Cán bộ “một cửa” huyện Phong Điền hướng dẫn người dân lập hồ sơ thủ tục đất đai.

Vị trí đất trong hồ sơ, giấy tờ đất có ý nghĩa quan trọng, giúp cơ quan chức năng căn cứ xác định các nghĩa vụ tài chính có liên quan; đồng thời, giúp người dân sử dụng đúng tính năng, mục đích sử dụng... Tuy nhiên, thời gian qua công tác này tại TP Cần Thơ vẫn còn nhiều sai sót, bất cập, gây thiệt thòi cho tổ chức, cá nhân.

* “Té ngửa” khi biết vị trí đất thổ cư trong “giấy đỏ”!

Gần năm nay, cán bộ phụ trách công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo của huyện Phong Điền, rất “quen” với hình ảnh anh nông dân chân đất, cưỡi xe đạp, ăn mặc tuềnh toàng. Đó là anh Mai Văn Trung, ở ấp Trường Thuận, xã Trường Long, huyện Phong Điền. Suốt thời gian qua, dường như tuần nào anh Trung cũng có mặt tại trụ sở UBND huyện để đề nghị điều chỉnh vị trí đất thổ cư trong “giấy đỏ” đã cấp cho anh từ năm 1995.

Theo anh Mai Văn Trung trình bày, năm 1995, anh được UBND huyện Châu Thành trước đây cấp “giấy đỏ” công nhận quyền sử dụng hơn 20.000 mét vuông đất, gồm 3 thửa: thửa số 244 (đất thổ cư, diện tích 310 mét vuông, nằm cặp mé sông), thửa số 1228 (7.165 mét vuông, đất vườn, có một ngôi nhà kiên cố xây dựng cách đây hơn 40 năm) và thửa số 249 (10.140 mét vuông, đất lúa). Khi nhận “giấy đỏ” gia đình anh Trung không phát hiện, cho đến năm 2004, khi anh Trung chuyển nhượng một phần diện tích đất, mới hay diện tích đất thổ cư không nằm ngay chân ngôi nhà (cất hơn 40 năm) mà... ở tại thửa đất cặp mé sông, đã chuyển nhượng cho người khác. Anh Trung viết đơn đề nghị UBND huyện Phong Điền điều chỉnh lại phần đất thổ cư cho gia đình, vì anh chỉ chuyển nhượng đất, chứ nhà cửa vẫn còn, nên phải có đất thổ cư. Hành trình xin điều chỉnh đã kéo dài gần 4 năm, anh Trung không nhớ nổi đã đi lại bao nhiêu lần, đợi chờ tốn bao nhiêu thời gian...

Trao đổi vấn đề này, ông Trần Văn Hải, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phong Điền, cho biết: “Theo lược đồ giải thửa, đất thổ cư của anh Mai Văn Trung nằm trọn ở thửa 224. Khi chuyển nhượng, anh Trung đã chuyển nhượng trọn thửa này cho người mua. Do đó, xét về lý, không thể điều chỉnh vị trí đất thổ cư theo yêu cầu của gia đình anh Trung”. Về chuyện “bất hợp lý” trong xác định vị trí đất thổ cư trong “giấy đỏ”, ông Trần Văn Hải có ý kiến: “Thời gian qua, huyện Phong Điền nhận được nhiều vụ việc người dân khiếu nại về chuyện xác định vị trí đất thổ cư trong “giấy đỏ” không đúng, như nhà một nơi nhưng đất thổ cư lại nằm một nẻo; đất thổ cư nằm ở mé sông; đất thổ cư nằm ngay chân mương tưới tiêu... Theo quy định, việc công nhận, xác định vị trí đất thổ cư phải gắn với diện tích đất có xây dựng nhà ở. Trường hợp của anh Mai Văn Trung, đất thổ cư không gắn với nhà ở là do cán bộ địa chính trước đây đã làm sai”.

Ở huyện Phong Điền, còn nhiều trường hợp xác định vị trí đất thổ cư trong “giấy đỏ” sai như trường hợp của anh Mai Văn Trung. Từ sai sót này, đã ảnh hưởng đến việc giải quyết khiếu nại, tranh chấp đất đai của huyện. Hiện nay, có một số tranh chấp đất đai, mặc dù có bản án, nhưng không thể thi hành án được, do có sai sót trong xác định vị trí đất thổ cư. Đơn cử như trường hợp bản án dân sự giải quyết tranh chấp đất đai giữa ông Trần Văn Đá và ông Trần Văn Út, ở tại thị trấn Phong Điền. Trên “giấy đỏ” trước đây do ông Trần Văn Đá đứng tên chỉ ghi tổng diện tích đất được cấp và diện tích đất thổ cư (300 mét vuông), không định vị trí đất thổ cư nằm tại vị trí nào trong tổng diện tích được cấp. Khi hai bên tranh chấp, tòa án xử ông Trần Văn Đá phải trả lại cho ông Trần Văn Út diện tích đất là 300 mét vuông, không đề cập đến đất thổ cư hay đất vườn. Khi huyện Phong Điền tổ chức thi hành án, hai bên đều cho rằng “đất thổ cư” nằm trong phần diện tích đất của mình, nên bản án... không thi hành được, quyền lợi của người dân treo lơ lửng!

