Du lịch > Khám phá

Phát triển du lịch trong kỷ nguyên mới: Những điểm nghẽn nào cần gỡ?

Theo các chuyên gia, du lịch cần phát triển theo hướng ngành kinh tế tổng hợp gắn với văn hóa, chuyển hóa tài nguyên di sản thành sản phẩm có giá trị gia tăng; đồng thời phối hợp liên ngành chặt chẽ.

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, chủ trương của Đảng đối với phát triển du lịch đã được mở rộng cả chiều sâu nhận thức lẫn chiều rộng không gian chính sách.

Tuy nhiên, lãnh đạo ngành Du lịch cũng chỉ rõ thực tế vẫn còn đó nhiều điểm nghẽn cần nhanh chóng tháo gỡ nếu du lịch muốn bứt tốc trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, nhiều nhóm giải pháp trọng tâm đang dần được thống nhất.

Những điểm nghẽn nào cần gỡ?

Thông tin từ Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, hiện Đề án phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đang được Tổ biên tập cũng như các cơ quan liên quan bàn thảo. Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết việc xây dựng Đề án đang được triển khai trong điều kiện thời gian rất gấp, yêu cầu cao về chất lượng, trong khi khối lượng công việc lớn và nội dung phức tạp.

Theo ông Khánh, Đề án có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, do đó quá trình xây dựng và hoàn thiện đòi hỏi sự tập trung cao độ, tinh thần trách nhiệm và nỗ lực lớn của Tổ biên tập cũng như các cơ quan liên quan.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cho hay dự thảo đề án này hiện gồm 5 phần: Đánh giá tình hình phát triển du lịch giai đoạn 2017-2025 từ khi có Nghị quyết 08 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; Quan điểm, mục tiêu phát triển du lịch trong kỷ nguyên mới; Nhiệm vụ, giải pháp đột phá phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới; Tổ chức thực hiện; Kiến nghị, đề xuất.

Người dân và du khách hân hoan trong thời khắc chào năm mới 2026 tại Hà Nội. (Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN)

Lãnh đạo Cục đánh giá sau khi Nghị quyết 08-NQ/TW được ban hành, du lịch Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ. Giai đoạn 2017-2019 trước khi dịch COVID-19 bùng phát, lượng khách quốc tế tăng từ 12,9 triệu lượt tăng lên 18 triệu lượt, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 18,1%/năm; khách nội địa tăng từ 73,1 triệu lên 85 triệu lượt; tổng thu từ du lịch tăng 39,6% từ 541 nghìn tỷ đồng lên 755 nghìn tỷ đồng, đóng góp trực tiếp vào GDP năm 2019 đạt 9,2%.

Sau “quãng trầm” đại dịch 2020-2022, toàn ngành đã phục hồi và bứt tốc từ năm 2023. Đến năm 2025, du lịch Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế (tăng 20,2% so với năm 2024 và vượt mức phục hồi trước dịch), phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa (tăng 24,5%), tổng thu từ khách du lịch vượt mốc 1 triệu tỷ đồng (tăng 19% so với 2024).

Năm 2026, ngành du lịch đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách du lịch quốc tế, 150 triệu lượt khách du lịch nội địa. Trong Quý 1 năm 2026 đã đạt 6,7 triệu lượt khách du lịch quốc tế và 37 triệu lượt khách du lịch nội địa.

Những con số không chỉ khẳng định tốc độ tăng trưởng cao hàng đầu khu vực mà còn cho thấy đóng góp tích cực và ngày càng lớn vào GDP, tạo việc làm cho hàng triệu lao động, thúc đẩy xuất khẩu tại chỗ và thu hút đầu tư nước ngoài vào hạ tầng du lịch.

Trước diện mạo tích cực đó, ông Hà Văn Siêu cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế của ngành như: Kết quả phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng; mô hình tăng trưởng còn thiên về số lượng, hiệu quả và tính bền vững chưa cao; nhiều sản phẩm du lịch còn trùng lặp, thiếu chiều sâu và giá trị thương hiệu; thị trường khách chưa đa dạng; công tác quản trị điểm đến còn bất cập; công tác xúc tiến, quảng bá chưa đủ mạnh; năng lực của doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu.

Đề án cũng xác định 3 điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ: Điểm nghẽn về thể chế chính sách và cơ chế điều phối liên ngành; Điểm nghẽn về hạ tầng phục vụ du lịch; Điểm nghẽn về nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao.

Kỳ Co Eo Gió là thiên đường biển đảo rực rỡ thuộc địa phận phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai (trước thuộc xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, Bình Định cũ). (Ảnh: Vương Công Nam/Vietnam+)

Những “bệ đỡ” của du lịch

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, các nghị quyết mới của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã tạo ra khuôn khổ định hướng mới. Điều này đòi hỏi phát triển du lịch gắn bó mật thiết với Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 80-NQ/TW...

Mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới vì vậy không thể chỉ tiếp cận theo tư duy phát triển ngành đơn thuần, mà phải được đặt ở vị trí trung tâm trong tổng thể hệ sinh thái kinh tế dịch vụ-văn hóa-sáng tạo-số-xanh-hội nhập, có khả năng lan tỏa sâu rộng, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.

