Phóng sự * HUỆ HOA

Kỳ cuối: Không thể buông xuôi

Từ năm 2000, Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ đã triển khai Chương trình ghi nhận ung thư (UT). Qua điều tra, bình quân hàng năm TP Cần Thơ phát hiện mới 1.200-1.500 bệnh nhân UT, cộng thêm số lượng bệnh nhân UT phát hiện trước đó còn sống, lượng bệnh nhân UT tại TP Cần Thơ lên đến 4.000-5.000 người và cũng từ năm 2009, bệnh viện cũng tiến hành ghi nhận tử suất UT, với tỷ lệ 80% bệnh nhân UT tử vong sau 1 năm phát hiện bệnh. Dù vậy, thực tế có rất nhiều bệnh nhân chọn cách cùng với các bác sĩ đương đầu với bệnh tật với ý chí sống mãnh liệt.

Nhờ phát hiện bệnh ung thư cổ tử cung sớm, bác sĩ đã điều trị bệnh cho chị Phạm Thị Thanh Loan khỏi hoàn toàn. Trong ảnh: Chị Loan đang chăm sóc cá bảy màu phát cho các hộ dân diệt lăng quăng.

* Lạc quan mà sống

Biết mình mắc bệnh UT vú nhưng bệnh nhân Ngũ Huệ Châu, ở huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long vẫn luôn lạc quan, yêu đời. Năm 2003, phát hiện trong ngực có một khối u nhỏ, chị đến Bệnh viện Ung bướu TP Hồ Chí Minh, bác sĩ thông báo bị UT vú giai đoạn I, lúc đó chị Châu sốc nặng, đã ngất xỉu. Sau đó, các bác sĩ giải thích bệnh của chị phát hiện sớm nên cơ may điều trị khỏi lên đến hơn 90%, chị cũng an tâm, tự an ủi mình vẫn may mắn hơn nhiều người. Sau ba tháng điều trị, chị khỏe mạnh trở về nhà tiếp tục buôn bán đồ phụ liệu may mặc kiếm sống. Chị Châu kể: “Tiền phẫu thuật, điều trị chỉ mất hơn 1 triệu đồng”. Sau 5 năm khỏe mạnh, đến năm 2008, bác sĩ lại phát hiện chị Châu bị khối u trong phổi. Sau khi điều trị hóa trị, chị xuất viện về nhà, tiếp tục công việc mua bán. Đầu tháng 8-2010, bác sĩ tiếp tục phát hiện chị Châu có một khối u trong não. Hôm nhập viện, chị hôn mê tưởng không qua khỏi, nhờ bác sĩ tích cực điều trị và với tinh thần lạc quan chị đã vượt qua cơn nguy kịch. Sống với bệnh tật từ năm 2003, với 3 khối u đã và đang tiếp tục điều trị nhưng chị Châu luôn thể hiện tinh thần vui vẻ, thân thiện với mọi người. Trong phòng bệnh nặng, Khoa Nội, chị luôn là người động viên các bệnh nhân khác hãy lạc quan, tin tưởng vào y học, vào tay nghề của các thầy thuốc.

Hiện nay, UBND thành phố và Sở Y tế đang xúc tiến xây dựng Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ 500 giường. PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc bệnh viện, cho biết: “Hy vọng năm nay hoàn thành bước thương thuyết để năm 2011 triển khai xây dựng Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ. Bệnh viện đang tuyển mộ các bác sĩ trẻ, nhiều tiềm năng đưa đi đào tạo các chuyên khoa ung bướu; đồng thời, không ngừng tăng cường đào tạo tại chỗ; áp dụng kiến thức mới trong chẩn đoán và điều trị bệnh. Với những bệnh nhân UT giai đoạn cuối, bệnh viện cũng đẩy mạnh công tác điều trị nâng đỡ, chống đau, cải thiện tình trạng sống và chất lượng sống cho bệnh nhân. Bệnh viện cũng đăng ký các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan phòng chống bệnh UT như ghi nhận UT, đánh giá gánh nặng bệnh UT, tầm soát và phát hiện UT thường gặp (UT vú và cổ tử cung), nghiên cứu điều trị những bệnh UT có tỷ lệ mắc bệnh cao như UT: vú, cổ tử cung, đại trực tràng, da và dạ dày”.