* Xác định vị trí đất để tính thuế: Sai một li... đi một dặm!

Cách đây vài tháng, Công ty cổ phần Đầu tư và Kinh doanh vật liệu xây dựng Fico (gọi tắt là Công ty Fico) đã gửi đơn kiện Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất TP Cần Thơ (trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường). Công ty Fico đòi Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất TP Cần Thơ phải bồi thường nhiều tỉ đồng cho công ty vì sai sót trong quá trình cấp “giấy đỏ”, gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Nguyên nhân là Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất đã xác định vị trí đất để làm căn cứ tính tiền sử dụng đất của công ty sai, nay phải tính lại, thì mức tiền đóng tăng hơn 10 tỉ đồng. Ông Võ Út Em, Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất thành phố, thừa nhận: “Khi xác định vị trí đất để chuyển cho Cục Thuế TP Cần Thơ làm cơ sở thu tiền sử dụng đất của Công ty Fico, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất đã xác định sai vị trí: Thay vì vị trí 3, vị trí 4 thì Văn phòng lại xác định thành vị trí thâm hậu, nên Cục Thuế thu tiền sử dụng đất thấp, không đúng với quy định. Hiện nay, chúng tôi đã mời Công ty Fico làm việc, triển khai chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố. Theo đó, vị trí đất được xác định lại là vị trí 3, vị trí 4, chứ không phải là vị trí thâm hậu như trước đây”.

Theo cách xác định vị trí đất trước đây, Công ty Fico đã nộp hơn 1 tỉ đồng tiền sử dụng đất. Thế nhưng, theo cách xác định vị trí đất mới, công ty này phải nộp hơn 12 tỉ đồng. Để giải quyết vụ việc này, UBND thành phố Cần Thơ đã ban hành Công văn 2699/UBND-QH chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố chủ trì phối hợp với Sở Tài chính, Cục Thuế thành phố, UBND quận Bình Thủy làm việc với Công ty Cổ phần Đầu tư và Kinh doanh vật liệu xây dựng Fico đề nghị công ty này tiếp tục thực hiện nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất theo quy định. Nếu Công ty chưa thống nhất tiếp tục nộp tiền sử dụng đất, Sở Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm thu hồi “giấy đỏ” đã cấp cho công ty đối với phần đất chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo đúng trình tự, thủ tục quy định. UBND thành phố cũng giao cho Thanh tra Nhà nước TP Cần Thơ thanh tra việc cấp “giấy đỏ” trước đây cho công ty Fico. Hiện nay, Thanh tra Nhà nước đã thụ lý vụ việc và đang trong tiến trình xác minh giải quyết.

Đối với cá nhân người sử dụng đất, thời gian qua, một số người dân khi lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lên đất thổ cư, cũng bị ngành tài nguyên - môi trường xác định không đúng vị trí, nếu người dân không phát hiện điều chỉnh kịp thời thì tiền sử dụng đất tăng lên gần gấp đôi! Đó là trường hợp của anh T.V.D (ở khu vực Lợi Dũ, phường An Bình, quận Ninh Kiều) khi anh này lập hồ sơ chuyển 50 mét vuông đất vườn lên đất thổ cư. Anh T.V.D cho biết, theo quy định, đất của anh có vị trí đất là vị trí 2, nhưng khi chuyển thông tin địa chính để tính thuế cho Chi cục thuế quận Ninh Kiều, Phòng Tài nguyên - Môi trường quận Ninh Kiều lại “công nhận” là vị trí 1, nên số tiền thuế trong thông báo tính thuế mà anh T.V.D phải đóng tăng hơn 10 triệu đồng so với mức thuế của vị trí 2. Anh T.V.D đã kịp thời kiến nghị và hơn 7 ngày sau, vị trí đất của anh đã được điều chỉnh lại đúng quy định và số tiền thuế “giảm” từ 38 triệu đồng xuống còn hơn 20 triệu đồng.

***

Sai sót trong xác định vị trí đất trong hồ sơ, giấy tờ đất xảy ra khá nhiều, nguyên nhân chủ yếu là do cán bộ địa chính chủ quan, lơ là, thiếu kiểm tra. Việc “khắc phục” những sai sót này lại gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc, kéo dài, tốn kém. Thiết nghĩ, ngành chức năng cần quan tâm rà soát, kiểm tra, để có biện pháp chấn chỉnh tình trạng này, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp.

Bài, ảnh: NGUYỄN THANH