Từng 2 lần trải qua trầm cảm sau sinh, doanh nhân công nghệ sinh học, Tiến sĩ Clarissa Yates đã quyết tâm phát triển một phương pháp xét nghiệm máu giúp cảnh báo sớm nguy cơ mắc rối loạn cảm xúc nguy hiểm này, ngay cả trước khi các triệu chứng xuất hiện.

Tiến sĩ Yates nhận Giải thưởng Thành tựu Kinh doanh Định hướng Tương lai năm 2025. Ảnh: Women in Technology

Hai lần chìm trong bóng tối

Giống như những người mẹ khác, bà Yates, một công dân Úc gốc Singapore, hết mực yêu thương 3 con gái của mình. Nhưng người phụ nữ 38 tuổi này vẫn nhớ như in cảm giác thờ ơ đáng sợ mà cô dành cho con gái thứ hai trong 3 tháng sau khi bé chào đời.

Sau khi gặp chuyên gia tâm lý, bà Yates được chẩn đoán mắc trầm cảm sau sinh. Xâu chuỗi lại những sự kiện trước đó, bà nghi mình cũng có thể đã mắc bệnh này sau khi sinh con đầu lòng. Bà cảm thấy tiếc nuối khi căn bệnh tước mất mọi niềm vui của thiên chức làm mẹ.

Do vậy, để giúp những người mẹ khác nhận được nhiều hỗ trợ hơn so với mình trước đây, Tiến sĩ Yates lập công ty công nghệ sinh học Ketim Technologies. Công ty đã phát triển phương pháp xét nghiệm máu kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo để dự đoán sớm nguy cơ trầm cảm sau sinh. Đây là xét nghiệm máu đầu tiên trên thế giới giúp xác định các chỉ dấu sinh học liên quan đến căn bệnh này. Những người có nguy cơ cao sau đó có thể tìm kiếm sự trợ giúp sớm hơn. 

Tiến sĩ Yates hy vọng khi kỹ thuật xét nghiệm mới sẽ ra mắt thị trường vào năm 2027. Để tài trợ cho nghiên cứu ban đầu, bà đã phải bán căn nhà mà vợ chồng đang sống và chấp nhận ở nhà thuê, nhưng sự hy sinh đó rất xứng đáng.

Đóng góp thiết thực đã mang về cho bà Yates 4 giải thưởng tại Úc, trong đó có Giải thưởng Quốc gia vì Sự xuất sắc trong Đổi mới tại sự kiện iAwards năm 2025 và Giải Thành tựu Kinh doanh Định hướng Tương lai năm 2025 do tổ chức Women in Technology (Phụ nữ trong Công nghệ) trao tặng.

Góc nhìn mới về phòng chống trầm cảm sau sinh

Là căn bệnh đáng lo ngại liên quan sức khỏe phụ nữ, song hiện nay, việc chẩn đoán trầm cảm sau sinh chủ yếu dựa vào bảng câu hỏi, khiến nhiều chị em không được phát hiện và điều trị kịp thời. Khi các bà mẹ chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ, các triệu chứng đã trở nên nghiêm trọng.

Tiến sĩ Yates mong muốn tất cả bà mẹ đều được sàng lọc nguy cơ trầm cảm sau sinh ngay cả trước khi các triệu chứng xuất hiện. Do đó, kỹ thuật xét nghiệm máu được thiết kế để áp dụng ở tháng thứ 6 của thai kỳ - thời điểm các mẹ bầu thường thực hiện một loạt xét nghiệm khác, chẳng hạn như kiểm tra tiểu đường thai kỳ.

Các bác sĩ chỉ cần lấy khoảng 10ml máu để tách chiết huyết tương, sau đó xét nghiệm để tìm ra 12 chỉ dấu sinh học prôtêin là những yếu tố dự báo trầm cảm sau sinh. Tiến sĩ Yates đã chi tới 34.000 USD để phân tích hồ sơ máu của 50 bà mẹ nhằm xác định 12 chỉ dấu sinh học này.

Tiến sĩ Yates lưu ý rằng trầm cảm sau sinh làm tăng nguy cơ tự tử ở bà mẹ và trong một số trường hợp, các triệu chứng có thể kéo dài trên 1 năm. Không chỉ ảnh hưởng đến sợi dây gắn kết giữa mẹ và con, căn bệnh này nếu không được điều trị cũng có thể dẫn đến các vấn đề về phát triển thần kinh ở trẻ nhỏ, chẳng hạn như chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). 

HỒNG TRẦN (Theo Channel News Asia, Tech Ready Women)