“Trong ngành sinh, hóa, người ta nghiên cứu 1-2 năm là có sản phẩm trình làng. Riêng tôi mất đến 10 năm mới nghiên cứu thành công sản phẩm mặt nạ dừa tự nhiên”. Ðó là tâm sự của cô Trương Thị Cẩm Hồng, Giám đốc Công ty TNHH chế biến sản phẩm dừa Cửu Long ở TP Bến Tre, tỉnh Bến Tre. Sinh ra và lớn lên trên quê hương dừa, cô Hồng tự dặn lòng phải làm gì đó cho quê hương.

Siêu thị dừa do cô Hồng mở hiện có trên 30 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP.

Khởi nghiệp bằng tình yêu dừa

Ở cái tuổi ngoài 60, cô nói mình không còn đủ sức tìm tòi, sáng tạo thêm nữa. Nhưng câu chuyện của cô về cây dừa lại mở ra rất nhiều dự tính ở tương lai. “Tôi là người con của xứ dừa, sống và lớn lên cũng nhờ dừa. Hễ nói tới dừa là tôi luôn suy nghĩ từ trái dừa này mình làm được cái gì. Rồi khi làm được, mình sẽ bán cho ai. Bán được rồi, tôi lại tiếp tục nghĩ làm thêm sản phẩm” - cô Hồng nói.

Là giảng viên dạy ngành Tài chính doanh nghiệp tại Trường Cao đẳng Kinh tế Bến Tre, cơ duyên đưa cô Hồng đến với dừa từ khi cô là thành viên của Hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp Cửu Long. Cô nói mình may mắn khi nhiều đề tài nghiên cứu khoa học trong nhà trường liên quan đến cây dừa, đây là nền tảng để nghiên cứu, sáng tạo.

“Lúc đó, tôi phát hiện thạch dừa bày bán của hợp tác xã Cửu Long có một lớp màng mỏng trên bề mặt; dân gian hay dùng để đắp lên trán khi trẻ bị nóng sốt, sau khi gỡ lớp đắp đi thì da mặt bóng, láng. Tôi nghĩ mãi về nó, nên đến năm 2002, tôi bắt tay vào nghiên cứu mặt nạ dưỡng da làm từ nước dừa”. Với một người “tay ngang”, kiến thức sinh, hóa chỉ là sự góp nhặt và tự tìm tòi, nên cô Hồng gặp rất nhiều khó khăn với công trình khoa học đầu tiên của mình.

Cô Hồng cho biết, có nhiều lúc nản chí, bỏ cuộc, nhưng câu hỏi: Tại sao mình không làm được? Tại sao?... đã thôi thúc cô lần nữa đi vào phòng thí nghiệm để tiếp tục công trình dở dang. “Một quá trình rất dài và rất nhiều thất bại. Lý do là mình muốn lên men tự nhiên, nên không sử dụng chất bảo quản. Nhưng sản phẩm chỉ có thể để trong tủ lạnh; ở nhiệt độ bình thường, nó nhanh chóng bị hư. Nản. Năm 2008, tôi bỏ cuộc. Rồi tới năm 2009 tiếc nên làm trở lại. Năm 2011, tôi mới thành công, đi đăng ký sản phẩm và năm 2012 bắt đầu thương mại hóa sản phẩm”.

Sản phẩm mặt nạ mỹ phẩm từ dừa được chọn là sản phẩm sáng tạo và được trưng bày tại Ngày hội phụ nữ sáng tạo Việt Nam năm 2013. Theo cô Hồng, làm ra sản phẩm đã gian nan, thương mại sản phẩm cũng không phải dễ dàng. “Khi tôi đem hồ sơ đến Sở Y tế tỉnh Bến Tre đăng ký để xin kiểm định cho lưu hành sản phẩm, thì họ nói chưa biết thẩm định thế nào, vì chỉ duy nhất thông tin trên bao bì: Sản phẩm làm từ nước dừa. Họ yêu cầu tôi phải thêm thông tin thành phần, chất bảo quản ra sao… trên bao bì để có cơ sở mà đi kiểm định. Hồ sơ của tôi đình lại 5 tháng, không kiểm nghiệm được. Tôi đem sản phẩm lên Viện Pasteur ở TP Hồ Chí Minh để nhờ phân tích; các chất có trong sản phẩm do viện đưa ra gồm: sợi xơ cellulose, đạm protein, chất khoáng. Khi đó, Bộ Y tế đã chứng nhận và sản phẩm được lưu hành đến bây giờ”.

Trong hành trình nghiên cứu 10 năm, cô Hồng cho biết, có bỏ cuộc nhưng chưa bao giờ có ý nghĩ dừng hẳn, vì cứ nhìn thấy dừa, cô lại muốn thử vận may lần nữa. Sau sản phẩm đầu tiên, một số sản phẩm cũng lên men từ nước dừa như: giấy, ống hút… cô Hồng đã có kinh nghiệm hơn, nên quy trình nghiên cứu chỉ mất 1-2 năm.

