Nga đang phát triển một loạt các nền tảng vũ khí tự động sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) và Trung Quốc được đánh giá có đóng góp quan trọng với vai trò “đối tác chiến lược” trong lĩnh vực công nghệ cao.

Lính đặc nhiệm Nga trình diễn khả năng nhắm mục tiêu của phương tiện mặt đất không người lái Marker. Ảnh: CNA

Tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergey Shoigu cho biết quân đội nước này sẽ sớm được trang bị các robot chiến đấu có khả năng hành động độc lập trên chiến trường. Ông Shoigu khẳng định đây không phải phiên bản thử nghiệm và những cỗ máy chiến tranh được trang bị AI như thế này chính là “vũ khí của tương lai”. Robot không phải là công nghệ đột phá duy nhất mà quân đội Nga đang theo đuổi. Theo Bộ trưởng Shoigu, Mát-xcơ-va đang nghiên cứu hệ thống tự động lắp đặt trên các mẫu xe tăng mang vũ khí hạng nặng bên cạnh kế hoạch phát triển vũ khí laser.

Ðối với việc Nga đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội, Trung tâm Phân tích Hải quân (CNA) của Mỹ trong báo cáo mới khẳng định ưu tiên hàng đầu của các nhà chiến lược ở Mát-xcơ-va hiện nay là giành ưu thế kiểm soát thông tin trên chiến trường. Trong đó, các cỗ máy chiến tranh trang bị công nghệ AI hứa hẹn sẽ giúp Nga tăng cường năng lực phòng vệ và gây bất lợi cho đối thủ. Làm việc với Trung tâm Trí tuệ nhân tạo của Lầu Năm Góc, CNA đã lập danh sách gần 20 loại thiết bị tích hợp AI hoặc có khả năng tự hành ở một mức độ nào đó mà Ðiện Kremlin đang phát triển. Chúng bao gồm hệ thống hoạt động trên đất liền, trên không, trên biển, các loại mìn chuyên dụng, robot có khả năng sử dụng súng, lái ô tô và du hành trong vũ trụ. Ngoài khí tài quân sự, các bộ phận như hậu cần, đào tạo và sản xuất trong lĩnh vực quốc phòng cũng được trang bị công nghệ AI.

Yếu tố Trung Quốc

Kết quả này có được một phần nhờ sự hợp tác với Trung Quốc, theo nhận định của CNA. Chuyên gia Samuel Bendett cho biết, hợp tác Nga - Trung trước nay chủ yếu diễn ra bên ngoài lĩnh vực quốc phòng, điển hình như nghiên cứu học thuật, phát triển không gian cùng một số vấn đề dân sự. Nhưng những năm trở lại đây, hai bên có xu hướng hợp tác ngày càng sâu rộng kể cả trong lĩnh vực quốc phòng, mở ra cơ hội để Bắc Kinh và Mát-xcơ-va nâng cấp quan hệ một cách toàn diện trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ ngày càng leo thang. Lấy việc Nga hỗ trợ Trung Quốc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm tên lửa, chuyên gia Bendett coi đây là ví dụ cho thấy mức độ tin cậy ngày càng tăng giữa hai quốc gia từng có lịch sử đối đầu trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Theo CNA, Nga - Trung rõ ràng đã đạt được thỏa thuận mở rộng hợp tác công nghệ cao như một phần của quan hệ đối tác chiến lược rộng lớn được Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình thúc đẩy. Trong đó, AI được đánh giá đóng vai trò then chốt khi cả hai đều tìm cách tăng cường hệ thống C4ISR (chỉ huy, kiểm soát, truyền thông, máy tính và tình báo, giám sát và trinh sát). Dẫn số liệu của Viện Vật lý và Công nghệ Mát-xcơ-va, CNA cho biết nguồn tài trợ của Nga dành cho AI đang tăng nhanh gấp 10 lần so với GDP của đất nước trong khi nguồn tài trợ của Bắc Kinh lại cao hơn Mát-xcơ-va 350 lần.

Mỹ lo bị tụt lại

Là quốc gia dẫn đầu trong cuộc đua phát triển và ứng dụng AI, nhưng mức độ hợp tác giữa Nga và Trung Quốc trong lĩnh vực này khiến một số nhà hoạch định chính sách xứ cờ hoa cảnh giác. Năm 2018, Mỹ đã thành lập Ủy ban An ninh Quốc gia về Trí tuệ nhân tạo để xem xét rủi ro trong tiến trình vũ khí hóa AI của các đối thủ. Trong báo cáo hồi tháng 3, ủy ban này xác định năng lực kỹ thuật của quân đội Mỹ đang đứng trước các thách thức, đặc biệt từ Nga và Trung Quốc.

Mặc dù Mỹ cũng làm việc với Nga trong nhiều lĩnh vực liên quan AI, nhưng bầu không khí ngày càng xấu trong quan hệ song phương đã hạn chế cơ hội hai bên tiếp tục phát triển, đồng thời tạo điều kiện cho Nga - Trung hợp tác.

MAI QUYÊN (Theo Newsweek)