* Vân Lâm

Quốc lộ 91B có chiều dài 16km, sau khi đưa vào sử dụng đã phát huy hiệu quả, giảm áp lực lưu lượng phương tiện tham giao thông trên quốc lộ 91. Theo quy hoạch, quốc lộ 91B sẽ được mở rộng lộ giới thêm 56m. Tuy nhiên, phần đất nằm trong quy hoạch đã bị lấn chiếm xây dựng công trình kiến trúc trái phép. Trong khi vi phạm ngày càng diễn ra nghiêm trọng thì việc xử lý cũng không đồng nhất, khiến người dân so bì, nhất là có nhiều công ty, cơ quan nhà nước, trường học cũng vi phạm.

* Đua nhau lấn chiếm

Xây dựng lấn chiếm lộ giới đã quy hoạch ở đoạn quốc lộ 91B thuộc quận Bình Thủy.

Chỉ hơn 6 tháng sau ngày thông xe, hai bên quốc lộ 91B trở nên nhếch nhác khó coi, nhiều căn nhà kho bãi, hàng quán mọc lên như nấm sau mưa. Những cánh đồng lúa trĩu hạt trước đây đã biến mất để nhường chỗ cho những mặt bằng được san lấp còn dở dang. Gần cầu Rạch Cam (quận Bình Thủy), nhiều khu đất được san lấp bằng phẳng, chia lô, phân nền, treo bảng “bán đất thổ cư”. “Phần đất đó của một đầu nậu ở quận Ninh Kiều chuyên gom đất phân lô bán nền kiếm lời”- thấy tôi đứng nhìn, một người dân ở đây cho biết như thế. Theo số điện thoại ghi trên bảng thông báo, tôi liên hệ với chủ đất, nghe tôi nói muốn có diện tích đất rộng để mở quán nhậu, đầu dây bên kia, người đàn ông xưng tên Hồng, hồ hởi nói: “Em tìm đúng chỗ rồi, phần đất đó có nhiều người hỏi mua nhưng họ trả giá quá “mềm” nên tôi chưa đồng ý bán”. Khi tôi đặt vấn đề về tính pháp lý của phần đất, ông Hồng trả lời: “Chú em an tâm! Đất có giấy tờ đàng hoàng”. Gặp tôi, ông Hồng chìa tờ giấy tập bạc màu và nói đây là giấy tay mà chủ đất cũ đã làm cho ông. Tôi gặng hỏi: “Đất không có giấy “đỏ” hả anh?”. Ông Hồng tỏ vẻ bực bội: “Đất bị quy hoạch, làm gì được cấp giấy “đỏ”? Ở đây anh làm giấy tay không hà. Em thấy đó! Không có giấy “đỏ”, người ta cũng xây dựng ào ào, có sao đâu? Em mua đi, còn chuyện xây dựng bị phạt vạ để anh lo”. Lấy lý do cần bàn bạc với gia đình, tôi hẹn sẽ liên hệ sau.

Bà Nguyễn Thị Lành ở quận Bình Thủy, có nhà xây dựng vi phạm lộ giới, nói: “Sau khi bị giải tỏa để xây dựng quốc lộ 91B, gia đình tôi chỉ còn chưa được 400m2 đất. Bà con xung quanh thì đã san lấp mặt bằng, phần đất của gia đình nằm gọn lỏn ở giữa thì làm sao canh tác lúa được nên gia đình đành xây nhà, mở quán ăn bình dân kiếm sống qua ngày, dẫu biết làm thế là vi phạm!”. Ông Lê Văn H., ở quận Ninh Kiều, so bì: “Tôi chỉ xây dựng có vài chục mét vuông thì bị lập biên bản, buộc tháo dỡ công trình. Trong khi đó nhiều đơn vị của Nhà nước lại ngang nhiên vi phạm. Tôi yêu cầu phải có sự công bằng trong xử lý của các cơ quan có thẩm quyền”.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, việc xây dựng, san lấp mặt bằng trái quy định ở quốc lộ 91B có nhiều thành phần tham gia. Nhiều hộ dân sau khi tuyến đường hoàn thành, đất ra mặt tiền và họ chớp cơ hội mở hàng quán mua bán; không ít đầu nậu tậu đất, rồi sang lấp mặt bằng, phân lô bán nền kiếm lời. Hiện tại, 1 nền nhà khoảng 100m2 cặp quốc lộ 91B, tùy địa điểm, có giá dao động khoảng từ 250 đến 300 triệu đồng, tất nhiên là không có giấy tờ đảm bảo tính pháp lý, việc chuyển nhượng thực hiện bằng giấy tay. Đất có giá, nhiều công ty, cơ quan nhà nước, trường học cũng xây dựng lấn chiếm lộ giới mở ki-ốt cho thuê, như trước Trung đoàn Cảnh sát cơ động (phường An Khánh) và Trường Trung học Giao thông vận tải miền Nam, nhiều ki-ốt đã xây dựng hoàn thiện và nhiều hàng quán được mở...

