Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo mức tiêu thụ rượu bia của Việt Nam hiện đang ở mức cao (ước tính người Việt từ 15 tuổi trở lên tiêu thụ trung bình 9,3 lít cồn/năm), cần có các biện pháp mạnh mẽ nhằm hạn chế tác hại của rượu bia đối với cộng đồng.

Bác sĩ tư vấn về phòng, chống tác hại của rượu bia cho người đến khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Ảnh: Thiên Thanh

Cứ 3 nam giới trưởng thành thì có 1 người uống rượu bia ở mức nguy hại

Theo Điều tra yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm của Bộ Y tế vào năm 2021, trong số những người uống rượu, bia; trung bình một người tiêu thụ 4,28 đơn vị cồn trong 1 lần uống (1 đơn vị cồn tương đương với 10gr cồn nguyên chất). Cứ trong 3 nam giới trưởng thành thì có 1 người uống rượu bia ở mức nguy hại, có nghĩa là ít nhất 1 lần uống từ 6 đơn vị cồn trở lên trong 30 ngày tại thời điểm khảo sát. Trong khi đó, khuyến cáo của WHO là không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày đối với nam, không quá 1 đơn vị cồn/ngày đối với nữ và không quá 5 ngày/tuần.

Cục Thống kế cũng cho biết giai đoạn năm 2015-2024 sản lượng bia tăng 23%. Ước tính của WHO vào năm 2019, có 63% lượng cồn tiêu thụ ở Việt Nam là từ rượu bia không chính thống (thủ công, tự nấu, không thống kê được). Điều này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về sức khỏe, kinh tế và xã hội.

Theo WHO, rượu bia là nguyên nhân gián tiếp của 200 loại bệnh tật, chấn thương và là nguyên nhân trực tiếp của ít nhất 30 bệnh được mô tả trong Bảng phân loại thống kê quốc tế về bệnh tật và các vấn đề sức khỏe có liên quan của WHO lần thứ 10 (gọi tắt là ICD10). Tác hại do chất cồn gây ra, không phụ thuộc là bia hay rượu mà phụ thuộc vào lượng uống (bao nhiêu gam cồn) và các thức uống (tần suất sử dụng). Không có ngưỡng nào là an toàn, do tác động của cồn phụ thuộc vào đặc tính sinh học của mỗi cá thể.

Ảnh hưởng của rượu bia đối với sức khỏe gồm: rối loạn tâm thần kinh nặng, hội chứng “cai rượu”, động kinh, trầm cảm, giảm tư duy học tập. Uống rượu bia ở mức độ nào cũng tăng nguy cơ mắc ung thư, với các bệnh ung thư thường gặp: môi, khoang miệng, hầu họng, thanh quản, thực quản, đại trực tràng, gan và ung thư vú ở phụ nữ. Rượu bia cũng làm tăng nguy cơ bệnh không lây nhiễm: bệnh tim do rượu, bệnh tim do tăng huyết áp, đột quỵ, đái tháo đường, tác động tới bào thai, gây dị dạng, trẻ chậm phát triển, tổn thương gan, xơ gan. Rượu bia cũng là tác nhân gây hành vi nguy cơ chấn thương như quan hệ tình dục không an toàn, tai nạn giao thông, bạo lực, tự tử…

Các giải pháp tránh tác hại của rượu bia

Nhằm phòng tránh tác hại của rượu bia, WHO có hướng dẫn về các giải pháp gồm: hạn chế sự có sẵn của rượu bia; cấm uống rượu bia khi lái xe; điều trị, sàng lọc can thiệp giảm tác hại về sức khỏe do uống rượu bia; cấm/kiểm soát việc quảng cáo, tài trợ rượu bia; tăng thuế để tăng giá rượu bia.

Tại Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia năm 2019 quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như: xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia; người chưa đủ 18 tuổi uống rượu bia; bán, cung cấp khuyến mại rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi; sử dụng lao động là người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia vào việc sản xuất, mua bán rượu, bia; cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, tổ chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, chiến sĩ, người làm việc trong lực lượng vũ trang nhân dân, học sinh, sinh viên uống rượu bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập; điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn; quảng cáo rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên.

Địa điểm không uống rượu bia gồm: cơ sở y tế; cơ sở giáo dục trong thời gian giảng dạy, học tập, làm việc; cơ sở, khu vực chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi; cơ sở cai nghiện, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, cơ sở giam giữ phạm nhân và cơ sở giam giữ khác; cơ sở bảo trợ xã hội; nơi làm việc của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập trong thời gian làm việc, trừ địa điểm được phép kinh doanh rượu bia; các địa điểm công cộng theo quy định của Chính phủ.

Nhằm phòng ngừa, can thiệp và giảm tác hại của rượu bia đối với sức khỏe, Luật cũng quy định cần tư vấn về phòng, chống tác hại của rượu bia cho người đến khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế; sàng lọc, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe của người uống rượu bia, người mắc bệnh, rối loạn chức năng do uống rượu bia, người nghiện rượu bia; can thiệp giảm tác hại cho người có yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, phụ nữ mang thai có hội chứng hoặc nguy cơ ngộ độc rượu ở thai nhi; phòng chống nghiện và tái nghiện rượu bia; chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng cho người mắc bệnh, rối loạn chức năng có liên quan đến uống rượu bia.

Thiên Thanh