Trong suốt các giai đoạn cách mạng và công cuộc đổi mới hôm nay, đồng bào Khmer Nam Bộ luôn là một phần không thể tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer không chỉ là nơi hành lễ tôn giáo, mà còn là “linh hồn, huyết mạch” củng cố niềm tin, giữ gìn bản sắc, và là “cầu nối mềm mại” chuyển tải đường lối của Đảng, Nhà nước đến từng phum sóc. Với truyền thống yêu nước kiên định, cùng những thành quả thiết thực từ chính sách dân tộc, tôn giáo, đồng bào Khmer đang tiếp tục phát huy sức mạnh đoàn kết, đấu tranh phản bác các luận điệu chia rẽ, và kiên định vững bước dưới cờ Đảng trên con đường xây dựng và phát triển đất nước.

Chùa Khmer là nơi diễn ra phần lớn các hoạt động văn hóa văn nghệ thể thao mỗi khi dịp lễ, Tết... Ảnh: LÝ THEN

Trong tâm thức đại đa số đồng bào Khmer ở ĐBSCL, ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer (PGNTK) đã vượt ra khỏi ý nghĩa tôn giáo, trở thành “trái tim bất diệt” của cả phum sóc. Nơi đây không chỉ là bảo tàng sống giữ lửa văn hóa mà còn là minh chứng rõ ràng cho sự quan tâm nhất quán của Đảng, Nhà nước trong bảo tồn bản sắc và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nên điểm tựa không thể thay thế cho niềm tin của đồng bào.

Nơi gửi gắm cuộc đời, giữ lửa bản sắc dân tộc

Cuộc đời của ông Chau Kim Son, 78 tuổi, ở xã Cô Tô, tỉnh An Giang, là một ví dụ sinh động nhất về sự gắn bó trọn đời của người Khmer với mái chùa quê hương. Ông kể mọi niềm vui, nỗi buồn, và cả những chuẩn mực đạo đức đều được gạn lọc và bồi đắp từ chốn thiền môn này. Đối với ông, ngôi chùa là điểm tựa kiên cố, là trường học của cả cộng đồng.

Ông Son chia sẻ với giọng điệu trầm tĩnh nhưng đầy tự hào, khẳng định vai trò kép của ngôi chùa: "Chùa Khmer có ý nghĩa rất quan trọng đối với phật tử nói riêng và đồng bào Khmer nói chung. Bởi, đây vừa là nơi sinh hoạt tôn giáo vừa là nơi để sinh hoạt, giáo dục về đạo đức, lối sống nhất là đạo làm người đối với các phật tử và đồng bào Khmer. Chùa là nơi truyền đạt những giá trị đạo đức, cách nuôi dạy con, ứng xử trong cộng đồng của người Khmer chúng tôi như dạy về lòng từ bi, hiếu thảo, giáo dục về nhân quả, rèn luyện tính kiên nhẫn".

Chính những lời dạy thấm đẫm triết lý nhà Phật đã hun đúc nên nhân cách và bản sắc của thế hệ trẻ. Anh Kim Tấn Đạt, một trí thức trẻ dân tộc Khmer tại Vĩnh Long, chia sẻ về tuổi thơ mình với sự biết ơn sâu sắc: “Chùa Khmer không chỉ là chốn tâm linh mà còn giống như một mái trường của cuộc sống. Nơi đây, tôi được nghe các vị sư dạy bảo về đạo lý, về cách sống hiền lành, biết kính trên nhường dưới và biết trân trọng những điều giản dị. Chính sự gắn bó này đã dạy cho tôi bài học quý giá về tinh thần đoàn kết, yêu thương và trách nhiệm với tập thể, với cộng đồng”.

Sự gắn bó ấy đã biến ngôi chùa trở thành “bảo tàng sống” về văn hóa vật chất và tinh thần. Ngay cả kiến trúc đặc trưng của chùa cũng là một quyển truyện cổ tích, như lời Thạch Tấn Phong, dân tộc Khmer, cựu sinh viên Đại học Cần Thơ, bộc bạch: “Trong tâm trí tôi, ngôi chùa như là một quyển truyện cổ tích. Chùa của người Khmer có kiến trúc rất đặc trưng, có rất nhiều họa tiết, mà sâu xa trong các họa tiết đó đều dẫn ta đến một câu chuyện, một sự tích của người Khmer. Và cũng chính điều đó làm tôi ấn tượng, hiểu hơn về bản sắc của dân tộc mình”.

