Hôm 18-7, hãng tin Anh Reuters cho biết Tập đoàn dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc (CNOOC) có kế hoạch phát triển thêm mỏ khí đốt mới trị giá 5 tỉ USD trong vùng lãnh hải đang tranh chấp chủ quyền với Nhật Bản trên Biển Hoa Đông - một động thái mà theo giới quan sát có thể "thêm dầu vào lửa" trong mối quan hệ vốn đã rạn nứt giữa Tokyo và Bắc Kinh thời gian gần đây.

Một giàn khoan khai thác mỏ dầu của Trung Quốc trên Vịnh Bột Hải. Ảnh: Xinhua

Theo các quan chức có liên quan trực tiếp, CNOOC sẽ sớm trình lên chính phủ kế hoạch phát triển 7 mỏ khí đốt mới thuộc dự án Huangyan giai đoạn II và Pingbei. Tuy nhiên, giới địa chất Trung Quốc cho biết khí đốt trong khu vực Biển Hoa Đông tương đối ít và phân tán hơn nếu so với Vịnh Bột Hải ở phía Bắc và khu vực Biển Đông mà nước này đang tranh chấp với nhiều nước. Do đó, nếu được thông qua thì 7 mỏ khí này cũng chỉ góp một phần nhỏ vào tổng sản lượng 106 tỉ mét khối mà Trung Quốc khai thác hồi năm ngoái.

Vấn đề đáng nói ở đây là nếu Bắc Kinh chấp thuận kế hoạch trên, theo Reuters, chính là sự rủi ro về mặt chính trị. "Đó là một dấu hiệu cho thấy sự thiếu kiên nhẫn của Trung Quốc trước một Nhật Bản không tỏ rõ động thái gì về vấn đề khai thác khí đốt" –Giáo sư khoa học chính trị Koichi Nakano tại Đại học Sophia ở Tokyo nhận định.

Căng thẳng trên Biển Hoa Đông vốn bùng phát và leo thang thời gian gần đây khi chiến đấu cơ và tàu tuần tra của cả Bắc Kinh lẫn Tokyo liên tục "đụng mặt", gây lo ngại về một tính toán sai lầm có thể phát triển thành một cuộc xung đột rộng lớn hơn. Dù vậy, ông Koichi cho rằng tình hình căng thẳng không hạ nhiệt nhưng cũng không đến mức dẫn tới chiến tranh, bởi phía Mỹ vẫn theo dõi tình trạng hiện nay và có thể xuất hiện trong vai trò trung gian hòa giải nếu có diễn tiến nghiêm trọng. Theo ông, "câu hỏi đặt ra hiện thời là Nhật Bản sẽ phản ứng như thế nào và liệu Tokyo có thể thương lượng để Bắc Kinh chấm dứt những hành động đơn phương như vậy hay không". Theo lời phát ngôn viên của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, "quan điểm của Tokyo là Nhật Bản và Trung Quốc cần tiếp tục đối thoại về vấn đề khai thác chung của khu vực này, vì vậy bất kỳ hành động đơn phương đều không được chấp nhận".

Trong khi đó tại hai hòn đảo Ishigaki và Miyako thuộc tỉnh Okinawa, Thủ tướng Abe trong chuyến thăm hiếm hoi đã lên tiếng cam kết không nhượng bộ trong vấn đề tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc liên quan quần đảo Senkaku do Nhật kiểm soát mà phía Trung Quốc gọi là Điếu Ngư cũng trên Biển Hoa Đông. "Quần đảo Senkaku (Điếu Ngư) là một phần không thể thiếu của Nhật Bản dựa trên lịch sử và luật pháp quốc tế. Do đó, chúng tôi sẽ không nhượng bộ dù chỉ một bước" – ông Abe khẳng định.

Đây là chuyến đi đầu tiên của ông Abe đến Ishigaki và Miyako, và cũng là chuyến đi đầu tiên của một thủ tướng Nhật đến những nơi này kể từ năm 1972. Theo giới phân tích, ông Abe muốn "gửi một thông điệp mạnh mẽ đến Trung Quốc" trong bối cảnh các chính đảng trong nước đang tích cực vận động cho cuộc bầu cử Thượng viện Nhật Bản sắp diễn ra vào ngày 21-7. Đáp lại, theo lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh, Bắc Kinh kêu gọi Tokyo "chấm dứt những nhận xét và hành động khiêu khích vi phạm chủ quyền của Trung Quốc", đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục có biện pháp cần thiết bảo vệ lợi ích của Trung Quốc.

Philippines tổ chức "Ngày biểu tình" chống Trung Quốc trên toàn cầu Hôm 17-7, một nhóm các nhà hoạt động mang tên Liên minh vùng Biển phía Tây Philippines (Biển Đông) cho biết đang lên kế hoạch tổ chức các hoạt động biểu tình chống Trung Quốc trên toàn thế giới vào ngày 24-7 tới. Theo dự định, liên minh sẽ triệu tập các cuộc biểu tình với chủ đề tranh chấp Biển Đông bên ngoài đại sứ quán Trung Quốc và các tòa nhà lãnh sự quán nước này tại nhiều địa điểm trên toàn thế giới, bao gồm Thủ đô Manila của Philippines, Thủ đô Luân Đôn (Anh), Thủ đô Copenhagen (Đan Mạch) phối hợp với nhiều thành phố khác nhau ở Mỹ, Rome, Sydney và cả ở Israel. Báo Anh Guardian cho biết, liên minh trên là tập hợp nhiều quan chức Philippines trước đây do cựu Bộ trưởng Nội vụ Philippines Rafael Alunan III và cựu cố vấn an ninh quốc gia Rolio Golez dẫn đầu. "Chúng tôi phản đối sự hiếu chiến và hành vi xem thường luật pháp quốc tế tại Biển Đông. Chúng tôi yêu cầu Trung Quốc tôn trọng các quy định của pháp luật và hành xử như một người hàng xóm tốt" – ông Alunan nói. Còn theo ông Golez, thì cuộc biểu tình này chỉ là sự khởi đầu của một điều gì đó rộng lớn hơn không chỉ ở Philippines mà trên toàn thế giới, để "nói cho cộng đồng quốc tế về những gì đang xảy ra". Theo truyền thông địa phương, kế hoạch biểu tình sắp tới ngoài sự tham gia của cựu quan chức chính phủ còn thu hút cả những nhà lãnh đạo trẻ, cư dân mạng, thậm chí cả giới nghệ sĩ.

VI VI (Tổng hợp)