Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 19-8, Quốc hội thảo luận ở tổ. Bà Lê Thị Thanh Lam, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam góp ý về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam thống nhất với sự cần thiết phải ban hành Luật Đất đai năm 2026 theo Tờ trình định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đại năm 2024 của Chính phủ, nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, khơi thông nguồn lực tài nguyên đất đai, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và các luật mới được sửa đổi, bổ sung. Dự thảo Luật lần này đã có nhiều sửa đổi, bổ sung bám sát với thực tiễn. Tuy nhiên, để các quy định mang tính khả thi hơn, đại biểu góp ý các nội dung sau:

- Về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Tại Điều 18, đại biểu chọn phương án 1 vì quy định thẩm quyền thu hồi, giao đất, cho thuê đất về 1 đầu mối là UBND cấp tỉnh và tùy tình hình thực tế của địa phương, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất… sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ quy hoạch và quản lý nhà nước được thống nhất. Phương án này mở ra hành lang pháp lý cho phép UBND cấp tỉnh ủy quyền cho cấp dưới, còn địa phương nào, ở cấp xã chưa đáp ứng về năng lực quản lý và hạ tầng số thì UBND cấp tỉnh trực tiếp quản lý là phù hợp.

- Về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Tại khoản 3, Điều 30 quy định việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất chỉ diễn ra khi có “biến động lớn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội”. Quy định này mang tính định tính, khó thực hiện hoặc có thể áp dụng tùy tiện. Đề nghị cơ quan soạn thảo cần định lượng rõ thế nào là “biến động lớn”, như trong trường hợp xảy ra thiên tai làm biến đổi địa hình, địa chất bao nhiêu phần trăm diện tích đất đã quy hoạch, hoặc có liên quan đến định hướng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội mới được sát định là “biến động lớn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội” để có quy định sát hợp với thực tiễn.

- Về quyền và nghĩa vụ của nhóm người sử dụng đất. Tại điểm b, khoản 3, Điều 21 quy định “Trường hợp nhóm người sử dụng đất mà quyền sử dụng đất phân chia được theo phần cho từng thành viên trong nhóm, nếu từng thành viên của nhóm muốn thực hiện quyền đối với phần quyền sử dụng đất của mình thì phải thực hiện đăng ký biến động hoặc tách thửa theo quy định, làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận và được thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất theo quy định của Luật này. Trường hợp quyền sử dụng đất của nhóm người sử dụng đất không phân chia được theo phần thì các thành viên cùng nhau thực hiện hoặc ủy quyền cho người đại diện để thực hiện quyền và nghĩa vụ của nhóm người sử dụng đất”. Quy định này tiềm ẩn rủi ro rất lớn khi người đại diện có thể tự ý trục lợi hoặc thực hiện các giao dịch bất hợp pháp nếu không có sự đồng thuận của các thành viên còn lại. Vì vậy, đề nghị bổ sung quy định bắt buộc: Mọi hợp đồng chuyển nhượng, thế chấp, tặng cho liên quan đến quyền sử dụng đất chung không phân chia được bắt buộc phải có văn bản đồng thuận có công chứng của tất cả các thành viên trong nhóm là phù hợp.

- Về xây dựng chính sách tài chính, thuế cần phải có lộ trình phù hợp nhằm để sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả cũng như điều tiết địa tô chênh lệnh. Tại khoản 2, Điều 58 và khoản 2, Điều 59 dự thảo Luật quy định có liên quan đến cơ quan, tổ chức của nhà nước quản lý nằm xen kẹt trong khu đất thực hiện dự án thì việc thu hồi đất nên quan tâm đến lợi ích của người dân, nếu lấy diện tích tối thiểu làm tiêu chí sẽ gây khó khăn cho người dân, do đó đề nghị nên rà soát thực tế diện tích ở hoặc diện tích sản xuất, đường, lối vào nếu thấy không hiệu quả thì cần thu hồi đất. Nên xem xét khả năng sử dụng thực tế chứ không nên theo tiêu chí về diện tích đất, Nghị định số 226/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã bổ sung cơ chế xử lý khi quy hoạch, mốc giới, hướng tuyến thay đổi sau khi có quyết định thu hồi. Đây là hướng phù hợp linh hoạt trong thực tế của dự án.

PV