Bất chấp sở hữu hệ thống pháp luật hà khắc, Saudi Arabia, nền kinh tế lớn nhất ở Trung Đông, vẫn trở thành thủ phủ “ma dược” Captagon, loại ma túy tổng hợp chứa chất kích thích amphetamine có khả năng gây nghiện rất cao, nguy hại cho sức khỏe.

Doanh thu khủng

Cảnh sát Saudi Arabia thu giữ lượng lớn Captagon nhập lậu. Ảnh: Guardian

Chỉ trong một tháng trở lại đây, Saudi Arabia phát hiện liên tiếp 3 vụ buôn bán Captagon, cho thấy vấn nạn ma túy đang “tung hoành” ở vương quốc giàu dầu mỏ này. Trong một hoạt động trấn áp ma túy phối hợp với Saudi Arabia, Chính phủ Syria đã tịch thu hơn 500kg Captagon giấu kỹ trong chuyến hàng chứa mì ống dự định được chuyển đến thủ đô Riyadh. Vài ngày sau đó, cảnh sát Saudi Arabia thu giữ hơn 30 triệu viên ma túy giấu trong lô hàng bột gia vị bạch đậu khấu nhập khẩu. Đến giữa tháng 12, lực lượng an ninh Lebanon đập tan nỗ lực buôn lậu 4 triệu viên Captagon giấu trong các túi cà phê được chuyển đến Riyadh thông qua Jordan. 

Thật ra, các vụ buôn bán Captagon rất phổ biến ở Saudi Arabia. Nghiên cứu cho thấy những viên thuốc có kích thước nhỏ và dễ chế tạo này được sản xuất hàng loạt ở Syria và Lebanon để phụ vụ nhu cầu tiêu thụ ngày càng gia tăng tại Saudi Arabia. Đến nay, nước này trở thành thị trường béo bở dành cho những kẻ buôn ma túy và nổi lên như là “thủ phủ” tiêu thụ Captagon trong khu vực.

Theo Văn phòng Liên Hiệp Quốc về chống Ma túy và Tội phạm, trong giai đoạn 2015-2019, hơn một nửa số vụ buôn bán Captagon bị phát hiện ở Trung Đông là tại Saudi Arabia. Loại “ma dược” này lần đầu trở nên phổ biến trong khu vực khi nổ ra cuộc khủng hoảng ở Syria. Các tay súng đã phải sử dụng nó để có thể chống chọi với những trận chiến lâu dài. Chính phủ Syria khi đó bị cáo buộc tích cực tham gia hoặc “nhắm mắt làm ngơ” trước hoạt động buôn bán ma túy. Đặc biệt, Syria và các khu vực nằm dưới sự kiểm soát của phong trào Hồi giáo Hezbollah do Iran hậu thuẫn đã trở thành những trung tâm sản xuất ma túy lớn. Năm ngoái, số ma túy bị thu giữ có nguồn gốc từ Syria ước tính trị giá lên tới 3,46 tỉ USD, trong khi tổng kim ngạch xuất khẩu của Syria và Lebanon hồi năm 2019 đạt chưa tới 5 tỉ USD. 

Nhiều nỗ lực chống buôn lậu Captagon

Theo tờ Foreign Policy, Captagon lần đầu được sản xuất ở Đức để điều trị chứng ngủ rũ và trầm cảm. Loại ma túy này đã bị cấm vào những năm 1980 khi giới y học phát hiện tính gây nghiện lớn hơn lợi ích mà nó mang lại. Lúc đầu, các băng nhóm tội phạm ở Bulgaria và Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất loại ma túy này nhưng cuối cùng nó cũng đã tìm được đường đến Lebanon và Syria. Hiện Captagon được chuyển đến Saudi Arabia thông qua Jordan, Ai Cập và cả châu Âu.

Chính phủ Saudi Arabia lo ngại Captagon đang “tiếp tay” các nhóm dân quân chống nước này cũng như tài trợ cho những mạng lưới mà họ xem là khủng bố. Nhưng trên hết, người dân lo ngại về tác động của những loại thuốc gây nghiện đối với thế hệ trẻ khi mà phần lớn người sử dụng ma túy Saudi Arabia nằm trong độ tuổi từ 12-22, trong đó hơn 40% người nghiện ma túy sử dụng Captagon.

Trong bối cảnh đó, Riyadh đang sử dụng áp lực ngoại giao để chống lại việc nhập lậu ma túy. Saudi Arabia một mặt áp lệnh cấm nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp từ Lebanon, mặt khác đe dọa sẽ tiếp tục cô lập chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad nếu như không có biện pháp ngăn chặn dòng chảy cần sa và Captagon ra khỏi Syria.

Thế nhưng, một câu hỏi được đặt ra đó là Riyadh làm sao có thể cắt giảm nhu cầu sử dụng ma túy tại đất nước có ít dịch vụ giải trí và áp đặt các quy tắc xã hội hà khắc đối với thanh thiếu niên. Một số nhà nghiên cứu tin rằng sự buồn chán và những hạn chế về xã hội là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới việc sử dụng ma túy ở Saudi Arabia, qua đó hoan nghênh những thay đổi do Thái tử Mohammad bin Salman đưa ra. Họ cho rằng khi nhiều rạp chiếu phim được phép mở cửa hơn trong khi cả 2 giới được phép hòa nhập thì sự phụ thuộc vào ma túy của giới trẻ sẽ giảm bớt.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)