 Thống nhất giữ nguyên mô hình tổ chức chính quyền địa phương

(TTXVN)- Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 9, sáng 1-6, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, các đại biểu Quốc hội làm việc tại Hội trường thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Tổ chức Chính phủ (sửa đổi).

 Nâng cao hiệu quả trong hoạt động điều hành

Cho ý kiến về cơ cấu tổ chức của Chính phủ, một số đại biểu đồng tình với dự thảo Luật không quy định số lượng, tên gọi các Bộ, cơ quan ngang Bộ. Việc không quy định “cứng” số lượng các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong Luật sẽ tạo sự chủ động hơn trong việc Quốc hội quyết định các thành viên Chính phủ phù hợp trong từng thời kỳ phát triển. Đầu nhiệm kỳ Quốc hội sẽ quy định cụ thể số lượng thành viên Chính phủ để thực hiện các chức năng của Nhà nước. Quan điểm khác, các đại biểu cho rằng cần quy định cụ thể vấn đề này ngay trong Luật. Sau một thời gian dài, cơ cấu tổ chức của Chính phủ đã cho thấy sự ổn định, ít có biến động. Việc quy định cụ thể thành viên Chính phủ, số lượng các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong Luật là phù hợp, có tính ổn định lâu dài về cơ cấu tổ chức của Chính phủ và các chủ trương tinh giản bộ máy hành chính, biên chế. Chính phủ cần đi đầu trong việc cụ thể hóa bộ máy, nhân sự để các Bộ, ngành, địa phương làm theo.

Một số đại biểu nêu quan điểm: Muốn xây dựng Nhà nước pháp quyền, trước hết, phải có hệ thống pháp luật tốt. Mọi quy định trong Luật phải rõ ràng, minh bạch, hạn chế tối đa những quy định “mở” dễ vận dụng cách nào cũng đúng. Ngay cả các quy định đã đúng nhưng nếu trên làm không chuẩn thì “sai một ly đi một dặm” dẫn đến tình trạng “nhờn” pháp luật sẽ xảy ra ở nhiều nơi. Để góp phần tinh giản biên chế từ Trung ương đến địa phương, cần hạn chế số lượng cấp phó một cách tối đa (kể cả đối với Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao).

 Cần quy định rõ hơn về trách nhiệm người đứng đầu

Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị cần quy định rõ hơn về nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ phải là người chịu trách nhiệm cao nhất với tư cách người đứng đầu Chính phủ. Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ là người đứng đầu Bộ, cơ quan ngang Bộ theo quy định cụ thể của Hiến pháp. Đó là việc thực hiện bổn phận, nghĩa vụ trước Đảng, Quốc hội và nhân dân. Việc quy định như vậy sẽ đề cao hơn nữa trách nhiệm người đứng đầu, nhấn mạnh hơn vai trò, chức năng nhiệm vụ quản lý, điều hành tổ chức bộ máy của Chính phủ. Về lâu dài, việc quy định trách nhiệm người đứng đầu là cơ sở pháp lý để nhằm từng bước hoàn thiện, phân định rạch ròi về tiêu chí định mức, nâng cao hơn nữa tính hiệu quả trong hoạt động điều hành của bộ máy nhà nước. Nhiều đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần làm rõ hơn về việc phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương, bảo đảm quyền quản lý thống nhất của Chính phủ; đồng thời phát huy tốt quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhằm thực hiện nền hành chính dân chủ thuộc về nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân...

Chiều 1-6, Quốc hội làm việc tại Hội trường, nghe báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật. Buổi làm việc được truyền hình trực tiếp để nhân dân và cử tri cả nước theo dõi.

 Đảm bảo thực quyền của HĐND

Thống nhất cao với phương án tất cả các đơn vị hành chính đều tổ chức cấp chính quyền địa phương gồm HĐND và UBND, không phân biệt ở nông thôn hay đô thị, đại biểu Hồ Thị Thủy (Vĩnh Phúc) đề nghị quy định nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức chính quyền địa phương gồm các đơn vị hành chính cho phù hợp với từng khu vực. Dự thảo chưa quy định rõ cả về nguyên tắc, tiêu chí, điều kiện, dẫn đến các nội dung quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương còn lẫn lộn giữa phân cấp và phân quyền, sẽ dẫn tới sự lạm dụng dồn việc, dồn trách nhiệm của cấp trên cho cấp dưới và khó xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành. Quy định này cũng khó bảo đảm tính khả thi về nguồn lực - một trong những vấn đề quyết định sự phân cấp, phân quyền. Vì vậy, cần làm rõ hơn tiêu chí, nguyên tắc, phạm vi của vấn đề phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở để bảo đảm minh bạch trong việc xác định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương, tạo điều kiện để chính quyền địa phương thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, đồng thời bảo đảm sự kiểm tra, giám sát có hiệu quả của chính quyền cấp trên đối với chính quyền cấp dưới. Cần rà soát để quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền các cấp phù hợp hơn, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót và phải phù hợp, thống nhất với nội dung của các luật liên quan như Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Đầu tư công và các luật chuyên ngành khác.

Nhận định số lượng đại biểu chuyên trách là nguyên nhân đầu tiên có tính quyết định đến hiệu quả hoạt động của HĐND, các đại biểu cho rằng thời gian qua đại biểu HĐND kiêm nhiệm quá nhiều dẫn đến tình trạng vừa đá bóng, vừa thổi còi nên hoạt động còn mang tính hình thức, chưa đạt kết quả như mong muốn. Đặt vấn đề Luật được thiết kế theo hướng tăng số lượng đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách nhưng trong dự thảo, dường như ban soạn thảo né tránh điều này. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND, cần quy định ngay trong luật tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách của HĐND các cấp, ít nhất 30% đại biểu hoạt động chuyên trách cấp tỉnh, 20% cấp huyện, 15% cấp xã, đồng thời quy định số lượng đại biểu HĐND là lãnh đạo, cán bộ, công chức trong cơ quan chuyên môn UBND, tăng cường số lượng đại biểu HĐND khối đảng, đoàn thể, tổ chức xã hội.

Trái ngược, có ý kiến cho rằng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội hay HĐND các cấp không phải số đại biểu hoạt động chuyên trách nhiều hay ít, mà chính là có cơ chế hoạt động phù hợp, các đại biểu có năng lực, trình độ và đặc biệt là nhiệt tình, có trách nhiệm cao.

Các đại biểu cũng đề nghị cần quy định rõ ngay trong luật theo hướng những nội dung nào thuộc thẩm quyền HĐND, nội dung nào thuộc thẩm quyền của thường trực HĐND, nội dung nào thường trực HĐND có quyền cho ý kiến, có như vậy mới tạo được hành lang pháp lý thông thoáng, chặt chẽ, đảm bảo HĐND hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, khắc phục tình trạng thường trực HĐND làm thay công việc của HĐND, đảm bảo yêu cầu giám sát chặt chẽ, kịp thời hoạt động của các cơ quan dân cử, bộ máy quản lý hành chính nhà nước ở địa phương.