Khung cảnh sơn thủy thanh bình của New Zealand. Ảnh: Telegraph

Viện Kinh tế và Hòa bình có trụ sở tại Sydney (Úc) ngày 2-6 công bố báo cáo đánh giá Chỉ số Hòa bình Toàn cầu (GPI) năm 2009 tại 144 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Theo đó, do nền kinh tế toàn cầu lâm vào suy thoái năm 2008, GPI tại hầu hết các quốc gia giảm sút nghiêm trọng bởi tình trạng gia tăng bạo lực, bất ổn chính trị và vi phạm nhân quyền. Có 23 tiêu chí đánh giá mức độ hòa bình ở trong và ngoài một quốc gia. Chẳng hạn, tiêu chí bên trong gồm số người tự tử, tỷ lệ tù nhân, tình trạng cá nhân sử dụng súng đạn, tỷ lệ tội phạm có tổ chức, tình hình dân chủ. Yếu tố bên ngoài bao gồm quy mô của quân đội, số lượng vũ khí xuất và nhập khẩu, số người chết khi tham chiến, sự đóng góp cho lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc và mối quan hệ với các nước láng giềng.

Năm nay, nhờ sự ổn định chính trị nên New Zealand vươn từ vị trí thứ ba năm ngoái lên vị trí đứng đầu các quốc gia yên bình nhất thế giới. Vị trí thứ hai và ba thuộc về Đan Mạch và Na Uy. Từ ngôi quán quân, Iceland rơi xuống hàng thứ tư vì để xảy ra bạo động trên đường phố sau vụ sụp đổ hệ thống ngân hàng quốc gia cuối năm ngoái. Nói cách khác, New Zealand là trường hợp điển hình thể hiện môi trường thế giới đã trở nên ít yên bình do khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế trên quy mô toàn cầu.

Trong khi đó, Iraq tiếp tục là quốc gia kém yên bình nhất hành tinh, kế đến là Afghanistan và Somalie. Madagascar là nước có chỉ số hòa bình giảm mạnh nhất với 30 bậc và đứng ở vị trí thứ 72 trên bảng xếp hạng do cuộc binh biến lật đổ Tổng thống Marc Ravalomanana và vụ nổ súng làm hàng chục người biểu tình thiệt mạng tháng 3-2009. Quốc gia có chỉ số hòa bình tăng mạnh nhất, 23 bậc lên vị trí 50 là Bosnia và Herzegovina nhờ sự hồi hương của dòng người tị nạn chiến tranh từ thập niên 1990 và sự cải thiện quan hệ giữa cộng đồng người Serbia và Hồi giáo.

Tại Đông Nam Á, thứ hạng GPI của Myanmar, Thái Lan, Philippines và Indonesia lần lượt 126, 118, 113 và 80. Singapore chiếm vị trí thứ 29, Việt Nam 37 và Malaysia 38. Quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ - tăng được 6 bậc, đứng vị trí 83. Tuy nhiên, do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế, GPI của Mỹ có thể sụt giảm mạnh do tình trạng cá nhân sở hữu súng tràn lan, tỷ lệ tù nhân cao và số lượng binh sĩ chết trận đang có chiều hướng tăng trở lại.

Ông Clyde McConaghy, chủ tịch Viện Kinh tế và Hòa bình, cho rằng có một sự tương quan giữa khủng hoảng kinh tế và suy giảm hòa bình trên thế giới. Theo ông, hòa bình sẽ tạo ra môi trường dễ dàng hơn giúp người lao động gia tăng sản xuất, thương mại được thuận lợi, sáng tạo khoa học, quản lý tốt nhà nước. Quốc gia hòa bình là điều kiện tiên quyết nhất để mọi người cùng phối hợp làm việc nhằm giải quyết các thách thức lớn của thời đại như áp lực khủng hoảng kinh tế, các vấn đề môi trường và xã hội, tình trạng khan hiếm nguồn nước, thiếu thốn lương thực và suy giảm đa dạng sinh học. Đặc biệt, ông nhấn mạnh một môi trường hòa bình và ít bạo lực sẽ có lợi cho nền kinh tế thế giới, cụ thể có thể giúp tiết kiệm 7.200 tỉ USD/năm, trong đó có 4.800 tỉ USD giá trị thặng dư từ hoạt động thương mại và 2.400 tỉ USD giá trị thiệt hại trực tiếp do bạo lực gây ra.

Song làm thế nào có thể giữ vững môi trường hòa bình trong khi sự bất ổn của thế giới này lại là cơ hội trục lợi của các thế lực bá quyền quốc tế?!

PHÚC NGUYÊN (Theo Bloomberg, NST, Newswire)