Thời gian qua, các sản phẩm bất động sản (BĐS) từ nhà hoàn thiện, nhà thô, đất nền liên kế ở các dự án rao bán khắp trên các trang báo mạng, báo giấy, nhưng chẳng mấy người mua. Từ đó, hàng loạt sàn giao dịch BĐS cũng "rơi rụng" dần theo sự "đóng băng" của thị trường…

* Sàn giao dịch BĐS "lụi dần"

Thị trường bất động sản “đóng băng”, việc bắt buộc giao dịch qua sàn càng làm tăng chi phí cho nhà đầu tư... Ảnh: T.K

Giai đoạn cuối năm 2008 đến 2010, hàng loạt sàn giao dịch BĐS mọc lên như "nấm sau mưa" trên địa bàn thành phố, các lớp đào tạo chuyên viên tư vấn BĐS liên tục được mở ra để đáp ứng nhu cầu mở sàn giao dịch BĐS. Tính đến cuối năm 2011, trên địa bàn thành phố có khoảng 20 sàn giao dịch BĐS hoạt động. Để được hoạt động hợp pháp, doanh nghiệp kinh doanh BĐS và dịch vụ BĐS phải chuẩn bị rất nhiều thủ tục để được cấp giấy phép lập sàn. Chẳng hạn, mỗi sàn giao dịch phải có diện tích sử dụng để giao dịch tối thiểu 50m2 phục vụ cho hoạt động môi giới, giao dịch và thêm 20m2 cho mỗi hoạt động dịch vụ bổ sung, đồng thời đảm bảo có trang thiết bị phù hợp với nội dung hoạt động. Có nhân sự phù hợp (2 chuyên gia môi giới có chứng chỉ, giám đốc sàn qua đào tạo quản lý sàn) và phải báo cáo Sở Xây dựng địa phương trước khi đi vào hoạt động…

Nhưng từ 2 năm trở lại đây, hàng loạt sàn giao dịch BĐS trên địa bàn thành phố "lụi dần". Sàn giao dịch BĐS Hoàng Quân là đơn vị đi đầu ở TP Cần Thơ với trụ sở chính ở khu dân cư Phú An, rồi mở ra các chi nhánh văn phòng. Nhưng đến giờ, các văn phòng giao dịch ở đường Lý Tự Trọng, đường 30 Tháng 4 đều đóng cửa. Sàn giao dịch BĐS của Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng số 8 hoành tráng nằm ngay ngã tư Mậu Thân – 3 Tháng 2 nay cũng "biến mất", thay vào đó là trụ sở của một ngân hàng vừa đưa vào hoạt động. Nhiều sàn giao dịch BĐS quy mô nhỏ hơn ở đường Trần Văn Khéo (như Đất Vàng), Đại lộ Hòa Bình, đường Mậu Thân… đều "lụi dần" theo sự trầm lắng của thị trường BĐS.

Anh Minh chuyên môi giới nhà, đất ở phường An Bình, cho biết: Bây giờ làm môi giới nhà, đất khó vô cùng. Giới thiệu khách hàng phải gặp "chính chủ" mà mua bán chưa chắc xong. Còn chuyện rao bán trên mạng, trên báo tràn lan nhưng có mấy người giao dịch được, nói chi giao dịch qua sàn!

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Công Quyền, Giám đốc Công ty Cổ phần Bất động sản MeKong Land, hiện nay vẫn còn một số chủ đầu tư dự án khu dân cư, như: Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Hồng Phát, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Nam Long, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng số 10 IDICO… vẫn duy trì giao dịch qua sàn các sản phẩm do họ đầu tư. Bởi đây là quy định trong Luật Kinh doanh BĐS, còn những doanh nghiệp không thực hiện giao dịch qua sàn sẽ bị xử phạt theo quy định của luật. Riêng các giao dịch mua bán giữa hộ cá nhân với nhau thì họ tự thỏa thuận, vì họ phải hoàn thành các nghĩa vụ thuế khi chuyển nhượng…

