Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 19-8, Quốc hội thảo luận ở tổ. Bà Phạm Thị Minh Huệ, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, đã có góp ý quan trọng về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Đại biểu Phạm Thị Minh Huệ góp ý định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hóa các định hướng lớn về quản lý, sử dụng đất đai, trong đó có yêu cầu hiện đại hóa quản trị đất đai, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Quy định về công chứng, chứng thực đối với giao dịch quyền sử dụng đất là 1 nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với các mục tiêu nêu trên.

Đại biểu chia sẻ một số góc nhìn về tầm quan trọng cũng như tính cần thiết của việc tiếp tục quy định công chứng, chứng thực đối với các giao dịch về quyền sử dụng đất. Đây không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là cơ sở pháp lý bảo đảm tính an toàn, ổn định cho toàn bộ thị trường bất động sản và trật tự quản lý nhà nước. Tính phù hợp của quy định này được thể hiện rõ qua các nội dung sau:

Thứ nhất, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch

Đất đai là tài sản có giá trị đặc biệt lớn đối với đa số người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm vững các quy định pháp luật phức tạp liên quan đến nguồn gốc, điều kiện chuyển nhượng hay các hạn chế quyền sở hữu.

Công chứng viên hoặc người thực hiện công chứng, chứng thực đóng vai trò như một “màng lọc pháp lý”, kiểm tra năng lực hành vi dân sự, năng lực pháp luật của các bên, xác minh tính tự nguyện và làm rõ ý chí thực sự của người tham gia giao dịch.

Thủ tục này giúp loại bỏ các hợp đồng bị làm giả, giao dịch bị lừa dối, ép buộc, hoặc hợp đồng giao dịch tài sản đang bị tranh chấp, kê biên.

Thứ hai, tạo lập chứng cứ pháp lý vững chắc, giảm thiểu tranh chấp

Theo quy định của pháp luật dân sự, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố là vô hiệu.

Việc hợp đồng được thiết lập đúng quy chuẩn pháp lý giúp hạn chế tối đa nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu do vi phạm hình thức hoặc nội dung.

Khi giao dịch được kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu đầu tiên, số lượng tranh chấp phát sinh từ các giao dịch, hợp đồng viết tay sẽ giảm đi đáng kể, từ đó giảm áp lực xét xử cho hệ thống Tòa án.

Thứ ba, bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước và trật tự đăng ký đất đai

Hệ thống quản lý đất đai vận hành dựa trên nguyên tắc đăng ký tài sản. Một hệ thống hồ sơ địa chính chính xác, minh bạch bắt buộc phải dựa trên những thông tin đầu vào chuẩn xác.

Quy định công chứng, chứng thực giúp cơ quan đăng ký đất đai (Văn phòng Đăng ký đất đai) có căn cứ pháp lý rõ ràng, tin cậy để thực hiện việc biến động đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất….

Thông qua việc kiểm tra hồ sơ giao dịch, công chứng viên và cán bộ chứng thực hỗ trợ việc thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ thuế, phí đối với Nhà nước, góp phần chống thất thu ngân sách và ngăn chặn hành vi trốn thuế thông qua việc khai thấp giá trị giao dịch.

Thứ tư, phù hợp với xu thế quốc tế và thực tiễn Việt Nam

Nhận thấy nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng hệ thống pháp luật đều quy định rất nghiêm ngặt về việc công chứng các giao dịch bất động sản.

Tại Việt Nam, dù chúng ta đang đẩy mạnh chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhưng đơn giản hóa không có nghĩa là buông lỏng quản lý an toàn pháp lý. Công chứng, chứng thực hiện nay cũng đang chuyển mình áp dụng công nghệ (công chứng điện tử, kết nối dữ liệu dân cư quốc gia), vừa bảo đảm tính an toàn pháp lý tối cao, vừa giảm thiểu chi phí và thời gian đi lại cho người dân.

Từ những phân tích trên, nhận thấy việc tiếp tục duy trì và hoàn thiện quy định về công chứng, chứng thực đối với các giao dịch quyền sử dụng đất là hoàn toàn phù hợp, khách quan và cần thiết. Quy định này không chỉ bảo vệ tài sản của từng người dân mà còn là nền tảng giữ vững sự lành mạnh, minh bạch và phát triển bền vững của thị trường bất động sản Việt Nam. Do đó, đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đề xuất cân nhắc, bổ sung quy định về công chứng, chứng thực đối với giao dịch quyền sử dụng đất.

PV