh vực chế biến thủy sản xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp đã sử dụng vốn không đúng mục đích, vay vốn ngắn hạn để đầu tư trung dài hạn dẫn đến khó khăn trong việc trả nợ ngân hàng và làm cho nợ xấu của lĩnh vực này có xu hướng tăng lên.

Từ năm 2009 đến nay rất nhiều cuộc hội nghị, hội thảo quy mô cấp Trung ương, địa phương bàn về tín dụng cho nông nghiệp nông thôn vùng ĐBSCL, với nhiều đề xuất, giải pháp được nêu ra để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng và rút ngắn khoảng cách giàu- nghèo giữa thành thị- nông thôn. Căn nguyên của yếu kém được nhìn nhận và có giải pháp hẳn hòi, nhưng xem ra tín dụng cho nông nghiệp nông thôn vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân trong vùng. Theo đánh giá của một số chuyên gia kinh tế, nếu nông nghiệp là tấm gương phản chiếu xã hội, sẽ cho thấy ĐBSCL là một khu vực trì trệ và bị tổn thương. Bởi nông dân không có vốn để sản xuất, chủ yếu vay vốn từ ngân hàng, trong khi lợi tức thu được không nhiều, do giá cả nông sản bấp bênh. Nếu nhìn con số huy động vốn của các TCTD tại ĐBSCL so với dư nợ cho vay chỉ đáp ứng khoảng 77,4% nhu cầu vay vốn của vùng (vốn huy động đến ngày 31-5 đạt 220.120 tỉ đồng). Con số này minh chứng thêm cho mức thu nhập dành để tiết kiệm của người dân ĐBSCL thấp so với mặt bằng chung cả nước. Từ thực trạng này cho thấy, cần tập trung nhiều hơn nguồn lực tài chính để phát triển ĐBSCL. Có chính sách nhất quán để hỗ trợ nông dân từ sản xuất đến tiêu thụ nông sản.

Về giải pháp tín dụng cho ĐBSCL, ông Nguyễn Viết Mạnh, Vụ trưởng Vụ tín dụng NHNN cho rằng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là những lĩnh vực ưu tiên và ngân hàng tập trung vốn để đầu tư, khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của vùng. Về phía NHNN sẽ nghiên cứu để đưa ra các sản phẩm tín dụng phù hợp đối với lĩnh vực lúa gạo, thủy sản… như cho vay lưu vụ, cho vay thông qua chuỗi liên kết, sổ vay vốn thay cho hợp đồng tín dụng đối với người trồng lúa… Song, cần nhiều giải pháp phối hợp từ các bộ, ngành Trung ương và địa phương để thống nhất quy hoạch, dự báo chính xác cung- cầu thị trường. Bà Hồ Thị Kim Thoa, Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết, với trách nhiệm của bộ sẽ tăng cường thu thập thông tin, nhận định thị trường để cung cấp kịp thời cho các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, địa phương. Tuy nhiên, NHNN cần chỉ đạo các ngân hàng thương mại tăng hạn mức, thời gian vay vốn cho người nuôi thủy sản, cơ sở chế biến lúa gạo… Giải pháp quy hoạch, tài chính, tiền tệ, thị trường song hành sẽ thúc đẩy sự phát triển của vùng.

Gia Bảo