Trong bối cảnh thế giới đối mặt với tình trạng giá nhiên liệu tăng cao do chiến sự ác liệt ở Trung Đông, giá dầu mỏ tại Brazil chỉ tăng 5% vào tháng 3. Để so sánh, giá dầu mỏ tại Mỹ tăng tới 30% cùng thời điểm. Vậy điều gì đem lại thành công này cho nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh?

Một nhà máy sản xuất ethanol ở Brazil. Ảnh: Valor

Báo The Economist cho biết thành công của Brazil là kết quả của nửa thế kỷ cường quốc nông nghiệp này tạo dựng nên một nền công nghiệp nhiên liệu sinh học tiên tiến nhất thế giới. Brazil là nước sản xuất ethanol lớn thứ hai thế giới và đứng thứ ba về dầu diesel sinh học. Ethanol có thể sử dụng cho xe hơi, trong khi dầu diesel dùng cho xe tải hạng nặng. Điều đặc biệt quan trọng là hệ thống phương tiện giao thông của nước này có thể sử dụng xăng dầu pha trộn ethanol. Hơn nữa, ethanol đã được tích hợp sâu rộng vào đời sống hằng ngày của người dân Brazil, với mức tiêu thụ lên tới hơn 37 tỉ lít trong năm 2025.

Nguồn ethanol của Brazil được phát triển từ mía đường và bắp. Trong đó, ngành mía đường của nước này sản xuất hơn 30 tỉ lít ethanol mỗi năm - vượt qua tổng lượng nhập khẩu xăng dầu của năm ngoái.

Chủ tịch Liên minh Công nghiệp Mía đường và Năng lượng sinh học Brazil, ông Evandro Gussi, cho biết nguồn cung ethanol hiện dư thừa, đóng vai trò “vùng đệm” an ninh năng lượng. Trong niên vụ 2026-2027 bắt đầu từ tháng 4 tới, sản lượng ethanol dự kiến tăng thêm khoảng 4 tỉ lít, tương đương 10% so với vụ trước.

Hiện ethanol tại Brazil rẻ hơn khoảng 40% so với xăng, dù hiệu suất thấp hơn 30%, nhưng vẫn là lựa chọn bền vững. Bên cạnh đó, việc nâng tỷ lệ pha trộn ethanol trong xăng lên 30% từ năm 2025 giúp Brazil sở hữu “loại xăng ít phát thải nhất thế giới”.

Thành quả hôm nay của Brazil bắt nguồn từ 80 năm về trước, khi nền nông nghiệp nước này còn yếu thế. Thời điểm đó, sản lượng dầu mỏ trong nước của Brazil rất hạn chế và phải đối mặt với nhu cầu nhập khẩu năng lượng ngày càng tăng. Vì vậy, khi thế giới bắt đầu tiêu thụ nhiên liệu với số lượng lớn, Brazil buộc phải tìm kiếm giải pháp thay thế.

Ngay từ những năm 1930, quốc gia Mỹ Latinh này đã đầu tư mạnh vào ethanol sản xuất từ ​​mía đường, tạo nền tảng cho sự độc lập về năng lượng và tăng trưởng nông nghiệp. Ethanol đã trở thành một phần bản sắc của Brazil. Ngày nay, xe chạy nhiên liệu hỗn hợp là điều bình thường và các quy định về pha trộn ethanol rất rõ ràng và nhất quán.

Ngoài chính sách thúc đẩy mạnh mẽ sản xuất ethanol, Brazil còn có một lợi thế phát triển nông nghiệp nhờ đất đai và khí hậu. Mặc dù đất đai ở Brazil không phải là loại đất phù sa đen màu mỡ, nhưng diện tích rộng lớn, chi phí thấp, lượng mưa dồi dào và ánh nắng mặt trời nhiệt đới cho phép canh tác 2 vụ mỗi năm.

Đáng chú ý là vào năm 1975, Brazil bắt đầu áp dụng chính sách cho phép ô tô sử dụng ethanol pha trộn vào xăng dầu. Phương pháp này đã thúc đẩy một ngành nhiên liệu sinh học vững mạnh, đóng vai trò như một lớp đệm cả về kinh tế và tâm lý.

Như vậy, có thể nói chính sách phát triển ngành công nghiệp ethanol và thúc đẩy phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu kép của Brazil đang trở thành hình mẫu cho các nước có nền nông nghiệp phát triển nhưng phụ thuộc vào nhập khẩu dầu mỏ trong thời điểm nguồn cung ứng năng lượng đang đứt gãy ở quy mô chưa từng có.

ĐỨC TRUNG