* Kiến nghị bỏ sàn

Theo Luật Kinh doanh BĐS, Nghị định 153/2007/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 13/2008/TT-BXD ngày 21-5-2008 của Bộ Xây dựng, các doanh nghiệp kinh doanh BĐS bắt buộc phải thực hiện việc bán, chuyển nhượng, cho thuê, thuê mua BĐS thông qua sàn giao dịch do mình tự thành lập hoặc lựa chọn sàn giao dịch BĐS do đơn vị khác thành lập để giới thiệu BĐS và thực hiện các giao dịch BĐS đó. Đây là một trong những biện pháp nhằm ổn định thị trường BĐS, yêu cầu các địa phương kiểm tra việc thực hiện quy định bắt buộc các tổ chức, cá nhân kinh doanh BĐS phải bán nhà và chuyển quyền sử dụng đất tại các dự án thông qua sàn giao dịch, trung tâm giao dịch BĐS theo quy định của Luật Kinh doanh BĐS. Mục đích của việc này là để mọi đối tượng có nhu cầu được tiếp cận trực tiếp các thông tin mua bán, hạn chế đầu cơ, mua đi bán lại thu lời bất chính… Tuy nhiên, chủ trương này có còn phù hợp trong giai đoạn hiện nay, khi thị trường BĐS trong cảnh chợ chiều "trăm người bán chỉ một người mua"?

Mới đây, trong dự thảo Luật Kinh doanh BĐS sửa đổi do Bộ Xây dựng đề xuất là không bắt buộc khi bán, cho thuê nhà, công trình xây dựng phải thông qua sàn giao dịch. Theo đó, chủ đầu tư dự án BĐS khi ký hợp đồng bán nhà hình thành trong tương lai phải có bảo lãnh của tổ chức tài chính hoặc ngân hàng về việc sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho chủ đầu tư, nếu chủ đầu tư không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của mình trong hợp đồng với người mua nhà. Theo Bộ Xây dựng, quy định như vậy nhằm tăng trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc đảm bảo tiến độ dự án BĐS, hợp đồng đã ký với khách hàng. Đồng thời, khắc phục tình trạng chủ đầu tư đã huy động vốn từ tiền ứng trước của khách hàng nhưng sử dụng không đúng mục đích, đầu tư dàn trải vào nhiều dự án khác. Sau đó, không triển khai dự án hoặc triển khai cầm chừng, không bàn giao nhà theo đúng tiến độ và hợp đồng cho khách hàng vốn đang diễn ra phổ biến hiện nay.

Việc đề xuất không bắt buộc cá nhân, tổ chức kinh doanh BĐS khi bán, cho thuê nhà, công trình xây dựng phải thông qua sàn giao dịch BĐS là xuất phát từ thực tế khách quan. Nhà nước chỉ khuyến khích cá nhân, tổ chức thực hiện giao dịch nhà, đất thông qua sàn. Theo Bộ Xây dựng, quy định mới này nhằm khắc phục những tồn tại, bất cập hiện nay. Cụ thể, luật hiện hành quy định việc bán, cho thuê nhà đất phải thông qua sàn giao dịch BĐS. Điều này giúp thị trường BĐS hoạt động công khai, minh bạch hơn. Tuy nhiên, thực tế việc bắt buộc giao dịch nhà đất phải thông qua sàn đã làm tăng thêm thủ tục, thêm chi phí cho người mua, thuê nhà đất. Việc bắt buộc phải giao dịch thông qua sàn chỉ cần thiết khi cung không đáp ứng cầu và thị trường "nóng, sốt". Còn như hiện nay, thị trường trầm lắng, chủ đầu tư khuyến mãi, chào bán rầm rộ trên các phương tiện thông tin đại chúng mà vẫn không bán được hàng… Do vậy, Bộ Xây dựng giải thích việc bắt buộc giao dịch BĐS phải qua sàn là không còn phù hợp.

Đây là một trong những điều trong dự thảo Luật Kinh doanh BĐS sửa đổi vừa được Bộ Xây dựng kiến nghị. Theo nhận định của các chủ đầu tư dự án BĐS, đề xuất này hợp lý trong giai đoạn BĐS "đóng băng" như hiện nay.

Bài, ảnh: AN KHÁNH