Ngôi chùa là nơi đáp ứng nhu cầu học tiếng nói và chữ viết Khmer, là nhân tố quan trọng nhất để giữ gìn bản sắc dân tộc. Hòa thượng Lý Hùng, Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Cần Thơ, Phó Hội Trưởng Thường trực Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước TP Cần Thơ, khẳng định điều này là chân lý lịch sử: PGNTK được coi là linh hồn, là huyết mạch của đồng bào Khmer. Có thể nói, ngôi chùa Khmer là linh hồn, là trái tim bất diệt của cả phum sóc. Đây là bảo tàng sống về văn hóa vật chất và tinh thần. Ngôi chùa đã trở thành vật chứng của lịch sử phát triển văn hóa, nơi kiến trúc, ngôn ngữ và nghệ thuật dân tộc được bảo tồn qua bao thế hệ. Đây chính là nền tảng tinh thần không thể thiếu trong khối đại đoàn kết dân tộc, là gốc rễ kiên cố giữ người Khmer vững vàng trước mọi biến động. Và là nơi hun đúc lòng yêu nước và ý thức cộng đồng.

Hòa thượng Lý Hùng dạy chữ Khmer cho con em đồng bào dân tộc Khmer. Ảnh: CTV

Đầu tư cho lòng dân là đầu tư bền vững

Nhận thức rõ vai trò đặc biệt, nhất là khả năng gắn kết cộng đồng của ngôi chùa, Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương luôn dành sự quan tâm nhất quán và xuyên suốt, tạo điều kiện để chùa và sư sãi phát huy vai trò tích cực của mình.

Ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Cần Thơ, chia sẻ cụ thể về sự hỗ trợ nhằm tôn vinh và bảo tồn những nét đẹp văn hóa truyền thống, tín ngưỡng đặc trưng: “Chính quyền đã hỗ trợ nhiều mặt: từ việc cấp đất, trùng tu chùa, mở lớp dạy chữ Khmer, Pali - giáo lý, đến đầu tư ghe Ngo, dàn nhạc ngũ âm cho các lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer”.

Sự quan tâm ấy không chỉ dừng lại ở các chính sách chung mà được cụ thể hóa thành những công trình thiết thực. Đó là, các chương trình, dự án đã hỗ trợ trùng tu, xây dựng mới, khang trang 150 ngôi chùa Khmer ở ĐBSCL. Nhiều công trình như chánh điện, sala, tháp, giảng đường, trường Pali… được đầu tư bằng nguồn ngân sách Nhà nước kết hợp với sự đóng góp của nhân dân và tín đồ. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương còn quan tâm đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng an ninh, pháp luật cho đội ngũ giới sư sãi và người có uy tín. Nhờ đó, đời sống vật chất, tinh thần của sư sãi ngày càng ổn định. Nhiều vị sư trẻ được đào tạo bài bản, tích cực hoằng pháp, vận động tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, tham gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, giữ gìn an ninh trật tự. “Không chỉ thể hiện rõ chính sách nhân văn, nhất quán của Đảng trong việc tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, chính sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đã biến ngôi chùa thành nơi gắn kết cộng đồng, tạo điểm tựa vững chắc cho niềm tin vào đường lối lãnh đạo. Đây là sự đầu tư vào lòng dân, vào bản sắc và sự phát triển bền vững, đặt nền móng vững chắc cho mối quan hệ Đạo pháp - Dân tộc trong kỷ nguyên mới”, Hòa thượng Lý Hùng chia sẻ.

Khi ngôi chùa trở thành “trái tim” giữ nhịp đập cho phum sóc, thì những người trực tiếp dẫn dắt đời sống tâm linh ấy - giới sư sãi - chính là những người mang trên vai sứ mệnh cao cả: Nối liền ý Đảng với lòng dân.

(Còn tiếp)

HÀ TRIỀU

--------------
Bài 2:  Sư sãi yêu nước - “Nhịp cầu đặc biệt” gắn kết Đạo với Đời