Những động thái tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Hàn Quốc được cho là nhằm trấn an các đồng minh châu Á trước mối đe dọa nghiêm trọng từ Bắc Triều Tiên và chính sách gây hấn của Trung Quốc. Có điều Bắc Kinh chỉ kêu gọi Bình Nhưỡng bình tĩnh và kiềm chế, nhưng lại im lặng trước loạt động binh lớn của Washington. Vì sao lại như vậy?

Mỹ điều thêm tàu chiến, Triều Tiên tái khởi động hạt nhân

Một quan chức giấu tên của Lầu Năm Góc ngày 2-4 cho biết Mỹ vừa điều thêm tàu khu trục USS McCain được trang bị tên lửa dẫn đường lớp Agegis tới vùng biển Tây Nam của Bán đảo Triều Tiên. Theo vị quan chức này, việc quân đội Mỹ tăng cường tàu chiến có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo là một "bước đi thận trọng nhằm đảm bảo có nhiều cách lựa chọn phòng thủ tên lửa cần thiết khả dĩ hơn". Tàu USS McCain đóng tại một cảng biển ở Nhật Bản, từng tham gia các cuộc tập trận trước đây tại Hàn Quốc. Song song đó, hải quân Mỹ cũng đang di chuyển một hệ thống radar X-band tới vùng biển gần Triều Tiên để giám sát các động thái quân sự của Bình Nhưỡng.

Tàu khu trục USS McCain trên biển Hàn Quốc. Ảnh: Reuters

Trước khi có thêm tàu khu trục, Lầu Năm Góc cũng đã đưa hai máy bay ném bom tàng hình cực kỳ hiện đại B-2 và hai chiến đấu cơ tàng hình tân tiến F-22 tới Hàn Quốc tham gia cuộc tập trận "Đại bàng non" kéo dài đến ngày 30-4. Đây là lần thứ 4 Mỹ triển khai F-22 tại xứ Hàn và lần đầu tiên với B-2.

Có được sự "bảo hộ an ninh" của Lầu Năm Góc, Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye đã mạnh mẽ tuyên bố quân đội nước này có quyền đáp trả ngay tức khắc chống lại bất kỳ hành động khiêu khích nào của Bắc Triều Tiên mà không cần phải xin phép, tham vấn chính trị trước.

Đáp lại những động thái quân sự mới của Mỹ và tuyên bố cứng rắn của lãnh đạo Hàn Quốc, CHDCND Triều Tiên ngày 2-4 đã thông báo bắt đầu khởi động lại tất cả các thiết bị được dỡ bỏ trước đây tại cơ sở hạt nhân phức hợp chính Yongbyon theo thỏa thuận với cộng đồng quốc tế năm 2007. Theo hãng tin Mỹ AP, nếu lò phản ứng hạt nhân 5 megawatt tại đây tái hoạt động đầy đủ thì nó có khả năng sản xuất một quả bom hạt nhân plutonium trong vòng một năm.

Hãng thông tấn KCNA ngày 2-4 cũng đăng lại toàn bài phát biểu hôm 31-3 của nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un, trong đó nói rằng vũ khí hạt nhân là phương tiện làm nhục chí những kẻ xâm lược tiềm ẩn cũng như là nền tảng cho sự thịnh vượng và hòa bình quốc gia. "Sức mạnh hạt nhân là một cách ngăn chặn chiến tranh đáng tin cậy và là một sự đảm bảo cho chủ quyền của chúng ta"- ông Kim nhấn mạnh.

Trung Quốc im lặng trước binh lực Mỹ

Giới phân tích phương Tây cho rằng những bước đi đầy thách thức của Triều Tiên trước Hàn Quốc, Mỹ và cả Nhật Bản chỉ là nhằm khẳng định vị thế quyền lực trong nước của Đại tướng trẻ Kim Jong-un. Bài phát biểu hôm 31-3 cho thấy ông Kim muốn tập trung phát triển kinh tế chứ không phải tăng cường lời lẽ thù địch. Ông chỉ cáo buộc chính Mỹ đang lôi kéo Bắc Triều Tiên vào một cuộc chạy đua vũ khí (hạt nhân) nhằm cản trở mục tiêu cải thiện kinh tế của Bình Nhưỡng.

Theo AP, việc Quốc hội Triều Tiên bổ nhiệm ông Pak Pong Ju trở lại nắm quyền Thủ tướng chính phủ, thay thế nhà lãnh đạo đã 82 tuổi Choe Yong Rim, cũng là một tín hiệu ưu tiên cải cách kinh tế. Ông Pak đã làm Thủ tướng giai đoạn 2003-2007, người có tư tưởng cải cách rất cởi mở, nhưng đã bị sa thải vì kiến nghị áp dụng hệ thống tính lương theo giờ kiểu tư bản Mỹ thay vì theo tháng.

Tại Hàn Quốc, dù giới lãnh đạo tỏ vẻ lo ngại sự đe dọa thù hằn của Bình Nhưỡng, nhưng dân chúng xứ Kim chi lại không mấy bận tâm. Đặc phái viên của tờ Le Monde (Pháp) tại Seoul cho biết đa số người dân Hàn Quốc đang tỏ ra thờ ơ như thể họ "miễn nhiễm" trước những tuyên bố táo bạo thường xuyên của Triều Tiên, dù trước đây họ có chú ý theo dõi vụ thử hạt nhân lần ba của nước này.

Người phát ngôn Nhà Trắng Jay Carney hôm 1-4 cũng đã làm nhẹ nhiệt độ khủng hoảng trên Bán đảo Triều Tiên khi cho rằng hình thức đe dọa của Bình Nhưỡng dù rất nghiêm trọng nhưng quá quen thuộc và không có gì mới. Ông còn giải thích Mỹ không thấy Bắc Triều Tiên động binh lớn hay tái bố trí quân lực chuẩn bị chiến tranh gì cả.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lại kêu gọi CHDCND Triều Tiên bình tĩnh và kiềm chế, nhưng lại im lặng trước các động thái quân sự chưa từng có của Mỹ. Một chuyên gia quân sự thậm chí cho biết Trung Quốc tin rằng hành động của Mỹ có thể giúp lung lay cái đầu nóng khó bảo của đồng minh Bình Nhưỡng.

Ni Lexiong, chuyên gia quân sự của Đại học Chính trị Xã hội và Luật Thượng Hải, nhận định tất cả các hành động mới nhất của phía Mỹ không nhằm đe dọa Trung Quốc. Tuy nhiên, chuyên gia quân sự Li Jie thuộc viện nghiên cứu hải quân Trung Quốc lại nhấn mạnh việc Lầu Năm Góc đưa máy bay ném bom chiến lược B-2 sang tập trận tại Hàn Quốc là có ý cảnh báo Trung Quốc hơn là Triều Tiên. "Đây là một sách lược với mục đích cuối cùng là kiềm chế và phong tỏa Trung Quốc, gây sự phân tâm và hạn chế sự phát triển của Trung Quốc"- ông Li lý giải. Ông cho rằng nỗi lo lắng nhất của Mỹ là sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng lớn của Trung Quốc.

Hãng tin Reuters cũng nhận định việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại các nước như Hàn Quốc và Nhật Bản từ lâu đã làm Bắc Kinh lo sợ mình bị bao vây và khống chế, đặc biệt sau khi Mỹ công bố chiến lược "xoay trục châu Á".

KIẾN HÒA (Tổng hợp)