HẠNH NGUYÊN (Theo AP, Al Arabiya News)

Saudi Arabia có kế hoạch chào đón thêm hàng triệu khách hành hương đến các địa điểm linh thiêng nhất của Hồi giáo tại nước này. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang “thiêu đốt” khu vực, lễ hành hương về Mecca (Hajj) thường niên có thể sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.

Các tín đồ Hồi giáo đến dự lễ hành hương Hajj năm 2023 bằng đường hàng không. Ảnh: AP

Bắt đầu vào ngày 26-6 tới, Hajj năm 2023 sẽ là lễ hành hương đầu tiên trong 4 năm qua mà không vướng những hạn chế do đại dịch COVID-19. Khoảng 2,5 triệu tín đồ Hồi giáo đã dự lễ hành hương Hajj năm 2019 và dự kiến năm nay sẽ đón tiếp 2,6 triệu người đến từ 160 quốc gia. Lễ hành hương Hajj là một trong năm trụ cột của Hồi giáo mà mỗi tín đồ phải đến ít nhất một lần trong đời.

Theo kế hoạch “Tầm nhìn 2030” của Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman nhằm cải tổ nền kinh tế của vương quốc giàu dầu mỏ, 30 triệu người sẽ tham dự Hajj và Umrah - một cuộc hành hương quy mô nhỏ hơn nhưng diễn ra quanh năm. Ðây sẽ là mức tăng hơn 10 triệu so với số lượng người tham dự hồi trước đại dịch.

Kế hoạch đầy tham vọng trên đòi hỏi sự mở rộng đáng kể số lượng khách sạn và các cơ sở hạ tầng tại 2 thành cổ Mecca và Medina vốn đang bị lấn át bởi những tòa cao ốc, trung tâm mua sắm. Gia tăng số lượng khách hành hương cũng cần phải mở thêm các chuyến bay đường dài, xe buýt, xe hơi cũng như đầu tư vào điện và nước sinh hoạt. Các biện pháp như mạng lưới đường sắt cao tốc chưa đủ để loại bỏ tình trạng ô nhiễm giao thông trong và xung quanh thành phố Mecca. Các tàu cao tốc chở khách hành hương trong các khoang có máy lạnh, đi từ thành phố Jeddah đến Mecca với vận tốc tối đa 300km/h. Tuy nhiên, chúng dừng ở vị trí cách Ðại thánh đường Grand Mosque nhiều ki-lô-mét, tức khách hành hương phải đi bộ ít nhất 60 phút hoặc đi xe buýt để tới địa điểm linh thiêng này. Mức giá 19USD cho chuyến xe đi từ sân bay ở Jeddah đến Mecca cũng có thể nằm ngoài tầm với của khách hành hương có thu nhập thấp.

Các chuyên gia phát hiện lễ hành hương Hajj góp phần gây biến đổi khí hậu và chính lễ hội cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi tình trạng này trong nhiều thập niên tới, khi một trong những nơi nóng nhất trên Trái đất ngày càng ấm hơn. Nghiên cứu về Hajj hồi năm 2018 của Ðại học Victoria (Úc) ước tính sự kiện kéo dài 5 ngày này tạo ra hơn 1,8 triệu tấn khí nhà kính, tương đương lượng khí nhà kính thành phố New York (Mỹ) phát thải trong mỗi 2 tuần. “Thủ phạm” phát thải nhiều nhất là ngành hàng không, chiếm 87% lượng khí thải. Tính đến nay, trong số hơn 1,3 triệu khách hành hương mà Saudi Arabia đón tiếp trong mùa lễ Hajj 2023, có tới 1,2 triệu người đến bằng đường
hàng không.

Mọi thứ đang thay đổi

Abdullah Abonomi, nhà nghiên cứu người Saudi Arabia và là đồng tác giả nghiên cứu của Ðại học Victoria, cho rằng giới chức nước này đã theo đuổi sự bền vững như một phần trong Tầm nhìn 2030 vốn kêu gọi bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên nhằm thu hút người hành hương, du khách và doanh nghiệp. Theo ông Abonomi, các trung tâm quốc gia đã được thành lập để điều phối các chính sách bền vững, lực lượng cảnh sát môi trường ra đời để xử lý những vi phạm liên quan và nội dung bền vững cũng được lồng ghép vào các khóa học về du lịch trong trường đại học.

Trước đây, những chuyến xe hơi và xe buýt chật ních người trên khắp đường phố Mecca, xả khói vào không khí, nhưng việc mở rộng Ðại thánh đường đã tạo thêm không gian cho các khoảng sân bên trong và tăng số lượng khu vực dành cho người đi bộ ở phần lớn các con đường dẫn đến địa điểm linh thiêng này.

Trong khi đó, các nhà hoạt động cũng đã phát động những sáng kiến nhắm tới một “lễ hành hương Hajj xanh”, bằng cách khuyến khích khách hành hương chỉ đến dự lễ một lần, tránh sử dụng đồ nhựa dùng một lần và trồng nhiều cây xanh để bù đắp lượng khí thải carbon.