Sự kết hợp giữa năng lực của AI và tâm hồn nghệ sỹ chính là “chìa khóa” để tạo ra những sản phẩm âm nhạc vừa mang tính thời đại, vừa có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Hình ảnh thơ mộng do AI tạo ra trong MV "Thương câu dân ca."

Trong nhịp chuyển động dồn dập của công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ hữu ích cho những người trẻ sáng tạo âm nhạc. Những trường quay đắt đỏ, những ngày sản xuất kéo dài đã nhường chỗ cho các không gian sáng tạo linh hoạt, nơi ý tưởng được hiện thực hóa chỉ bằng vài cú chạm. AI không chỉ giúp tiết giảm chi phí, rút ngắn thời gian, mà còn mở ra những miền tưởng tượng mới, nơi hình ảnh, âm thanh và cảm xúc được tái cấu trúc đầy táo bạo.

Đáng chú ý, một thế hệ nghệ sỹ trẻ đang tận dụng công nghệ này để kể lại câu chuyện văn hóa dân tộc theo cách rất riêng: Những làn điệu truyền thống, họa tiết tranh dân gian bỗng sống dậy trong diện mạo hiện đại, lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số, đưa bản sắc Việt chạm tới nhịp đập toàn cầu. Đó chính là sự hưởng ứng mạnh mẽ Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa.

AI mang đến cách nhìn mới về di sản

Mới đây, video ca nhạc (MV) “Tính chuyện trăm năm” của ca sỹ AnhHI Thanh Cường cùng nhạc sỹ Nguyễn Quang Long đã gây chú ý khi sử dụng AI tạo ra bầu không khí làng quê Bắc Bộ.

AnhHI Thanh Cường "xuyên không" vào không gian di sản Quan họ, Hội Lim, tranh Đông Hồ. (Ảnh: NVCC)

MV lấy cảm hứng từ hình ảnh, câu chuyện “Đám cưới chuột” trong tranh dân gian Đông Hồ. Việc sử dụng công nghệ AI để tạo dựng toàn bộ hình ảnh một MV ca nhạc cho thấy hướng tiếp cận mới: Văn hóa dân gian không bị đóng khung trong quá khứ, mà có thể được tái tạo bằng ngôn ngữ thị giác hiện đại, từ đó tiếp tục sống trong cảm nhận của người xem hôm nay.

Trước đó, nhạc sỹ Nguyễn Quang Long và AnhHI Thanh Cường cũng đã phối hợp sản xuất MV “Thương câu dân ca” được sáng tạo bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo, lấy cảm hứng từ tranh dân gian Đông Hồ.

MV kể câu chuyện về một chàng trai “xuyên” vào thế giới tranh Đông Hồ, gặp người mình yêu trong mộng. Không chỉ sử dụng tranh Đông Hồ cho tạo hình, MV còn tái hiện không gian văn hóa quan họ với Hội Lim, đậm đặc bản sắc vùng Kinh Bắc. Những liền anh, liền chị hát giao duyên trên thuyền, dưới ánh trăng vàng vô cùng lãng mạn, tạo hiệu ứng nghệ thuật cao.

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, AnhHI Thanh Cường hy vọng MV của mình được góp sức lan tỏa vẻ đẹp của tranh dân gian Đông Hồ.

“Tôi cảm thấy may mắn khi mình được sống trong kỷ nguyên công nghệ, nhờ sự phát triển của AI nên mới có cơ hội thực hiện những dự án MV lấy cảm hứng từ văn hóa thuận lợi như những gì chúng tôi đã và đang làm. Trước đây, tôi và nhạc sỹ Nguyễn Quang Long cũng ấp ủ nhiều dự án tương tự, nhưng điều kiện kinh tế không cho phép có thể làm một phim hoạt hình hay dựng kỹ xảo để có một MV như ‘Tính chuyện trăm năm’,” nam ca sỹ bày tỏ.

Gây ấn tượng mạnh là cảnh rước dâu với đoàn nhà trai đến nhà gái, thực hiện nghi lễ, rồi đưa cô dâu về trong khung cảnh làng quê quen thuộc với đường làng, cánh đồng, con sông… Khi đoàn rước dâu đi qua cổng “Làng hạnh phúc,” toàn bộ hình tượng chuột dần “hóa người.” Chú rể chuột đã biến hình thành ca sỹ AnhHI Thanh Cường, cùng cô dâu bước xuống kiệu, dẫn đầu đoàn người trong không khí hân hoan. Đây là điểm nhấn mang tính biểu tượng về tinh thần bảo tồn phát huy truyền thống trong đời sống hôm nay: Từ thế giới tranh dân gian bước sang đời sống hiện thực.

Đó là chi tiết giúp cho văn hóa-di sản thăng hoa trong sản phẩm âm nhạc nhờ có sự hỗ trợ của công nghệ.

