Sau 15 năm và trải qua 3 đời tổng thống, Mỹ vẫn đang gặp khó trong việc thực hiện chiến lược “xoay trục” sang châu Á, đặc biệt khi xung đột với Iran hiện nay buộc Washington chuyển hướng nguồn lực quân sự khỏi Thái Bình Dương.

Bệ phóng tên lửa phòng không THAAD đặt tại căn cứ quân sự Mỹ ở Hàn Quốc. Ảnh: AFP

Khởi động năm 2011 dưới thời Tổng thống Barack Obama, các chính sách tái cân bằng của Mỹ phản ánh quan điểm lúc bấy giờ, rằng Washington phải là một nhân tố quan trọng ở Thái Bình Dương. Mục tiêu “xoay trục” sang châu Á một mặt để khai thác tiềm năng tăng trưởng to lớn của khu vực, mặt khác đảm bảo vai trò lãnh đạo liên tục của Mỹ trước ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.

Nhưng chiến lược này đã bị trì hoãn khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) giữa Mỹ và 11 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương không được Thượng viện thông qua. Trong nhiệm kỳ đầu tiên vào năm 2017, Tổng thống Donald Trump còn rút Mỹ khỏi liên minh và phát động cuộc chiến thuế quan với Trung Quốc.

Ở nhiệm kỳ thứ 2, khi ông Trump công bố chiến lược an ninh quốc gia vào cuối năm 2025, mối quan tâm của Mỹ ở châu Á tập trung vào răn đe quân sự ở eo biển Đài Loan và Chuỗi đảo thứ nhất nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận Tây Thái Bình Dương. Tài liệu an ninh quốc gia còn cho biết Mỹ sẽ giảm dần tập trung vào Trung Đông khi chính quyền Tổng thống Trump thúc đẩy sản lượng khí đốt tự nhiên thông qua việc bãi bỏ hoặc nới lỏng các chính sách năng lượng.

Tuy nhiên, cuộc chiến mà Mỹ - Israel tiến hành ở Iran đã làm phức tạp thêm nỗ lực “xoay trục” khi Washington phải tái điều động các khí tài quân sự từ châu Á, bao gồm một phần hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) từ Hàn Quốc và một đơn vị phản ứng nhanh của Thủy quân lục chiến ở Nhật Bản. Loạt động thái này khiến các đồng minh của Mỹ lo ngại về khả năng duy trì năng lực răn đe mạnh mẽ và có thể dẫn đến bất ổn lớn hơn. Về lâu dài, giới phân tích cảnh báo việc phân tán sự chú ý và lực lượng quân sự khỏi châu Á có thể làm suy yếu lợi ích chiến lược của Mỹ; đồng thời tạo cơ hội cho Trung Quốc khẳng định vị thế theo cách quyết liệt hơn, đặc biệt trong vấn đề Đài Loan.

Ngay cả khi chiến tranh với Iran kết thúc, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell cảnh báo Washington khó có thể khôi phục hoàn toàn năng lực quân sự mà Lầu Năm Góc đã xây dựng ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương những năm qua. Chuyên gia Zack Cooper tại Viện Doanh nghiệp Mỹ dự đoán ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ sẽ vướng nhiều khó khăn trong việc bổ sung kho vũ khí đã cạn kiệt do chiến tranh. Điều này không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến doanh số bán vũ khí mà còn cản trở năng lực hỗ trợ cho các đối tác khu vực châu Á trong tương lai.

“Tái cân bằng sang châu Á rất quan trọng với lợi ích quốc gia của Mỹ, nhưng chiến lược này đã bị suy yếu bởi nhiều quyết định sai lầm. Đây vốn chẳng phải thời điểm thích hợp để Washington quay lưng và bị cuốn vào một cuộc xung đột khó giải quyết khác ở Trung Đông” - học giả Danny Russel tại Viện Chính sách Hiệp hội châu Á nhận định.

MAI QUYÊN  (Theo AP, nationaltoday)