Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 3-12 đã có chuyến công du nước ngoài đầu tiên trong vòng 2 tháng qua tại Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thúc đẩy mối quan hệ song phương trên lĩnh vực kinh tế và năng lượng, đồng thời qua đó tăng cường vị thế, ảnh hưởng và khả năng kiềm chế của Nga đối với tham vọng quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ, thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) do Mỹ đứng đầu.

Tổng thống Nga Putin (trái) cảnh báo Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan về hệ thống tên lửa Patriot của NATO nhằm vào Syrie. Ảnh: Gazetekurk

Các phương tiện truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ cho hay trong chuyến thăm Ankara lần này của Tổng thống Nga, hai nước đã ký kết tổng cộng 9 thỏa thuận hợp tác thương mại và đầu tư song phương, trong đó đáng kể nhất là dự án xây dựng đường ống khí đốt South Stream có khối lượng vận chuyển lên tới 63 tỉ mét khối/năm đi từ Biển Đen của Nga qua Thổ Nhĩ Kỳ đến châu Âu. Trong bối cảnh nguồn cung ứng năng lượng từ Iran bị giảm sút do lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ muốn đẩy mạnh nhập khẩu khí đốt từ Nga. Chỉ trong 10 tháng đầu năm nay, các sản phẩm năng lượng chiếm tới 70% trong số 21,8 tỉ USD giá trị hàng hóa nhập khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ từ Nga. Một công ty năng lượng Nga cũng đang giúp Ankara xây dựng nhà máy hạt nhân đầu tiên.

Chuyến đi của ông Putin diễn ra trong bối cảnh hai nước đang có những bất đồng sâu sắc xung quanh chế độ của Tổng thống Syrie Bashar al-Assad, nhưng Đại sứ Nga tại Ankara Vladimir Ivanovski khẳng định các nhà lãnh đạo của Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã thống nhất với nhau rằng mối quan hệ tay đôi và lợi ích quốc gia sẽ không bị tác động tiêu cực bởi tình hình quốc tế. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmed Davutoglu cũng nhấn mạnh hai nước không có ý định áp dụng sách lược thời Chiến tranh lạnh, mà đang cùng hợp tác vượt qua mâu thuẫn, vì mối quan hệ Nga-Thổ Nhĩ Kỳ có ý nghĩa quan trọng hơn mọi vấn đề quốc tế khác.

Hồi tháng 10, Thổ Nhĩ Kỳ đã ngăn chặn máy bay dân sự của Nga vận chuyển hàng hóa nhạy cảm (các bộ phận radar và máy bay lên thẳng có thể phục vụ cho mục đích dân sự lẫn quân sự). Và đặc biệt là hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ đang yêu cầu NATO triển khai hệ thống tên lửa Patriot giáp biên giới Syrie. Các nhà phân tích cho rằng động thái mới này của Ankara là nhằm "lôi kéo NATO tham gia giải quyết số phận ông al-Assad". Đức và Hà Lan, hai thành viên của NATO, đã từng đưa hệ thống Patriot vào Thổ Nhĩ Kỳ trong cuộc chiến tại Iraq năm 2003. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Thổ Nhĩ Kỳ giải thích mục tiêu của việc lắp đặt hệ thống tên lửa Patriot lần này là ngăn chặn khả năng quân đội Syrie sử dụng tên lửa có gắn đầu đạn hóa học đe dọa an ninh các nước trong khu vực. Đại sứ Ivanovski cũng thừa nhận "quyền tự vệ" của Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng nhấn mạnh hệ thống Patriot không nên nhằm thiết lập "vùng cấm bay" chống Syrie.

Theo hãng tin Anh Reuters, các vấn đề liên quan đến Syrie, trong đó có kế hoạch triển khai hệ thống Patriot của NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, cũng được đưa ra tranh luận trong cuộc họp giữa ngoại trưởng các nước NATO và Nga ở Brussels (Bỉ) ngày 4-12. Trước phản ứng quyết liệt từ phía Nga, một quan chức cấp cao (giấu tên) của NATO đã khẳng định kế hoạch Patriot tại Thổ Nhĩ Kỳ chỉ để phòng thủ, chứ không dùng áp đặt "vùng cấm bay".

KIẾN HÒA (Tổng hợp)