Thuốc dùng trong điều trị bệnh UT đang dần hạ giá là cơ hội cho nhiều người bệnh. Theo thạc sĩ, bác sĩ Võ Văn Kha, Trưởng khoa nội, Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ: “Giá thành thuốc đang giảm dần xuống. Từ năm 1990, lọ thuốc epirubicine dùng trong điều trị nhiều loại UT như vú, dạ dày, buồng trứng... giá thị trường tương đương một chỉ vàng đến nay thuốc này chỉ còn hơn 100.000 đồng/lọ. Tuy nhiên, các loại thuốc mới, hiệu quả cao trong điều trị bệnh UT thì vẫn rất đắt tiền. Vì thế, hiện nay phần lớn các cơ sở y tế, bệnh viện vẫn sử dụng thuốc cổ điển điều trị bệnh UT cho bệnh nhân, do đa số bệnh nhân UT là người nghèo”.

Lĩnh vực điều trị bệnh UT đang có những tiến bộ vượt bậc. Bác sĩ Đặng Huy Quốc Thịnh, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP Hồ Chí Minh, cho biết: “Trước đây, hễ thấy UT là cắt. Bây giờ phẫu thuật không mang tính tàn phá như trước nữa. Trong điều trị một số loại ung thư, chúng ta đã tiến tới điều trị bảo tồn. Đơn cử, lúc trước, phụ nữ bị UT vú thì cắt bỏ hoàn toàn bộ ngực nhưng bây giờ chỉ cần cắt một phần, xạ trị để giữ nguyên bộ ngực, giúp sau điều trị, người bệnh có thể hòa nhập cộng đồng tốt hơn. Trong phẫu thuật thì sử dụng kỹ thuật cao, ít chảy máu, rút ngắn thời gian nằm viện như nội soi. Các liệu pháp điều trị như miễn dịch trị liệu, nhắm trúng đích... đem lại nhiều hy vọng cho bệnh nhân. Tuy nhiên, giá thành của việc điều trị theo kỹ thuật cao chi phí quá đắt so với mặt bằng chung của người dân. Cần lưu ý, khi phát hiện bệnh UT trễ, cho dù phương tiện điều trị hiện đại cỡ nào, ngay cả ở các nước có nền y học tiên tiến cũng đành bó tay”.

* Phòng bệnh hơn trị bệnh

Chị Phạm Thị Thanh Loan, xã Thới Long, huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ là một minh chứng về tác dụng của việc phát hiện sớm bệnh. Năm 1990, khi đang công tác y tế ở ấp, chị tham gia chương trình pap’s (phết tế bào âm đạo phát hiện sớm UT cổ tử cung). Khi nhận kết quả bị UT cổ tử cung, chị khóc nức nở; đêm về ôm con trai mới 3 tuổi ru con ngủ mà nước mắt chị không ngừng tuôn. Nhà thì nghèo, chị chết thì không biết ai sẽ nuôi và chăm sóc cho con. Gạt nước mắt, gởi con cho mẹ chồng, chị lên Bệnh viện Ung bướu TP Hồ Chí Minh điều trị. Do bệnh của chị phát hiện sớm (giai đoạn IA) nên chỉ phẫu thuật, không cần xạ trị hay hóa trị. Sau phẫu thuật, định kỳ chị lên bệnh viện tái khám. Sau một năm kể từ khi phát hiện bệnh, chị không còn đến bệnh viện tái khám nữa. Đến nay, sức khỏe chị rất tốt, con trai chị cũng chuẩn bị tốt nghiệp đại học. 27 năm nay, chị Loan là cộng tác viên tích cực trong công tác dân số và y tế, mỗi khi có các đợt khám bệnh lây truyền qua đường tình dục, khám phụ khoa, khám phát hiện sớm UT cổ tử cung... chị đều tích cực vận động chị em trên địa bàn đến khám.