* Nơi xử, nơi làm ngơ?

Theo Đội quản lý trật tự đô thị quận Bình Thủy, quốc lộ 91B đi qua các phường: Thới An Đông, Long Hòa và Long Tuyền. Qua thống kê, có 114 trường hợp xây dựng không phép thuộc lộ giới đã được quy hoạch, trong đó nhiều nhất là phường Long Tuyền, với 62 trường hợp. Tất cả các trường hợp xây dựng vi phạm đã bị lập biên bản và có 93 trường hợp đã có quyết định cưỡng chế. Ông Nguyễn Tấn Hưng, Đội trưởng Đội quản lý trật tự đô thị quận Bình Thủy, cho biết: “Quan điểm của quận Bình Thủy là xử lý nghiêm những trường hợp xây dựng không phép thuộc lộ giới 91B đã được quy hoạch, nhằm đảm bảo trật tự đô thị cũng như việc triển khai mở rộng đường 91B sau này. Sau khi vận động nhiều lần, chủ công trình vi phạm không chịu tự nguyện tháo dỡ thì sẽ bị cưỡng chế. Phường Thới An Đông đã thực hiện cưỡng chế 5 trường hợp vi phạm, theo kế hoạch trong tháng 12-2010, quận Bình Thủy hoàn thành việc cưỡng chế 22 trường hợp vi phạm. Các trường hợp vi phạm khác sẽ bị cưỡng chế buộc tháo dỡ công trình trong thời gian tới”. “Người dân không nên chuyển nhượng đất, xây dựng công trình trong phạm vi lộ giới đã quy hoạch mở rộng quốc lộ 91B vì không chỉ vi phạm pháp luật mà còn lãnh hậu quả tiền mất, nợ mang”- ông Nguyễn Tấn Hưng khuyến cáo.

Trong khi đó, ở quận Ninh Kiều có hơn 170 trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, việc xử lý chỉ dừng lại ở mức độ lập biên bản vi phạm và cho làm cam kết tự nguyện tháo dỡ công trình khi giải tỏa và không được yêu cầu bồi thường. Ông Võ Văn Chính, Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều, cho biết: “Cái khó trong công tác quản lý, chính là việc quy hoạch quá lâu, phần đất quy hoạch vẫn chưa bồi thường cho người dân. Tuy nhiên, quận cũng đã chỉ đạo cho các địa phương, cơ quan có trách nhiệm tăng cường kiểm tra lập biên bản những trường hợp vi phạm, buộc các hộ làm cam kết tự nguyện tháo dỡ công trình và không được yêu cầu bồi thường về kiến trúc khi giải tỏa”.

Xung quanh vấn đề này, ngày 17-10-2010, đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, có văn bản chỉ đạo: Đối với phần đất ngoài phạm vi 24m nhưng thuộc phạm vi quy hoạch lộ giới 80m (56m còn lại-PV) tùy vào tình hình cụ thể của địa phương mà tổ chức xử lý theo quy định. UBND TP Cần Thơ yêu cầu Ban quản lý dự án TP Cần Thơ phải có văn bản đề nghị Bộ Giao thông vận tải cho phục hồi cột mốc đã giải phóng mặt bằng (thuộc phạm vi đường mặt cắt là 24m hoặc 40m tùy đoạn) và cho cắm cột mốc mới, đồng thời cắm cột mốc quản lý lộ giới theo quy hoạch toàn tuyến là 80m; khẩn trương xây dựng hệ thống thoát nước dọc theo tuyến quốc lộ 91B; đối với những trường hợp đã san lấp mặt bằng hai bên tuyến đường và đầu nối trực tiếp ra quốc lộ 91 phải kiên quyết xử lý,...

Không thể phủ nhận việc quan tâm, xử lý các trường hợp xây dựng lấn chiếm lộ giới quy hoạch mở rộng quốc lộ 91B của cơ quan có thẩm quyền, tuy rằng việc xử lý chưa đồng nhất, nơi kiên quyết, nơi chưa. Tuy nhiên, để xảy ra tình trạng này cho thấy công tác quản lý xây dựng còn lỏng lẻo, thiếu kiên quyết ngay từ đầu. Bên cạnh đó, việc quy hoạch và triển khai dự án kéo dài nhiều năm đã gây khó khăn cho địa phương và người dân nhưng nếu buông lỏng quản lý thì khó khăn càng khó khăn và giải quyết hậu quả càng phức tạp hơn. Do đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền và kiên quyết xử lý hành vi vi phạm trong lĩnh vực xây dựng trên tuyến quốc lộ 91B, bởi không chỉ lập lại trật tự kỷ cương mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện dự án mở rộng quốc lộ 91B sau này.