MAI QUYÊN (Theo Al Jazeera, SMH)

Trong một tuyên bố chung, lãnh đạo Anh, Mỹ và Úc đã nhất trí cùng nhau phát triển vũ khí siêu vượt âm và khả năng tác chiến điện tử theo khuôn khổ quan hệ đối tác an ninh tăng cường ba bên AUKUS.

Vũ khí siêu vượt âm được lắp bên dưới chiếc B-52 trước cuộc thử nghiệm tại Căn cứ Không quân Edwards, Mỹ. Ảnh: Reuters

Năm ngoái, liên minh AUKUS được thành lập trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ, Anh và Úc với Trung Quốc ngày càng xấu đi. Ðây dự kiến là nền tảng chia sẻ dữ liệu giữa 3 nước trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và quốc phòng. Ðặc biệt, Úc dựa trên thỏa thuận sẽ trở thành quốc gia phi hạt nhân đầu tiên sở hữu tàu ngầm hạt nhân dưới sự hỗ trợ của hai đồng minh xa nhưng thân cận.

Hồi tháng 2, các bên đã cử chuyên gia đến khảo sát nhiều địa điểm trên khắp nước Úc để xác định những gì cần thiết cho công tác đóng và duy trì hạm đội tàu ngầm hạt nhân mới. Trước đó, Bộ Quốc phòng Úc đã xem xét 19 địa điểm tiềm năng để lập căn cứ và chi phí xây dựng lên đến khoảng 10 tỉ USD. Ðược biết, Úc đã có một căn cứ tàu ngầm ở bờ biển phía Tây và là nơi đóng quân của hạm đội tàu ngầm lớp Collins già cỗi. Căn cứ này vẫn sẽ tiếp tục hoạt động kể cả sau khi cơ sở mới hoàn thành.

Tính đến hiện tại, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Anh Boris Johnson cùng người đồng cấp Úc Scott Morrison cho biết các bên đều hài lòng với tiến độ chương trình hỗ trợ Canberra phát triển tàu ngầm hạt nhân. Vì vậy, các đồng minh thời gian tới sẽ mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực quốc phòng - an ninh quan trọng khác như vũ khí siêu vượt âm và thiết bị đánh chặn, năng lực tác chiến điện tử, trao đổi thêm về quy trình cải cách cùng chia sẻ thông tin. 

Tên lửa siêu vượt âm là gì?

Về cơ bản, tên lửa siêu vượt âm có thể di chuyển với tốc độ tối thiểu gấp 5 lần tốc độ âm thanh (Mach 5), tương đương 6.100 km/giờ. Quan trọng là nó có quỹ đạo bay thấp trong khí quyển nên tiếp cận mục tiêu nhanh hơn so với tên lửa đạn đạo bay cao vào không gian theo hình vòng cung. Ngoài tính linh hoạt cao, các loại tên lửa này có thể bay dưới radar khiến chúng khó bị phát hiện và gần như không thể bị đánh chặn.

Nga được coi là quốc gia tiên tiến nhất trong lĩnh vực này, trong khi Trung Quốc cũng đang tích cực phát triển công nghệ tương tự với thử nghiệm vũ khí siêu vượt âm trang bị hạt nhân hồi năm ngoái. Về phần Mỹ, nước này đang đẩy nhanh phát triển tên lửa siêu vượt âm tầm xa có thể tấn công các mục tiêu cách 2.775km với tốc độ Mach 17- tức gần 21.000km/h. Trước đó, Washington đã làm việc với Úc trong chương trình vũ khí siêu vượt âm có tên SCIFiRE và Anh tuy không chính thức gia nhập nhưng cam kết hợp tác nghiên cứu để tăng thêm các lựa chọn.

Theo các nguồn tin được tiết lộ, Úc dựa trên thỏa thuận AUKUS sẽ được hỗ trợ phát triển tên lửa tầm xa với tốc độ ít nhất Mach 5 và tầm bắn hơn 2.000 km. Trong đó, các tên lửa đánh chặn trên mặt đất sẽ được phóng từ lãnh thổ Úc còn những loại khác được triển khai trên máy bay chiến đấu và tàu chiến của nước này. Ngoài ra còn có hệ thống phòng thủ tên lửa và radar có thể tiêu diệt tên lửa siêu vượt âm của đối thủ.

Trả lời phỏng vấn hôm 6-4, Phó Thủ tướng Úc Barnaby Joyce khẳng định họ cần xây dựng hệ thống phòng thủ với vũ khí siêu vượt âm càng nhanh càng tốt trước "mối đe dọa hiện hữu" từ tên lửa Trung Quốc, vốn có thể tấn công Úc trong vòng chưa đầy 15 phút. Về phần mình, đại sứ Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc Trương Quân cảnh báo những hoạt động liên quan cam kết mới giữa Mỹ - Anh - Úc về vũ khí siêu vượt âm có thể châm ngòi một cuộc khủng hoảng tương tự Ukraine ở những khu vực khác trên thế giới.