MAI QUYÊN (Theo AP, DW)

Bất đồng mới liên quan quyền hạn của Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đối với cuộc điều tra tiềm năng, xem liệu Nga có sử dụng máy bay không người lái (UAV) của Iran để tấn công dân thường và các nhà máy điện ở Ukraine hay không.

Tòa nhà dân cư ở Kiev bị ảnh hưởng bởi một cuộc tấn công bằng UAV.

Nhiều tuần gần đây, Mỹ và đồng minh phương Tây cho biết có bằng chứng “không thể chối cãi” rằng Iran cung cấp cho Nga UAV để tấn công các cơ sở hạ tầng quan trọng của Ukraine cùng nhiều khu dân cư. Tuần rồi, đánh giá của Anh và Pháp coi hành vi của Tehran là vi phạm Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) và Hiệp ước kiểm soát công nghệ tên lửa (MTCR), cũng như vi phạm nghị quyết 2231 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HÐBA LHQ) năm 2015 và luật nhân đạo quốc tế. Nhằm buộc Nga và Iran chịu trách nhiệm về “hành vi gây bất ổn”, Mỹ, Pháp, Ðức và Anh trong bức thư gửi tới HÐBA đã ủng hộ lời kêu gọi của Ukraine về việc Tổng Thư ký Guterres cử nhóm chuyên gia điều tra độc lập nguồn gốc UAV có thể được Nga triển khai ở nước láng giềng. Theo Chánh Văn phòng LHQ Rosemary DiCarlo, các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Nga chỉ tính từ ngày 10 đến ngày 18-10 đã giết chết ít nhất 38 thường dân Ukraine, ít nhất 117 người bị thương và phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng. Bà cũng quan ngại trước thông báo của Chính phủ Ukraine, rằng 30% cơ sở năng lượng của đất nước đã bị ảnh hưởng.

Ðáp lại, Ðại sứ Nga tại LHQ Vassily Nebenzia cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa chính xác cao và UAV của Nga - không phải của Iran - được triển khai nhắm vào mục tiêu quân sự để làm suy giảm hoạt động quân sự của Ukraine. Theo ông, phương Tây không muốn “thừa nhận sự thật” rằng cơ sở hạ tầng dân sự chỉ bị tấn công trong trường hợp UAV phải thay đổi hướng đi vì hành động quân sự của Kiev. Qua đây, ông cảnh báo LHQ tiến hành cuộc điều tra theo lời kêu gọi của Mỹ sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng quan hệ giữa Mát-xcơ-va và LHQ. Iran cũng đưa ra tuyên bố tương tự trước cáo buộc “hoàn toàn vô căn cứ” của Mỹ và đồng minh. Theo Ðại sứ Iran tại LHQ Amir Saeid Iravani, Tehran chưa bao giờ cung cấp vũ khí cho các bên trong cuộc chiến Ukraine và luôn duy trì “quan điểm tích cực trung lập” cũng như hy vọng “giải pháp hòa bình” cho cuộc xung đột.

Ngày 26-10, Nga đã triệu tập cuộc họp của HÐBA để ngăn bất kỳ cuộc điều tra nào về việc sử dụng “UAV của Iran”, sau khi kêu gọi phiên tham vấn kín về cáo buộc Ukraine đang chuẩn bị bom bẩn. Trong đó, đại sứ Nebenzia khẳng định chỉ có HÐBA mới có thể ủy quyền tiến hành điều tra, rằng người đứng đầu LHQ sẽ vi phạm Hiến chương LHQ nếu tìm cách hoặc nhận chỉ thị từ bất kỳ chính phủ nào hay cơ quan có thẩm quyền khác bên ngoài tổ chức. Ngày 27-10, Nga một lần nữa yêu cầu triệu tập cuộc họp của HÐBA khi lặp lại cáo buộc các phòng thí nghiệm bí mật của Mỹ ở Ukraine phát triển vũ khí sinh học.

Chiến lược dài hạn của Nga?

Bất chấp phủ nhận của Nga và Iran, các chuyên gia nói rằng hai loại UAV của Iran là Mohajer-6 và Shahed-136 có thể được sử dụng ở Ukraine. Phối hợp các vụ phóng tên lửa hành trình của Nga, việc các UAV thường không bay riêng lẻ mà theo nhóm gồm 10-15 chiếc trong mỗi đợt tấn công đang khiến hệ thống phòng thủ Ukraine quá tải và cạn kiệt. Ðồng thời, theo cảnh báo của Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal, số lượng người tị nạn có thể tăng mạnh nếu Nga tiếp tục chiến dịch phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự. Diễn biến này có thể “gây tử vong về mặt chiến lược” cho Kiev. “Quân đội Ukraine đang tiến về phía Nam và phía Ðông của đất nước. Nhưng ở hậu phương, cơ sở hạ tầng đang bị ảnh hưởng và mọi người phải trải qua một mùa đông khắc nghiệt. Nó có thể dẫn đến các cuộc di tản dân sự về phía Tây và gây ra bất bình trong xã hội ở đó. Ðó là điều mà Nga đang trông đợi” - cựu Giám đốc Học viện Quân sự Theresia thuộc lực lượng vũ trang Áo Markus Reisner
bình luận.