Sự kết hợp của công nghệ và cảm xúc

Từng nhận được lời mời tham gia một số dự án âm nhạc sử dụng yếu tố AI, đạo diễn-chuyên gia AI Xuân Mạnh cho biết anh thực sự hứng thú bởi khi “chạm vào di sản” bằng công nghệ, anh như được tiếp thêm năng lượng của sự sáng tạo.

Với dự án “Tính chuyện trăm năm,” đạo diễn Xuân Mạnh cho hay êkip đã chọn một con đường không dễ: Dùng công nghệ AI thế hệ mới để kể một câu chuyện thuần Việt - đám cưới chuột, biểu tượng hạnh phúc đã tồn tại hàng trăm năm trong ký ức dân gian.

Tuy nhiên, khi những hình ảnh đoàn rước dâu qua cầu tre, qua cánh đồng lúa chín, hay ánh nến lung linh trên bàn thờ gia tiên… được dựng nên không phải bởi bàn tay họa sỹ mà bởi trí tuệ nhân tạo thì anh thấy rằng đó không còn là câu chuyện về công nghệ nữa, mà là câu chuyện về cách một di sản văn hóa tìm thấy bản thể khác của chính mình trong kỷ nguyên số.

Dẫu vậy, AI không phải là chiếc chìa khóa vạn năng, đội ngũ sáng tạo đã trải qua nhiều khoảng thời gian trăn trở, tìm hiểu kỹ lưỡng, sâu sắc về vẻ đẹp, văn hóa Bắc Bộ, tranh dân gian Đông Hồ. Mỗi cảnh quay, từ bước chân ngựa hồng trên đường làng, đến làn khói hương bay trong lễ bái tổ tiên, đến nụ cười của đàn cháu nhỏ đón đoàn rước đều được thiết kế, viết prompt (câu lệnh) và kiểm soát thủ công qua hàng chục, hàng trăm vòng chỉnh sửa.

Với đạo diễn Xuân Mạnh, mỗi dự án là một bước anh được đi xa hơn trong việc chứng minh rằng AI không chỉ là công cụ tạo hình ảnh đẹp - mà có thể trở thành phương tiện bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa một cách sống động, gần gũi với thế hệ trẻ hôm nay.

“Với tôi, các sản phẩm âm nhạc sáng tạo là tuyên ngôn rằng người Việt Nam hoàn toàn có thể đứng ở tầm quốc tế trong lĩnh vực sáng tạo nội dung AI - không phải bằng cách bắt chước, mà bằng cách kể câu chuyện của chính mình,” đạo diễn Xuân Mạnh nói.

Nhạc sỹ, nhà phê bình âm nhạc Nguyễn Quang Long tại buổi ra mắt MV "Tính chuyện trăm năm.” (Ảnh: PV/Vietnam+)

Theo nhạc sỹ Nguyễn Quang Long, AI đóng vai trò là một công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp tối ưu hóa quá trình sáng tạo của người nghệ sỹ, từ việc sản xuất hình ảnh hoạt hình đến các MV ca nhạc phức tạp. Việc ứng dụng AI trong sản xuất MV ca nhạc không chỉ là một xu hướng nhất thời. Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, vì vậy, những thay đổi này là tất yếu và người làm nghệ thuật cần học cách thích nghi, “cộng tác” cùng công nghệ.

Tuy nhiên, nhạc sỹ Nguyễn Quang Long cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, AI không thể thay thế hoàn toàn con người. Để tạo ra một tác phẩm có chiều sâu nghệ thuật thực sự vẫn cần đến tư duy và đôi bàn tay chuyên nghiệp của những người làm nghề thực thụ.

Lấy ví dụ như MV “Kiếp sau vẫn là người Việt Nam” có sự góp mặt của các ca sỹ Quốc Thiên, Quân A.P, Lâm Bảo Ngọc, Dương Hoàng Yến và nghệ sỹ Thu Huyền cũng từng gây chú ý với khán giả dù một số chi tiết hình ảnh do AI dàn dựng tạo ra những ý kiến trái chiều.

Nhà sản xuất, đạo diễn Trần Thành Trung cho hay MV này thực hiện theo phong cách nghệ thuật gợi tả, ẩn dụ, không phải thước phim tư liệu hay phục dựng lịch sử.

Theo đạo diễn, ngay từ đầu êkip đã lường trước có thể vấp phải những tranh luận trái chiều khi sử dụng AI trong sáng tạo. Song, với niềm tự hào dân tộc và mong muốn lan tỏa văn hóa Việt, đội ngũ sẽ rút kinh nghiệm, hoàn thiện những sản phẩm sau với tinh thần “vừa học, vừa xây.”

Có thể thấy, AI đang mang đến những bước tiến đáng kể cho những người trẻ trong lĩnh vực âm nhạc. Tuy nhiên, để công nghệ này phát huy đúng vai trò, người làm nghệ thuật cần sử dụng AI một cách hợp lý, đặt yếu tố con người và giá trị văn hóa làm trung tâm. Chính sự kết hợp hài hòa giữa công nghệ và cảm xúc sẽ quyết định sức sống bền vững của mỗi sản phẩm âm nhạc./.

Theo Vietnam+