Sau 50 năm phát triển, TP Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn mới với quy mô siêu đô thị đa trung tâm. Bên cạnh những thành tựu nổi bật, Thành phố cũng đứng trước hàng loạt thách thức về quản trị, hạ tầng, môi trường và an ninh; điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế đặc thù đủ mạnh để mở ra không gian phát triển mới.

TP Hồ Chí Minh hoàn thiện hạ tầng giao thông xanh để kết nối với các tỉnh, thành sau sáp nhập.

Phát triển siêu đô thị đa trung tâm

Theo Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh, việc hợp nhất TP Hồ Chí Minh với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu không chỉ mở rộng địa giới hành chính, mà còn tạo nên mô hình siêu đô thị đa trung tâm đầu tiên của cả nước. Với quy mô dân số hơn 14 triệu người, cùng không gian phát triển rộng lớn, TP Hồ Chí Minh mới đang sở hữu những điều kiện đặc biệt để trở thành cực tăng trưởng mang tầm khu vực.

Điểm nổi bật của siêu đô thị này chính là sự bổ trợ giữa các không gian phát triển. Trong khi TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ chất lượng cao, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ, thì Bình Dương phát huy thế mạnh là trung tâm công nghiệp hiện đại, sản xuất thông minh, với hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn; Bà Rịa - Vũng Tàu lại mang đến lợi thế về kinh tế biển, cảng nước sâu, logistics, năng lượng và du lịch nghỉ dưỡng. Sự kết hợp này tạo nên cấu trúc phát triển hoàn chỉnh gồm công nghiệp - dịch vụ - kinh tế biển, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho cả vùng Đông Nam Bộ.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, cho biết, sau hợp nhất, TP Hồ Chí Minh đang sở hữu không gian phát triển chưa từng có trong lịch sử. Theo ông, rất ít đô thị trong khu vực cùng lúc hội tụ đầy đủ các yếu tố về cảng biển quốc tế, trung tâm tài chính, công nghiệp công nghệ cao, logistics, sân bay quốc tế và kinh tế biển như TP Hồ Chí Minh hiện nay.

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào việc phục vụ các thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Theo ông Trần Du Lịch, lợi thế lớn nhất của TP Hồ Chí Minh mới là khả năng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, thay vì tập trung toàn bộ nguồn lực vào khu vực lõi đô thị. Theo đó, khu vực trung tâm hiện hữu sẽ tập trung phát triển tài chính quốc tế, thương mại, dịch vụ cao cấp; khu vực Bình Dương trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, còn khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vai trò cửa ngõ kinh tế biển, logistics và du lịch quốc tế.

"Nếu có cơ chế phù hợp và khai thác tốt các lợi thế liên kết vùng, đến năm 2035 quy mô kinh tế TP Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể đạt khoảng 300 - 310 tỷ USD, trở thành một trong những siêu đô thị có sức cạnh tranh hàng đầu Đông Nam Á", Tiến sĩ Trần Du Lịch khẳng định.

Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay là xây dựng mô hình quản trị phù hợp với một siêu đô thị đa trung tâm. Điều này đòi hỏi phải có khung thể chế đủ mạnh, đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng, việc hình thành siêu đô thị không chỉ là mở rộng không gian địa lý mà còn phải tái cấu trúc mô hình quản trị theo hướng hiện đại, phân quyền mạnh hơn cho chính quyền cơ sở, đồng thời nâng cao năng lực điều hành của bộ máy.

Theo đó, Thành phố sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế điều phối liên vùng, phát huy tối đa lợi thế của từng khu vực để tạo nên sức mạnh tổng hợp, qua đó hình thành động lực tăng trưởng mới cho cả vùng Đông Nam Bộ và cả nước. 

Về lâu dài, TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặc thù, huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho đầu tư hạ tầng chiến lược, trung tâm tài chính quốc tế, logistics và đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng để siêu đô thị phát triển nhanh và bền vững trong những thập niên tới.

Giữ vững an ninh cho giai đoạn phát triển mới

PGS.TS, Đại tá Nguyễn Trần Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học An ninh nhân dân, nhận định, trong suốt 50 năm qua, TP Hồ Chí Minh luôn giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội, qua đó tạo dựng môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư, mở rộng hợp tác quốc tế và giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Theo Đại tá Nguyễn Trần Hiếu, lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, đồng thời đi đầu trong cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư, triển khai dịch vụ công trực tuyến và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, nhất là khi TP Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị đa trung tâm sau hợp nhất, yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá trên không gian mạng; tội phạm công nghệ cao, tội phạm tài chính xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến diễn biến ngày càng tinh vi. Bên cạnh đó, tình trạng tội phạm ma túy, tín dụng đen, tội phạm đường phố vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Để giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong giai đoạn tới, Đại tá Nguyễn Trần Hiếu cho biết, TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc; tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng, chủ động nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ trước mọi tình huống.

Đặc biệt, Thành phố cần thực hiện hiệu quả mục tiêu xây dựng TP Hồ Chí Minh không có ma túy vào năm 2030 thông qua việc đẩy mạnh đấu tranh, triệt phá các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, cai nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

TP Hồ Chí Minh phát triển các dịch vụ thương mại để phát triển kinh tế.

Ở góc độ phát triển kinh tế, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, việc hình thành siêu đô thị sẽ mở ra quy mô thị trường đủ lớn để TP Hồ Chí Minh phát triển trung tâm tài chính quốc tế.

Theo ông Huân, trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi thu hút dòng vốn đầu tư mà còn đóng vai trò như một "cảng trung chuyển" của các dòng vốn toàn cầu, tạo động lực lan tỏa cho nhiều lĩnh vực kinh tế khác phát triển.

"Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện hạ tầng số và xây dựng hệ sinh thái tài chính đồng bộ theo chuẩn quốc tế", ông Huân đề xuất.

TP Hồ Chí Minh xây dựng các khu nhà ở xã hội để ổn định cuộc sống cho người lao động thu nhập thấp.

Ở góc độ điều hành, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng, trong bối cảnh mới, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn xã hội phải luôn song hành với mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân. Theo ông, Thành phố sẽ lấy chuyển đổi số làm động lực quan trọng để xây dựng nền hành chính phục vụ, minh bạch và hiệu quả hơn; đẩy mạnh phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, mở rộng dịch vụ công trực tuyến toàn trình và khai thác hiệu quả dữ liệu lớn phục vụ quản lý đô thị.

"Một thành phố hiện đại không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn phải bảo đảm môi trường sống an toàn, văn minh, nghĩa tình để mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển. Ngoài ra, khát vọng đưa TP Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị toàn cầu chỉ có thể trở thành hiện thực khi Thành phố vừa tạo được động lực tăng trưởng mới, vừa giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh, trật tự xã hội và không ngừng nâng cao chất lượng sống của người dân”, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết.

Bài cuối: Định vị thành siêu trung tâm logistics mới

Hoàng Tuyết (Báo Tin tức và Dân tộc)