Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 19-8, Quốc hội thảo luận ở tổ. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Đại biểu Bà Tô Ái Vang góp ý về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Tại Điều 76 - Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất có 3 khoản quy định liên quan. Tuy nhiên, tại Điều 3 - Giải thích từ ngữ không có giải thích rõ hệ số điều chỉnh giá đất là gì. Vì thế, đại biểu kiến nghị, dự thảo Luật xem xét bổ sung 1 khoản giải thích Hệ số điều chỉnh giá đất (hay còn gọi là hệ số K), với 4 lý do sau đây:

1. Trong thực tiễn, dù hệ số điều chỉnh giá đất đã được sử dụng nhiều năm trong các văn bản dưới luật, như: Nghị định, Thông tư. Việc giải thích trong dự thảo Luật tạo hành lang pháp lý minh bạch, giúp người dân và doanh nghiệp hiểu rõ bản chất dòng tiền họ phải nộp.

2. Hệ số K là công cụ điều chỉnh để đưa giá đất trong bảng giá về đúng giá trị thực tế tại thời điểm tính nghĩa vụ tài chính.

3. Hệ số K là căn cứ để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và chuyển mục đích sử dụng đất. Nếu không luật hóa giải thích, khi các luật khác (Luật Thuế, Luật Kinh doanh bất động sản) dẫn chiếu đến sẽ dễ gây ra sự chồng chéo hoặc hiểu sai lệch về thẩm quyền ban hành và cách thức áp dụng.

4. Khi được giải thích rõ ràng trong Luật, khái niệm này sẽ đi kèm với quy định về trách nhiệm ban hành, giúp xác định rõ cơ sở khoa học, thực tiễn để UBND cấp tỉnh đưa ra hệ số K hàng năm.

Tại Điều 18 - Thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Dự thảo Luật đưa ra Phương án 2 để phân tích lựa chọn.

Nếu chọn Phương án 1, theo đại biểu, với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND cấp tỉnh sẽ rơi vào tình trạng quá tải hành chính. Toàn bộ hồ sơ giao đất, cấp giấy chứng nhận, thu hồi đất lẻ của hàng triệu hộ gia đình, cá nhân dồn lên cấp tỉnh sẽ dẫn đến chậm trễ nghiêm trọng, gây phiền hà cho dân.

Còn Phương án 2, đúng tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền: cấp tỉnh tập trung làm quy hoạch, chiến lược, kiểm tra, giám sát. Cấp xã trực tiếp giải quyết công việc hàng ngày liên quan đến quyền lợi của dân. Cấp xã sát dân, nắm rõ nguồn gốc đất, hiện trạng sử dụng, giúp việc xác minh chính xác và nhanh chóng hơn. Người dân không phải lên tỉnh để xin công nhận hay chuyển mục đích sử dụng thửa đất nhỏ lẻ. Sự lo ngại về sai phạm ở cấp xã sẽ được giải quyết bằng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia tập trung, minh bạch.

Vì thế, đại biểu chọn phương án 2, đồng thời kiến nghị bổ sung công tác quy hoạch và hệ số điều chỉnh giá đất; quyết định sửa đổi, hệ số điều chỉnh giá đất khi cần thiết.

Như vậy, sẽ đồng bộ với khoản 2 - Điều 8 Nghị quyết số 254 năm 2025 của Quốc hội khóa XV, đó là: UBND cấp tỉnh quyết định ban hành hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng từ ngày 1-1 hằng năm; trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh quyết định sửa đổi, bổ sung hệ số điều chỉnh giá đất trong năm hoặc cho từng khu vực, vị trí để áp dụng.

Tại điều 76 - Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất. Tại khoản 1 có quy định: “Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất được áp dụng đối với các trường hợp tính các khoản thu ngân sách từ đất đai theo quy định của Luật này; tính giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất”.

Đại biểu kiến nghị, dự thảo Luật xem xét bổ sung 1 khoản riêng ngay trong Điều 76 quy định rõ về thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, để tương thích với kiến nghị và quy định theo Phương án 2, đó là “UBND cấp tỉnh có thẩm quyền xây dựng, ban hành hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng từ ngày 1-1 hằng năm. Trong năm, căn cứ vào tình hình biến động thực tế của thị trường quy định tại Khoản 1 Điều này hoặc tính chất của từng dự án thu hồi đất, UBND cấp tỉnh quyết định sửa đổi, bổ sung hệ số điều chỉnh giá đất cho từng khu vực, vị trí hoặc từng dự án bồi thường để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị thu hồi đất.”

Bởi vì, giá đất trên thị trường thay đổi liên tục theo tháng, theo quý. Nếu Luật chỉ quy định một hệ số cứng nhắc áp dụng chung cho cả năm, giá bồi thường sẽ bị lạc hậu so với thực tế. Việc trao quyền "sửa đổi, bổ sung theo từng thời điểm/khu vực" giúp UBND cấp tỉnh chủ động điều chỉnh hệ số K sát với thị trường tại thời điểm có quyết định thu hồi đất.

Thực tế các vụ khiếu kiện đất đai phần lớn xuất phát từ việc giá bồi thường thấp hơn giá thị trường tự do. Khi UBND cấp tỉnh có thẩm quyền điều chỉnh hệ số K linh hoạt cho từng dự án, người dân sẽ nhận được mức bồi thường thỏa đáng, giúp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.

Chính phủ đang đẩy mạnh xu hướng phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương (mô hình 2 cấp). UBND cấp tỉnh là cơ quan nắm rõ nhất quỹ đất, quy hoạch và chỉ số giá tiêu dùng tại địa phương. Do đó, luật hóa thẩm quyền này cho UBND cấp tỉnh hoàn toàn phù hợp với định hướng cải cách thể chế hiện nay

PV