Sản phẩm mang đặc trưng quê hương và thân thiện với môi trường nên nhanh chóng thâm nhập thị trường. Ngoài thị trường trong nước, đưa vào hệ thống siêu thị Co.opmart, Lotte, sản phẩm mặt nạ dừa còn xuất khẩu sang Hàn Quốc, Ðài Loan, Hồng Kông, Campuchia, Nhật Bản… Ðây chính là động lực để cô Hồng viết tiếp câu chuyện của mình với niềm đam mê không bao giờ cạn: Dừa quê hương!

Nối vòng tay thị trường

Năm 2014, cô Hồng nghỉ hưu và phát triển từ cơ sở sản xuất lên thành lập công ty để đáp ứng yêu cầu mở rộng sản xuất khi thị trường trong nước và xuất khẩu đang rộng mở. Công ty TNHH chế biến sản phẩm dừa Cửu Long đã trình làng nhiều sản phẩm làm đẹp. “Người dân mình đã no đủ rồi. Giờ họ nghĩ đến chuyện làm đẹp. Chúng tôi không chỉ nhắm đến nữ giới, mà còn làm đẹp cho nam giới. Không chỉ Việt Nam mà cả thế giới nghiên đều ưa thích sản phẩm tự nhiên. Sản phẩm từ dừa có thể đáp ứng nhu cầu đó. Tôi tự tin mình có thể làm được” - cô Hồng nói.

Ở xứ Bến Tre, đâu đâu cũng có dừa, nguồn nguyên liệu rất phong phú. Song, như cây trồng khác, dừa cũng có những thăng trầm, “được mùa, rớt giá”. Vòng xoáy này đã thôi thúc cô Hồng quyết tâm nghiên cứu, sáng tạo ra sản phẩm sau trái dừa. Theo cô Hồng, nước dừa trước đây là phụ phẩm, nhiều doanh nghiệp chế biến dầu dừa, làm nước cốt dừa, mỹ phẩm… chỉ lấy cơm dừa và bỏ nước dừa. Có doanh nghiệp phải thuê xe chở nước dừa lén đổ xuống sông rạch, gây ô nhiễm môi trường và bị lực lượng chức năng xử phạt. Nhưng khi nước dừa sản xuất ra được nhiều sản phẩm, tăng được giá trị gia tăng, nước dừa trở thành nguyên liệu chính của nhiều doanh nghiệp.

Hiện Công ty TNHH chế biến sản phẩm dừa Cửu Long có 18 sản phẩm chế biến từ dừa và nước dừa. Trong đó, 5 sản phẩm của Công ty đã được tỉnh Bến Tre xét, công nhận sản phẩm OCOP đạt hạng 4 sao và 1 sản phẩm đang được Công ty làm hồ sơ đề nghị Trung ương xếp hạng 5 sao để trở thành sản phẩm OCOP cấp quốc gia.

Ðể kết nối vòng tay thị trường, tháng 8-2020, cô Hồng mở siêu thị dừa tọa lạc tại TP Bến Tre, tỉnh Bến Tre để quy tụ khoảng 30 sản phẩm dừa OCOP của tỉnh vào đây. “Tất cả hàng ở siêu thị đều có đầy đủ hồ sơ về tiêu chuẩn an toàn, xuất xứ, thành phần… Ước mơ mở siêu thị dừa của tôi có từ lâu lắm rồi. Tôi muốn giới thiệu khách gần xa biết đến sản phẩm dừa đặc trưng của Bến Tre” - cô Hồng chia sẻ.

Cô Hồng cho biết, lúc ngành chức năng tỉnh kêu gọi Công ty đăng ký làm sản phẩm OCOP, bản thân cô chưa hiểu OCOP là gì, nhưng khi tỉnh tập huấn, phổ biến tài liệu, các tiêu chí sản phẩm thì với bản năng tìm tòi, sáng tạo của mình, cô Hồng quyết định triển khai OCOP từ năm 2019. “Hàng loạt tiêu chí, nhưng khi tôi so sánh với những tiêu chuẩn sản phẩm của Công ty đều đạt cao hơn. Mình làm hàng xuất khẩu và đưa vào siêu thị tiêu thụ, tiêu chuẩn còn khó hơn. Năm nào siêu thị cũng cử nhân viên đến kiểm tra hàng hóa của công ty. Tôi luôn muốn làm tốt hơn” - cô Hồng cho biết.

Công ty của cô Hồng đang tạo việc làm ổn định cho trên 50 công nhân. Cô cho biết, do ảnh hưởng dịch COVID-19, có tháng Công ty không có doanh thu nhưng vẫn cố gắng duy trì hoạt động. Ðiều đó không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là nơi để cô thỏa niềm đam mê sáng tạo.

Bài, ảnh: GIA BẢO