Tạp chí Hải quan vừa tổ chức Tọa đàm trực tuyến “Tìm giải pháp chống hàng lậu, hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ, bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng”. Chống hàng lậu, hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ, cũng là trọng tâm công tác của các lực lượng chức năng trong đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022.

Nhận diện hàng gian hàng giả

Cán bộ Cục QLTT TP Cần Thơ cùng Thanh tra Sở Công Thương TP Cần Thơ phối hợp kiểm tra hàng hóa trên thị trường trong giai đoạn TP Cần Thơ thực hiện giãn cách xã hội.

Suốt 2 năm qua, trong điều kiện khó khăn do ảnh hưởng dịch COVID-19, các lực lượng chức năng vẫn hoàn thành “mục tiêu kép” đó là vừa phòng, chống dịch vừa tạo điều kiện thuận lợi lưu thông hàng hóa xuất nhập khẩu và thị trường nội địa. Mặc dù dịch bệnh khiến ngưng trệ nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh, song tình trạng hàng lậu, hàng giả vẫn diễn biến phức tạp. Thậm chí các đối tượng lợi dụng tình hình dịch bệnh để trốn tránh sự kiểm tra, kiểm soát của các lực lượng chức năng. Ngày 2-12-2021, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (BCĐ 389/QG) đã ký ban hành Kế hoạch 119/KH-BCĐ389 về Cao điểm chống buôn lậu gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022. Điều đó cho thấy sự cần thiết và tiếp tục tăng cường các giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả để bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ, Tổng cục Quản lý thị trường (QLTT), cho biết, do nguyên nhân khách quan từ dịch COVID-19, nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội, lợi dụng tình hình đó, nhiều tổ chức, cá nhân sản xuất, buôn bán hàng hóa không đảm chất lượng, hàng giả, đặc biệt là kinh doanh hàng hóa là vật tư, thiết bị y tế, thực phẩm chức năng, dược phẩm giả, kém chất lượng để đưa ra thị trường. Đặc biệt, các tổ chức này lợi dụng mạng xã hội để kinh doanh, mua bán. Địa điểm bán và tập kết hàng thường là địa hình đi lại khó khăn, sâu trong các hẻm nhỏ, khu dân cư thưa thớt nên rất khó cho các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, quản lý.

Các đầu nậu lợi dụng địa hình biên giới phức tạp, sự thông thoáng trong quản lý hoạt động xuất nhập khẩu để vận chuyển trái phép, gian lận thương mại, nhập khẩu, sản xuất kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng. Ông Nguyễn Hùng Anh, Cục trưởng Cục Điều tra Chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan, cho biết, năm 2021, công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại của ngành Hải quan thực hiện trên tất cả các mặt hàng, nhất là các mặt hàng liên quan trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng như găng tay y tế, khẩu trang, vật tư y tế phòng, chống dịch COVID-19; các mặt hàng thuốc tây, đông dược, thuốc lá, rượu ngoại, thực phẩm chức năng, hàng điện tử, thời trang, hàng bách hóa… kém chất lượng, không có công bố hợp quy, không chứng nhận xuất xứ hàng hóa, sai quy định nhãn mác, giả mạo nhãn mác,…

Cần có giải pháp hiệu quả

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, nhận định, sức mua của người tiêu dùng đang bị giảm sút mạnh, do đó số lượng sản phẩm và doanh nghiệp tham gia đưa sản phẩm ra thị trường năm nay đều giảm. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn đang phải đối mặt với việc bị làm giả, nhái thương hiệu. Việc làm giả hàng hóa dẫn đến tình trạng không chỉ mất doanh số và uy tín cho thương hiệu của doanh nghiệp, mà xa hơn nó đã “giết” nền sản xuất nội địa. Trước tình hình sức cạnh tranh thị trường trong nước ngày càng khắc nghiệt khi trên thị trường tràn ngập hàng nhập khẩu nên việc bảo vệ người sản xuất, sản phẩm nội địa rất quan trọng. Chúng ta đã có những chính sách và đang có những nỗ lực thật sự trong việc ngăn chặn và chế tài nạn hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, do vậy, các cơ quan chức năng cần tạo niềm tin cho doanh nghiệp bằng những hành động thực tiễn để doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong phát triển.

Hiện nay, cả nước chuyển sang trạng thái “bình thường mới”, các hoạt động dịch vụ sôi động trở lại; cùng đó từ ngày 1-1-2022, một số hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và một số nước bắt đầu có hiệu lực,… nhận định tình hình buôn lậu, gian lận thương mại từ nay đến cuối năm sẽ còn diễn biến phức tạp. Theo các chuyên gia, đó là do sự bất hợp lý về cung cầu, lợi ích bất hợp pháp từ hoạt động này rất lớn. Nhu cầu sản xuất hàng hóa trong nước còn thiếu và chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng của người dân... Nguyên nhân nữa là tâm lý sính ngoại của nhiều người tiêu dùng. Trong khi đó, tại một số địa phương chưa quyết liệt trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả...

Bên cạnh mặt tích cực, thương mại điện tử cũng bộc lộ nhiều vấn đề lo ngại, nhất là hàng giả, hàng lậu tràn lan. Trước thực trạng này, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ, Tổng cục QLTT, cho biết, Tổng cục QLTT đã thành lập các tổ công tác đặc biệt chuyên về thương mại điện tử, đã có những bước đầu thành công trong việc nắm bắt hình thức, phương thức thủ đoạn thu lời bất chính của các cá nhân từ hình thức kinh doanh này. Tuy nhiên, việc nhận thức của người dân là điều đáng lo ngại nhất trong công tác đấu tranh chống các hành vi vi phạm trên nền tảng thu lời bất chính. Do vậy, lực lượng QLTT một mặt tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, cũng chú trọng công tác tuyên truyền cho người dân, đó là không tiếp tay cho các tổ chức cá nhân thu lời bất chính, xâm phạm bản quyền, nhất là đối với các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.  

Lực lượng QLTT đã xây dựng các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh trong các hành vi vi phạm buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả như tập trung, rà soát các chính sách pháp luật để kiến nghị các cấp có thẩm quyền để sửa đổi, bổ sung để tránh gây chồng chéo và lấp các lỗ hổng pháp lý trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tăng cường công tác quản lý trên địa bàn; chủ động xây dựng các kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác phòng chống gian lận thương mại trong môi trường mạng; tích cực phối hợp với các đơn vị chức năng để kịp thời phát hiện các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng kém chất lượng tiêu thụ trong thị trường nội địa, nhất là các mặt hàng có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người; đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra công vụ, xử lý nghiêm các cán bộ có dấu hiệu tiêu cực.  

Bài, ảnh: KHÁNH NAM