Bối cảnh mới cũng đặt ra yêu cầu rất rõ đối với toàn ngành như Nghị quyết 80 đã chỉ rõ: Phải chủ động hoàn thiện thể chế, đột phá về hạ tầng, đổi mới sản phẩm, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, mở rộng thị trường quốc tế, tăng cường năng lực cạnh tranh, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, tài nguyên, con người Việt Nam.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những chính sách tạo điều kiện để du lịch chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng dựa trên dữ liệu, cá thể hóa trải nghiệm và quản trị thông minh.

Theo đó, các nghị quyết, chủ trương lớn của Trung ương, Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đang mở ra thời cơ và vận hội mới rất quan trọng cho phát triển du lịch. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những chính sách tạo điều kiện để du lịch chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng dựa trên dữ liệu, cá thể hóa trải nghiệm và quản trị thông minh.

Các chính sách về hội nhập quốc tế sâu rộng tạo dư địa quan trọng để mở rộng thị trường, kết nối chuỗi giá trị và nâng tầm thương hiệu điểm đến Việt Nam. Trong khi đó, chính sách về phát triển kinh tế tư nhân tạo cơ sở hình thành những nhà đầu tư chiến lược, các tổ hợp nghỉ dưỡng - giải trí - văn hóa quy mô lớn có khả năng dẫn dắt thị trường.

Trong đó, triển vọng lớn nhất là khả năng tích hợp giữa du lịch với văn hóa, công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, sức mạnh mềm quốc gia, chăm sóc sức khỏe, đổi mới sáng tạo, thương mại, hàng không và nền tảng số.

Người dân làng Chuông, Hà Nội giờ đây có cơ hội để tham gia vào chuỗi kinh tế du lịch bằng chính giá trị truyền thống của làng nghề. (Ảnh: Mai Huyền/Vietnam+)

Ưu tiên giải pháp trọng tâm nào?

Theo Đề án phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt ra đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đón khoảng 45-50 triệu lượt khách quốc tế, 160 triệu lượt khách nội địa; du lịch đóng góp khoảng 14% GDP. Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu đánh giá đây là những mục tiêu rất cao, đòi hỏi phải có các giải pháp đột phá để thực hiện.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm được đề xuất trong Đề án gồm: Nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy, tăng cường trách nhiệm về phát triển du lịch; Đổi mới thể chế, chính sách toàn diện để phát triển du lịch; Đột phá về đầu tư, huy động nguồn lực và phát triển hạ tầng du lịch đồng bộ, hiện đại; Cơ cấu lại thị trường, phát triển sản phẩm du lịch chất lượng cao, nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch;

Quản lý chất lượng điểm đến, phát triển du lịch xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu; Ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh; Đột phá công tác xúc tiến, quảng bá nâng tầm thương hiệu du lịch Việt Nam; Phát triển doanh nghiệp du lịch, nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao.

Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu cho biết, Đề án cũng đề xuất về tổ chức thực hiện, phân công rõ trách nhiệm cho các bộ, ngành, địa phương, đồng thời kiến nghị Bộ Chính trị ban hành một Nghị quyết chuyên đề mới về du lịch cho giai đoạn phát triển trong kỷ nguyên mới.

Du khách quốc tế trải nghiệm làng cổ Đường Lâm và nhận món quà lưu niệm trong một hoạt động được tổ chức tại địa phương. (Ảnh: Mai Mai/Vietnam+)

Phó Vụ trưởng Vụ Tham mưu tổng hợp, Văn phòng Trung ương Đảng Hoàng Mạnh Thắng đánh giá, Đề án được chuẩn bị công phu, bài bản. Song, để hoàn thiện và đáp ứng yêu cầu trình Bộ Chính trị, cần tiếp tục rà soát, làm rõ một số nội dung trọng tâm.

Các thành viên Tổ biên tập nhấn mạnh cách tiếp cận phát triển du lịch theo hướng ngành kinh tế tổng hợp, gắn chặt với văn hóa, cụ thể hóa rõ hơn khả năng chuyển hóa tài nguyên văn hóa, di sản thành sản phẩm có giá trị gia tăng; đồng thời đề nghị cần làm rõ hơn vai trò của các cơ quan trong cơ chế phối hợp liên ngành.

Về chính sách thị thực, nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam đã có nhiều cải thiện theo hướng thuận lợi, song cần tiếp cận theo hướng chiến lược dài hạn trên cơ sở nghiên cứu có chọn lọc, gắn với từng thị trường, từng nhóm đối tượng cụ thể, bảo đảm vừa tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch, vừa đảm bảo an ninh quốc gia.

Bên cạnh đó, cần chú trọng hơn đến việc huy động nguồn lực xã hội hóa gắn với cơ chế chính sách đủ hấp dẫn; đồng thời bổ sung các giải pháp phát triển sản phẩm theo chiều sâu, đặc biệt là sản phẩm gắn với văn hóa, làng nghề, công nghiệp sáng tạo và nâng cao trải nghiệm, nhằm tạo khác biệt và tăng sức cạnh tranh cho du lịch Việt Nam trong giai đoạn tới./.