TRÍ VĂN

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) của Hong Kong, việc Trung Quốc gần đây mở rộng thị trường buôn bán vũ khí ở Tây Phi không chỉ là sự chuyển dịch về mặt chiến lược nhằm cạnh tranh thị phần ở một thị trường mới, mà còn cho thấy Bắc Kinh mong muốn kết giao đồng minh mới và xây dựng ảnh hưởng của mình tại khu vực này.

Gian hàng trưng bày vũ khí của Norinco tại Triển lãm vũ khí lục quân Eurosatory (Pháp) hồi tháng 6-2023. Ảnh: AFP 

SCMP cho biết Norinco, một trong những tập đoàn sản xuất vũ khí lớn nhất của Trung Quốc và là nhà cung cấp thiết bị quân sự lớn thứ 7 thế giới, gần đây đã mở văn phòng kinh doanh mới ở Senegal. Ðược biết, Norinco đã đặt văn phòng ở Nigeria, Angola và Nam Phi. Mạng tin tức quốc phòng Military Africa cho biết Bắc Kinh còn có kế hoạch lập văn phòng ở Mali và Bờ Biển Ngà - những nước đã mua vũ khí của Trung Quốc - để bảo trì, tu sửa các phương tiện và thiết bị quân sự.

Luke Patey, chuyên gia về quan hệ kinh tế Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Ðan Mạch, cho rằng việc Norinco có mặt tại Senegal cho thấy “các công ty Trung Quốc rất biết tranh thủ cơ hội và giỏi lấp đầy khoảng trống cạnh tranh”. Theo kế hoạch, Norinco sẽ lập một nhóm thường trực, đảm trách cung cấp các dịch vụ hậu mãi, qua đó giúp củng cố quan hệ thương mại và cho phép Norinco đưa ra các giải pháp thương mại phù hợp với tình hình chính trị thực tế đồng thời cho phép công ty này theo dõi chặt chẽ các sự kiện diễn ra ở Senegal và các nước lân cận. Sự hiện diện của Norinco tại quốc gia Tây Phi này cũng nhằm giúp Bắc Kinh đối phó với ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực.

Trung Quốc mới chỉ trở thành nhà cung cấp vũ khí chính cho các nước châu Phi trong 10 năm qua, nhưng một thập kỷ cũng đủ dài để xây dựng vị thế vững chắc ở lĩnh vực này. Bắc Kinh hiện là nước xuất khẩu vũ khí lớn thứ ba ở châu Phi, sau Nga và Mỹ. Nhưng việc các nhà sản xuất vũ khí của Trung Quốc tăng cường hiện diện ở Tây Phi không chỉ thể hiện mong muốn bán vũ khí cho châu Phi mà còn là minh chứng cho tham vọng của Bắc Kinh về mở rộng hợp tác an ninh với các quốc gia “lục địa đen”.

Theo SCMP, các quốc gia nằm trong “tầm ngắm” hiện nay của Trung Quốc như Senegal, Bờ Biển Ngà và Mali đều nói tiếng Pháp và chịu ảnh hưởng từ Paris. Tại Senegal và Bờ Biển Ngà, Pháp vẫn là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất. Tuy nhiên, ảnh hưởng của Pháp ở Tây Phi đang bị Nga đe dọa. Theo đó, kể từ khi Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố năm 2019 rằng phát triển quan hệ với châu Phi “là một trong những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Nga”, Mát-xcơ-va đã tiến hành cuộc tấn công “quyến rũ” trên khắp lục địa, mở rộng hợp tác cả về thương mại và an ninh. Và khi Pháp rút quân khỏi Mali và sau đó là Burkina Faso do quan hệ ngày càng xấu đi với chính quyền quân sự ở cả 2 nước trong những năm gần đây, Nga đã nhanh chóng nhảy vào, lấp đầy khoảng trống đó bằng cách mở rộng ảnh hưởng quân sự tại khu vực. Hồi tháng 7 vừa qua, Hội nghị thượng đỉnh Nga - châu Phi lần thứ 2 đã diễn ra tại thành phố St. Petersburg, thu hút sự tham gia của các phái đoàn đến từ gần 50 quốc gia châu Phi.

Tuy vậy, Danilo delle Fave, chuyên gia về an ninh Trung Quốc và là nhà nghiên cứu tại Cơ quan tư vấn an ninh quốc tế Verona (Ý), cho rằng khả năng xuất khẩu vũ khí của Nga tại Tây Phi đang bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến việc Nga tiến hành “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine. Trung Quốc xem đây chính là cơ hội. Mặc dù Bắc Kinh và Mát-xcơ-va thường thể hiện sự đoàn kết kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine nổ ra, song Trung Quốc dường như không hề e ngại khi trực tiếp cạnh tranh với Nga tại Tây Phi. “Trung Quốc không muốn phương Tây trở nên mạnh hơn bằng cách làm Nga suy yếu, nhưng điều đó không có nghĩa là Trung Quốc sẽ không cạnh tranh với Nga để giành thị phần vũ khí ở Tây Phi” - ông Delle Fave nhận định.