Trong nhiều thập niên, hoạt động buôn lậu, gồm người, ma túy và tiền đã thống trị nền kinh tế tỉnh Nimruz, nơi giáp biên giới với Iran và Pakistan và là “thiên đường” của hoạt động bất hợp pháp ở Afghanistan. Giờ đây, khi hàng trăm ngàn người cố gắng chạy trốn khỏi Afghanistan do lo sợ bị Taliban đàn áp hoặc chết đói trước sự sụp đổ của nền kinh tế đất nước, hoạt động này càng trở nên bùng nổ hơn.

Người tị nạn Afghanistan tại nhà “an toàn” của tên H.. Ảnh: NYT

Theo ghi nhận của phóng viên tờ Thời báo New York (Mỹ), lúc 1 giờ sáng một ngày gần đây, một kẻ buôn người tên H., một trong số ít những tên trùm điều hành đường dây buôn người tỉnh Nimruz, đã không ngần ngại lao xe xuống những con đường đất hẹp và vượt qua những tảng đá nhô ra từ vùng đất đầy bụi rậm để cố gắng đưa người trốn khỏi Afghanistan. Vài giờ trước đó, y thỏa thuận với một nhân viên an ninh Iran để đưa 40 người Afghanistan qua khu vực biên giới gần đó. Số người này vào khoảng nửa đêm đã chui sẵn vào con mương gần đó, chờ nhận được tín hiệu từ những người tiếp tay để tiến về phía trước.

Đó là một đêm vất vả hơn bình thường đối với H., bởi thỏa thuận vào phút cuối giữa y với một người lính biên phòng Iran, vốn được H. hứa hẹn sẽ trả 35USD cho mỗi người Afghanistan được đưa qua biên giới Iran. Chính điều này đã đặt ra cuộc tranh giành quyết liệt việc đưa 40 người di cư Afghanistan từ các khách sạn do bọn buôn người kiểm soát ở thành phố Zaranj đến một trong những ngôi nhà “an toàn” của H. Tên này cho biết, mỗi hoạt động của y đều được lên kế hoạch tỉ mỉ.

Không chỉ là “thiên đường” của hoạt động buôn người, Nimruz cũng trở thành nơi lý tưởng của hoạt động buôn bán thuốc phiện. Một người anh họ của H., vốn từng là quân nhân trong lực lượng quân đội quốc gia Afghanistan, nhờ hoạt động buôn lậu ma túy vào Iran mà y kiếm được nhiều hơn mức lương ít ỏi của chính phủ. Một lần, y khoe rằng đã tuồn 420kg thuốc phiện vào Iran mà không bị bắt. Khi chính quyền Afghanistan rơi vào tay Taliban vào tháng 8 năm ngoái, y trở thành tay buôn ma túy chuyên nghiệp.

Thế nhưng, trở ngại mà những kẻ buôn lậu phải đối mặt không phải là ít. Kể từ khi chính quyền Afghanistan do phương Tây hậu thuẫn sụp đổ, Iran đã củng cố an ninh biên giới. Cả Pakistan lẫn Iran đều tăng cường trục xuất người nhập cảnh trái phép. Theo thống kê của Liên Hiệp Quốc (LHQ), trong vòng 5 tháng cuối năm 2021, hơn 500.000 người di cư bất hợp pháp đã bị trả về Afghanistan. Trong khi đó, Taliban cố gắng cắt đứt con đường di cư mà H. “làm trùm”, đánh phá những ngôi nhà “an toàn” và tiến hành các cuộc tuần tra trên sa mạc. Những kẻ buôn lậu vẫn không hề nao núng. “Taliban không thể dập tắt hoạt động kinh doanh của chúng tôi. Nếu họ siết chặt an ninh thì chúng tôi sẽ tính thêm phí và thu được nhiều tiền hơn. Chúng tôi luôn đi trước họ một bước” - H. tự tin nói.

Kể từ khi Taliban nắm được quyền kiểm soát đất nước, Afghanistan rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng, đẩy hàng triệu người vốn đã phải chật vật kiếm ăn từng bữa tới bờ vực chết đói. Những người Afghanistan tuyệt vọng buộc phải tìm đến những tay buôn người như H. để đào tẩu sang các quốc gia lân cận. Ước tính cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 10-2021 đến hết tháng 1-2022, hơn 1 triệu người Afghanistan riêng ở vùng Tây Nam đất nước đã tràn đến 2 con đường di cư chính tới Iran. Theo các tổ chức cứu trợ, mỗi ngày có khoảng 4.000-5.000 người vượt qua biên giới nước này. 

Làn sóng tháo chạy trên đã khiến nhiều khu vực tại châu Âu nâng cao cảnh giác, sợ rằng sẽ lặp lại cơn khủng hoảng di cư từng xảy ra vào năm 2015 khi hàng triệu người từ Syria di cư đến lục địa già và gây ra phản ứng cực kỳ dữ dội. Để ngăn chặn làn sóng di cư xảy ra, Liên minh châu Âu (EU) hồi năm 2021 cam kết sẽ viện trợ nhân đạo hơn 1 tỉ USD cho Afghanistan và các quốc gia lân cận chấp nhận cho họ tị nạn.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)