Ai cũng biết cần đi khám sức khỏe định kỳ, nhưng khám ở đâu? khám thế nào cho hiệu quả? Bác sĩ Huỳnh Quyết Thắng tư vấn: “Hàng năm, người dân nên đi khám sức khỏe định kỳ. Tầm soát bệnh không chỉ dựa trên phương tiện chẩn đoán mà phụ thuộc rất nhiều vào người thầy thuốc. Nếu bác sĩ chịu khó khai thác bệnh sử, nghề nghiệp, tuổi, điều kiện sinh hoạt... thì sẽ chỉ định các xét nghiệm chính xác và hiệu quả chẩn đoán bệnh cao hơn”. Ngoài ra, 80% ca UT liên quan chế độ ăn và sinh hoạt. Bác sĩ Đặng Huy Phúc Thịnh cho biết thêm: “Phụ nữ thường xuyên tự khám ngực hoặc siêu âm, chụp nhũ ảnh phát hiện sớm UT vú. Hàng năm, định kỳ, khám phụ khoa và phết tế bào âm đạo nhằm phát hiện sớm UT cổ tử cung. Quan trọng là tránh hút thuốc, uống bia rượu có kiểm soát, chích ngừa viêm gan B, sinh hoạt điều độ, tránh ăn uống thực phẩm chiên-nướng quá mức, tránh lối sống ít vận động về mặt thể chất”. Hiện nay, phần lớn các cơ sở y tế quá tải, các bác sĩ ít có thời gian tư vấn và hỏi han bệnh nhân, vì thế, các bác sĩ khuyên nếu muốn tầm soát bệnh UT nên khám ở những nơi có chuyên ngành UT. Tuy nhiên, cơ thể chỗ nào cũng có thể bị UT, không thể tầm soát hết được. Giáo sư, bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng, Phó chủ tịch Hội UT Việt Nam nhắn nhủ với những người chưa mắc bệnh: “Tôi có mấy điều muốn nhắn nhủ cho sức khỏe mọi người. Đó là ăn lành (ăn đúng cách, điều độ), ngủ đủ, tập đều (tập thể dục đều đặn, đúng cách), sống vui. Tôi đã hơn 40 năm trong nghề và luôn cập nhật những kỹ thuật tiên tiến trên thế giới về điều trị UT. Tôi nghĩ, nếu không tin vào y học, lạc quan trong điều trị mà chỉ bi quan, sợ hãi, không điều trị đúng cách thì chỉ có hại cho mình thôi”.

Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới, bệnh UT tiếp tục là gánh nặng của các quốc gia, trung bình mỗi năm có thêm 10-16 triệu người mắc bệnh. Dự báo sẽ có 100 triệu người tử vong. Riêng tại Việt Nam, trung bình mỗi năm có khoảng 100.000-200.000 người mới mắc và 15.000-20.000 người chết vì UT.

UT là căn bệnh của thế kỷ 21. Liên Hiệp Quốc nhận định đã đến lúc cả thế giới cần tập trung chống căn bệnh này giống như các dịch bệnh lây nhiễm. Y học đang phát triển nhanh như vũ bão, chúng ta tin rằng không lâu nữa loài người sẽ tìm ra thuốc điều trị căn bệnh quái ác này. Ngày 7-10, Bệnh viện K và Hội Ung thư Việt Nam tổ chức tổng kết giai đoạn 1 triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống UT, đề ra những công tác cần tập trung trong thời gian tới là tuyên truyền, sàng lọc và phát hiện sớm bệnh, tăng cường nghiên cứu khoa học, ứng dụng những thành tựu mới nhất trong điều trị, phát triển mạng lưới phòng chống UT xuống cơ sở... Bên cạnh đó, cuộc chiến chống căn bệnh UT không chỉ trông chờ vào ngành y tế mà cần sự chung tay góp sức của tất cả mọi người dân. Đặc biệt là các bệnh nhân UT, không nên buông xuôi, phó mặc cho số phận mà hãy sống, làm việc và chiến đấu với căn bệnh UT như vợ chồng anh Phan Văn Hòa, chủ nhân trang web ungthu.net. Sau suốt mấy năm ròng cùng với vợ, gia đình chiến đấu chống lại căn bệnh UT, câu chuyện đã kết thúc thật buồn vì vợ anh Hòa đã ra đi mãi mãi để lại cho anh hai con gái mới 7 tháng tuổi và 4 tuổi. Tuy vợ anh ra đi, nhưng anh Hòa vẫn tiếp tục duy trì trang web ungthu.net để tiếp thêm hy vọng cho những bệnh nhân không may mắc phải căn bệnh quái ác này. Vì anh luôn tin rằng “ở đâu có sự sống, ở đó còn hy vọng”.