Trong bối cảnh hội nhập và kinh tế tri thức, sở hữu trí tuệ là yếu tố cốt lõi nâng cao năng lực cạnh tranh. Đối với sản phẩm OCOP và ngành nghề truyền thống, sở hữu trí tuệ giúp bảo vệ quyền lợi chủ thể, khẳng định giá trị đặc trưng, tạo dựng niềm tin người tiêu dùng, từ đó mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm một cách hiệu quả.

Khóm Cầu Đúc của TP Cần Thơ đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý. 

Nhận diện nút thắt

Thực hiện chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đến nay TP Cần Thơ có 903 sản phẩm được công nhận. Song song với quá trình phát triển OCOP, xác lập và phát triển quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm đặc trưng của địa phương cũng được quan tâm. Đến năm 2026, TP Cần Thơ có 3 chỉ dẫn địa lý, 8 nhãn hiệu chứng nhận và 41 nhãn hiệu tập thể được bảo hộ. Về xác lập quyền sở hữu công nghiệp, đến nay, Cần Thơ có khoảng 610 đơn đăng ký bảo hộ và trên 675 văn bằng bảo hộ được cấp.

Ông Phạm Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết: Nhiều sản phẩm sau khi được xác lập và quản lý tốt quyền sở hữu trí tuệ đã nâng cao đáng kể giá trị thương mại, tăng khả năng tiêu thụ, từng bước chinh phục các thị trường trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, xây dựng, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ đối với các sản phẩm này vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều chủ thể sản xuất chưa thực sự quan tâm đến đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; việc khai thác, quản lý và phát triển các nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý còn hạn chế; hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ chưa cao.

Theo ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, tiềm năng sở hữu trí tuệ của Cần Thơ vẫn chưa được khai thác tối đa. Số lượng đăng ký bảo hộ đối với các tài sản trí tuệ có hàm lượng tri thức và giá trị thương mại cao như sáng chế, kiểu dáng công nghiệp hay các công cụ thương hiệu cộng đồng (nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý) vẫn còn khiêm tốn. Ngoài ra, các chủ thể OCOP và làng nghề truyền thống còn gặp nhiều khó khăn hoàn thiện hồ sơ đăng ký các đối tượng sở hữu trí tuệ, quản trị thương hiệu, truy xuất nguồn gốc cũng như bảo hộ thương hiệu tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm.

Đồng bộ nhiều giải pháp

Theo ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh Văn phòng điều phối Các chương trình mục tiêu quốc gia TP Cần Thơ, quyền sở hữu trí tuệ chỉ phát huy hiệu quả khi được gắn với một hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, hợp tác xã, doanh nghiệp và cộng đồng sản xuất. Trong đó, hợp tác xã giữ vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất, quản lý chất lượng, phát triển thương hiệu và khai thác giá trị tài sản trí tuệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững sản phẩm. Phát huy vai trò của hợp tác xã và các tổ chức cộng đồng trong quản trị và khai thác tài sản trí tuệ không chỉ góp phần gia tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đổi mới sáng tạo, bền vững và hội nhập.

Nhấn mạnh vai trò sở hữu trí tuệ, ông Lê Huy Anh cho rằng, sở hữu trí tuệ đóng vai trò “mắt xích chiến lược” và “bệ đỡ pháp lý” cốt lõi thông qua 4 mối liên kết hữu cơ trực tiếp. Thứ nhất, pháp lý hóa và chuẩn hóa tri thức bản địa, từ đó chuyển hóa danh tiếng dân gian, bí quyết làng nghề và kinh nghiệm canh tác hữu hình thành tài sản trí tuệ được pháp luật bảo vệ. Thứ hai, gia tăng giá trị thương mại và năng lực cạnh tranh, giúp sản phẩm chuyển từ bán “thô” sang bán “thương hiệu” và “chất lượng cam kết”. Thứ ba, kết nối liên kết chuỗi giá trị và phát triển cộng đồng. Thứ tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Bà Trần Thị Thanh Điệp, Trưởng Phòng Sở hữu trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, cho biết: TP Cần Thơ từng bước chuyển từ tư duy hỗ trợ đăng ký bảo hộ sang xây dựng hệ sinh thái quản trị tài sản trí tuệ gắn với phát triển sản phẩm OCOP. Thông qua chương trình Phát triển tài sản trí tuệ TP Cần Thơ, Sở Khoa học và Công nghệ đang hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ thể OCOP đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp; triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm phát triển sản phẩm gắn với xây dựng thương hiệu. Đồng thời, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng kết hợp mã số vùng trồng, chứng nhận an toàn thực phẩm, các tiêu chuẩn chất lượng và hệ thống xác thực, truy xuất nguồn gốc. Các hoạt động này góp phần hình thành chuỗi quản trị khép kín từ xác lập quyền - quản lý chất lượng - truy xuất nguồn gốc - phát triển thương hiệu - thương mại hóa sản phẩm, phù hợp với xu hướng phát triển tài sản trí tuệ trong nền kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Bài, ảnh: MỸ THANH