NGUYỆT CÁT (Theo Times of Israel, AP)

Ông Bernardo Arévalo - ứng viên chủ trương chống tham nhũng của đảng Phong trào Hạt giống - đã giành chiến thắng trước cựu đệ nhất phu nhân Sandra Torres, ứng viên của đảng Hy vọng Thống nhất Quốc gia (UNE), trong vòng bầu cử tổng thống Guatemala thứ hai hôm 20-8.

Ông Bernardo Arévalo.

Với 99% số phiếu được kiểm, ông Arévalo nhận được 58% số phiếu ủng hộ so với tỷ lệ 37% dành cho bà Torres - người tham gia tranh cử tổng thống lần thứ ba.

Được biết, ông Arévalo (64 tuổi) là con trai của cố Tổng thống Juan José Arévalo (nhiệm kỳ 1945-1951). Ông Arévalo tốt nghiệp cử nhân xã hội học tại Đại học Do Thái ở Jerusalem (Israel) và từng hoạt động tích cực trong ngành ngoại giao Guatemala, bao gồm đảm nhiệm chức cố vấn bộ trưởng của nước này ở Israel. Ông Arévalo từng cam kết sẽ “thanh trừng tội phạm tham nhũng” và đưa những người cam kết thực hiện điều mà ông gọi là cuộc đấu tranh đòi công lý quay trở lại Guatemala sau khi nhiều công tố viên, thẩm phán và nhà báo phải bỏ trốn khỏi đất nước.

Tuy kết quả sơ bộ cho thấy ông Arévalo đã đắc cử, nhưng sự chú ý hiện tập trung vào việc liệu chính trị gia chủ trương chống tham nhũng này có được phép nắm quyền điều hành đất nước hay không khi chính quyền hiện tại đang cố đình chỉ tư cách pháp nhân của đảng Phong trào Hạt giống.

Còn nhớ ở vòng bầu cử đầu tiên, ngay trước khi kết quả bỏ phiếu được công nhận hồi tháng trước, Văn phòng Tổng chưởng lý Guatemala thông báo họ đang điều tra các chữ ký do đảng Phong trào Hạt giống thu thập để đăng ký pháp nhân nhiều năm trước đó. Một thẩm phán đã đình chỉ tư cách pháp lý của đảng này trong một thời gian trước khi tòa án cấp cao hơn can thiệp để tránh ảnh hưởng đến cuộc bầu cử.

Ngoài ra, việc bà Torres không đưa ra bất kỳ tuyên bố nào sau khi nhận kết quả thua cuộc cũng đặt ra nghi vấn liệu ứng viên của UNE có phản đối kết quả bầu cử vòng 2 và khiến những người ủng hộ bà chống lại ông Arévalo hay không. Nhiều người ủng hộ bà Torres từng tuyên bố sẽ giải quyết mọi tranh cãi bằng các cuộc biểu tình trên đường phố. Trước đó, các cuộc biểu tình rầm rộ trên đường phố hồi năm 2015 đã khiến Tổng thống Otto Pérez Molina - người bị cáo buộc tham nhũng nghiêm trọng - phải từ chức.

Trong khi đó, ông Edmond Mullet - cựu Chủ tịch Quốc hội Guatemala - nhận định rằng sẽ có ít nhất 2 kịch bản xảy ra trong thời gian tới. Trong kịch bản thứ nhất, tư cách pháp nhân của đảng Phong trào Hạt giống bị hủy bỏ và ông Arévalo được phép đảm nhận chức tổng thống mà không cần đến đảng phái. Tuy vậy, viễn cảnh đó sẽ có tác động nghiêm trọng đến các đại diện của đảng này tại Quốc hội, bởi họ sẽ bị cấm giữ các vị trí lãnh đạo hoặc lãnh đạo các ủy ban, vì đã trở thành phe thiểu số. Bản thân ông Arévalo cũng đối mặt nguy cơ bị Quốc hội phế truất và gặp khó khăn trong việc thúc đẩy bất kỳ chính sách nào.

Ở kịch bản thứ hai, Văn phòng Tổng chưởng lý thành công trong việc hủy bỏ tư cách pháp nhân của đảng Phong trào Hạt giống. Điều đó có nghĩa đảng Phong trào Hạt giống được thành lập không đúng luật nên mọi thứ xảy ra sau đó - gồm cả việc đề cử ông Arévalo làm ứng viên tổng thống - đều bị vô hiệu và ông Arévalo sẽ không thể nhậm chức tổng thống.

Còn nếu Tổng thống đương nhiệm Alejandro Giammattei rời nhiệm sở theo quy định của hiến pháp vào ngày 14-1-2024 mà không có tổng thống đắc cử hoặc phó tổng thống đắc cử thay thế, thì người nắm quyền tiếp theo sẽ là Chủ tịch Quốc hội. Sau đó, Chủ tịch Quốc hội sẽ giới thiệu danh sách 3 cái tên (có thể bao gồm bản thân) để các thành viên Quốc hội bầu chọn một tổng thống tạm thời cho đất nước.

Về phần mình, ông Arévalo cho hay Tổng thống sắp mãn nhiệm Giammattei đã chúc mừng chiến thắng của ông và nói rằng cả hai sẽ bắt đầu lên kế hoạch chuyển giao quyền lực một ngày sau khi kết quả bỏ phiếu vòng hai được công nhận chính thức.